بسم الله
 
EN

بازدیدها: 982

سير تحولي حقوق پزشکي در ايران-قسمت دهم

  1391/2/23
خلاصه: سير تحولي حقوق پزشکي در ايران-قسمت دهم

قتل ترحم آميز

    در فرهنگ فارسي از تانازي يا مرگ شيرين سخني به ميان نيامده است ولي در فرهنگ انگليسي به فارسي به معاني مرگ آسان، مرگ يا قتل كساني كه دچار مرض سخت و لاعلاج‌اند براي تخفيف درد آنها بكار رفته است واژه اوتانازي در نوشته‌هاي فارسي اكنون به معناي بيمار كشي طبي يا سريع در مرگ محتضر و در مواردي هم به معناي مرگ آرام و آسان به كار برده مي‌شود به هر حال آتانازي به معني مرگ شيرين، مرگ خوب، مرگ مطلوب، قتل ناشي از ترحم ...مورد استفاده قرار مي‌گيرد. 
- آتانازي چيست؟
   واژه آتانازي كه ريشه آن از اصطلاح يوناني( Euthanasia ) به معناي خوب و راحت و thanasia به معناي مرگ گرفته شده است و در معناي تحت الفظي به معناي مرگ خوب يا مرگ راحت مي‌باشد آتانازي يك اصطلاح عمومي است كه بر اساس زمينه مورد استفاده معاني مختلفي را مي‌توان از آن استنباط نمود، از نظر لغوي اين واژه بيانگر عملي است كه در آن مرگ بيمار به شيوه‌اي صورت مي‌گيرد كه كمترين ميزان رنج و عذاب را برايش به همراه داشته باشد بنابراين آتانازي انواع مختلفي دارد. 
-  انواع آتانازي
1 - آتانازي داوطلبانه: به مواردي اطلاق مي‌شود كه فرد از ديگري مي‌خواهد تا او را به كام مرگ بفرستد يا در اين راه به او كمك كند.
2 - غيرداوطلبانه:  به مواردي اطلاق مي‌شود كه اتانازي بدون اعلام رضايت و نظر فرد يا بيمار انجام مي‌شود وقتي خود فرد قادر به تصميم‌گيري نباشد خانواده يا خويشان در مورد قطع درمان‌هايي كه به بهبود وضع بيمار كمكي نمِي‌كند تصميم گيري مي‌كنند.
3 - مستقيم: به مواردي اطلاق مي‌شود كه اقدام خاصي براي پاياندان به زندگي بيمار صورت گيرد.
4 - آتانازي غير مستقيم: به مواردي اطلاق مي‌شود كه درمان‌ها و يا دستگاه‌هاي حياتي مراقبت از بيمار در شرايطي كه هيچ كمكي به بهبود وضعيت بيمار نمي‌كند كنار گذاشته مي‌شوند. 
-  قتل مرتبط با آتانازي در قوانين مجازات اسلامي
   بحث آتانازي به صراحت در قوانين مجازات اسلامي ذكر نشده است ولي موارد مشابه قيد شده را بيان مي‌كنيم.
   ماده 268 قانون مجازات اسلامي:
    «چنانچه مجني عليه قبل از مرگ جاني را از قصاص نفس عفو نمايد، حق قصاص ساقط مي‌شود و اولياي دم نمي‌توانند پس از مرگ او مطالبه قصاص نمايند.»
    از آنجا كه براي مرتكبين جرم قصد يكي از مباحث مهم عمومي است از اين رو كسي كه با انگيزه خيرخواهانه، دلسوزي و ترحم و اجابت درخواست بيمار لاعلاج براي رهايي از درد و رنج در اين موارد مداخله كند نسبت به كسي كه با انگيزه حرص – طمع و انتقام مرتكب قتل شود مشمول تخفيف مجازات خواهد بود به نظر مي‌رسد آتانازي نيز مشمول همين قانون مي‌شود مخصوصاً نوع داوطلبانه آن ولي از ديدگاه مقررات ايران قتل ترحم آميز در تقسيم بندي انواع قتل‌هاي ممنوعه قرار مي‌گيرد و با توجه به مباني فقهي حقوق اسلام، قتل عدواني در همه اشكال آن ممنوع و مجرمانه مي‌باشد در هر حال رضايت مجني عليه حرمت عمل را زايل نمي‌كند. 

سقط جنين

- دوران حيات جنيني مورد حمايت قانون گذار 
    قانون گذار در تدوين قانون ديات با توجه به آيات قرآن كريم به ويژه آيه 12 تا 15 سوره مومنين " و لقد خلقنا الانسان من سلاله من طين ثم جعلنا نطفه في قرار مكين ثم خلقنا النطفه علقه فخلقنا العلقه مضغه ، فخلقنا المضغه عظاما فكسونا العظام لحما ثم انشا ناه خلقا آخر فتبارك الله احسن الخالقين. " 
   و همچنين نظريات فقها ، حمايت قانوني حيات جنيني را از مراحل اوليه انعقاد نطفه مورد تاكيد قرار داده و در ماده 194 قانون ديات براي متوقف ساختن هر يك از مراحل حيات جنيني ديه معيني را به شرح زير پيش بيني نموده است: 
 ديه اسقاط نطفه اي كه در رحم مستقر شده و به مدت 40 روز مستعد نشو و نما مي شود : 20 دينار است .
 ديه اسقاط جنين در مرحله مضغه كه به صورت گوشت درآمده است: 60 دينار است .
ديه اسقاط جنين در مرحله علقه كه به صورت خون بسته درآمده است : 40 دينار است. 
ديه اسقاط جنين در مرحله عظم كه به صورت استخوان در آمده است : 80 دينار است .
ديه اسقاط جنيني كه گوشت استخوان بندي او را فرا گرفته قبل از حلول روح : 100 دينار است. 
   با اينكه قانون گذار در تدوين مواد مربوط بالصراحه مبدا حيات جنيني را كه از آن حمايت مي كند مشخص نكرده است ولي طبق ضوابط عرفي ، دوران حيات جنيني ، كه اولين دوره حاملگي است ، از تاريخ انعقاد نطفه شروع شده و مدت آن 4 ماه و نيم طول خواهد كشيد.
  همچنين با استفاده از مواد 852 و 875 قانون مدني كه مبدا حيات را از تاريخ انعقاد نطفه قرار داده است، معلوم ميشود كه دوران حيات جنيني كه اسقاط آن مورد حما يت قانون گذار قرار گرفته است ،از تاريخ انعقاد نطفه در رحم شروع شده و تا زمان تكامل فيزيكي جنين و مرحله قبل از دميدن روح در آن به پايان ميرسد . 
- دوران حيات قابل زيستن مورد حمايت قانون گذار
   با توجه به حكم ماده 200 قانون ديات كه مقرر ميدارد : 
  سقط جنين قبل از پيدايش روح ، كفاره ندارد و كفاره و همچنين ديه كامل براي اسقاط جنين بعد از حلول روح و پيدايش حيات خواهد بود ، و همچنين تصريح قانونگذار در ماده 91 قانون تعزيرات مبني بر اينكه : " اگر زن حامله براي سقط جنين به طبيب و يا قابله مراجعه كند و طبيب هم عالما و عامدا مباشرت به اسقاط جنين بنمايد ، ديه جنين به عهده اوست و اگر روح در جنين دميده شده باشد بايد " قصاص " شود."
  ميتوان نتيجه گرفت كه مبدا اسقاط حيات قابل زيستن مورد حمايت قانونگذار بعد از اتمام دوران حيات جنيني و از زمان حلول روح در جنيني تا زمان تولد طفل خواهد بود كه از نظر عرفي نيز اين مرحله در دومين دوره حاملگي يعني از 7 ماهگي تا روز تولد طفل طول خواهد كشيد. 
- سقط جنين توسط طبيب و ماما يا داروفروش 
  هرگاه طبيب يا ماما يا داروفروش و يا اشخاصي كه به اين عناوين اقدام مي‌كنند، گرچه از نظر قانوني مجاز به مداخله در اين حرفه‌ها نباشند، مباشرت به اسقاط جنين نمايند يا وسايل سقط جنين را فراهم سازند مجازات آنها طبق ماده (624) ق.م.ا. حبس از دو تا پنج سال و پرداخت ديه است. در اين صورت تفاوتي ندارد كه اين اشخاص مباشرت به ارتكاب سقط جنين نمايند يا صرفاً وسايل سقط جنين را فراهم سازند. با توجه به وضعيت شغلي و مهارت آنها، قانونگذار ميزان مجازات حبس آنها را نسبت به ساير شقوق تشديد نموده است. اين تشديد مجازات مقطعي به نظر مي‌رسد؛ زيرا اكثر قريب به اتفاق سقط جنين‌ها توسط اين اشخاص صورت مي‌گيرد و از طرفي سهولت ارتكاب سقط جنين توسط آنها و دسترسي به وسايل و ابزار و حتي مكان مناسب براي ارتكاب اين عمل و نفع مادي كه در انتظار آنهاست، برخورد شديد‌تر قانونگذار را موجه مي‌نمايد. از طرفي، به قول مرحوم دكتر پاد، اين افراد قسم خورده اند به موجب آن بايد حافظ نسل باشند، نه قاتل آن.




نويسنده: سارا رضاپور





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان