بسم الله
 
EN

بازدیدها: 950

فقه و ازدواج با کافران-قسمت پانزدهم(قسمت پاياني)

  1390/11/8
خلاصه: فقه و ازدواج با کافران-قسمت پانزدهم(قسمت پاياني)
ب . حقوق شوهر
فقها براى زن نامسلمان, وظايفى را نسبت به همسر مسلمانش ذکر کرده اند:
1 . خوددارى کردن از شرابخوارى و خوردن گوشت خوک.
شيخ صدوق در اين زمينه مى نويسد:
(فان تزوجت يهودية [او نصرانية] فامنعها من شرب الخمر وأکل لحم الخنزير160.)
اگر با زنى يهودى [يا مسيحى] ازدواج کردى, او را از شرابخوارى و خوردن گوشت خوک منع کن.
شيخ طوسى نيز در نهايه مى نويسد:
(متى عقد على واحدة منهن منعها من شرب الخمر واکل لحم الخنزير161.)
هرگاه مرد مسلمان با يکى از زنان نامسلمان عقد ازدواج بست, او را از شرابخوارى و خوردن گوشت خوک, منع مى کند.
عبارت ابن برّاج در مهذب نيز, چنين است:
(ومن عقد على يهودية او نصرانية فليمنعها من شرب الخمر واکل لحم الخنزير162.)
در اين عبارتها, فقهاى نام برده, به گونه مطلق, چنين حقى را براى شوهر ملحوظ داشته اند, ولى بررسى بيشتر کتابهاى فقهى, نشانگر گرايش فقها به نوعى تفصيل در مسأله است. مثلا شيخ طوسى در مبسوط مى نويسد:
(فاما منعها من شرب المسکر من الخمر فقدر مايسکرها له منعها والقدر الذى لايسکر قيل فيه قولان… واما منعها من اکل لحم الخنزير قيل فيه قولان اقربهما انه ليس له ذلک163.)
در مورد نوشيدن شراب, شوهر مى تواند از نوشيدن آن مقوله که موجب مستى زن شود, جلوگيرى کند و در مورد آن مقدارى که مستى نياورد دو قول است… و اما در زمينه جلوگيرى کردن وى از خوردن گوشت خوک, دو قول است اقرب آن دو, اين است که شوهر چنين حقى ندارد.
عبارت علاّمه در تحرير نيز نشانگر گرايش ايشان به تقييد و تفصيل در مسأله است:
(وله منعها من البيعة والکنيسة والخرج من بيتها وشرب الکثير من الخمر وفيما دون الاسکار احتمال… وفي منع الکافرة من اکل لحم الخنزير احتمال قويّ الشيخ عدم المنع…164.)
وى در تذکره مى نويسد:
(شوهر از شرابخوارى همسرش جلوگيرى مى کند; زيرا اين کار, منکر و مانع از بهره جويى جنسى است.
و شافعى در اين زمينه دو قول دارد:
نخست, شوهر تنها مى تواند از نوشيدن مقدارى که مستى آور باشد, جلوگيرى کند, چون اين کار موجب از بين رفتن بهره بردن از وى مى شود و اما نوشيدن آن مقدار که مستى آور نباشد, شوهر حق جلوگيرى از آن را ندارد; زيرا اين مقدار شراب نوشيدن, تاثيرى در بهره جويى جنسى ندارد.
دوم, شوهر مى تواند زن را به طور مطلق از اين کار منع کند, گرچه تا حد مستى ننوشد; چرا که به هر حال, مرد مسلمان از اين کار تنفر دارد و اين سبب کاهش بهره بردن از وى مى گردد و نيز به اين دليل که مقدار مست کننده, حدّ مشخصى ندارد, برخى با کمى شراب, مست مى شوند و بعضى ديگر با مقدار کم مست نمى شوند, به اين سبب به طور کلى, از نوشيدن شراب او جلوگيرى مى شود, همان گونه که به همين سبب, هر مقدار نوشيدن شراب بر مسلمان, حرام شده است…165.)
به هر حال, آنچه مى تواند دليل بر ثابت شدن چنين حقّى براى شوهر باشد صحيحه معاوية بن وهب است که در آن از قول امام صادق(ع) مى خوانيم:
(ان فعل فليمنعها من شرب الخمر واکل لحم الخنزير166.)
اگر مرد مسلمان با زنى يهودى يا مسيحى, ازدواج کرد, بايد او را از نوشيدن شراب و خوردن گوشت خوک باز دارد.
همان گونه که مى بينيم روايت از لحاظ اندازه نوشيدن شراب و خوردن گوشت خوک اطلاق دارد. جز اين صحيحه به روايت ديگرى هم بر نخورديم که به بيان حکم اين مسأله يا تفصيل در آن بپردازد.
به گمان قوى, وجه تفصيل ياد شده اين است که از يک سو اين صحيحه را داريم و از سوى ديگر اخبارى که بر اساس آنها, نوشيدن شراب و خوردن گوشت خوک براى اهل کتاب در صورتى که تظاهر به آن نکنند, روا شمرده شده است و جمع بين اين اخبار و صحيحه ياد شده, مستلزم چنين تفصيلى است. فقها در اين باب, حقوق ديگرى نيز براى شوهر منظور داشته اند:
2 . نرفتن زن به کنيسه و کليسا و عدم خروج او از منزل, در صورتى که شوهر از اين امور جلوگيرى کند.
در همين زمينه شيخ مى نويسد:
(وله منعها من البيعة والکنيسة والخروج من بيتها167.)
ابن برّاج هم در مهذب مى نويسد:
(وله منعها من الخروج الى الکنائس والبيع, کما له منعها من الخروج من منزله168.)
در مورد ثبوت چنين حقى براى شوهر, به دليل خاصى برنخورديم به نظر مى رسد دليل فقها در اين مورد, عام بودن و اطلاق دليلهايى باشد که بر اساس آنها, خروج زن از منزل, بدون رضايت شوهر حرام است.
3 . ساکن شدن زن در جايى که شوهرش ساکن است.
4 . داشتن تمکين در امر زناشويى.
5 . خوددارى کردن زن از آنچه مانع بهره بردن از اوست, مانند بلند شدن بيش از اندازه ناخنها و موهاى بدن [در صورتى که اين گونه امور, موجب تنفر شوهر و مانع از بهره بردن او شود.)
در مورد ثبوت اين حقوق براى شوهر نيز, به دليل خاصى دست نيافتيم. گويا, دليل ايشان در اين موارد نيز, عام بودن و اطلاقهاى دليلهاى مربوط است.
پى نوشتها:
1 . سوره (بقره), آيه 221.
2 . (ناصريات), سيد مرتضى علم الهدى, چاپ شده در: (سلسلة الينابيع الفقهيه), زير نظر على اصغر مرواريد, ج76/18, مؤسسه فقه الشيعه, بيروت.
3 . (جامع المقاصد), محقق کرکى, ج391/12, مؤسسة آل البيت, لاحياء التراث, قم.
4 . سوره (ممتحنه), آيه 10.
5 . (وسائل الشيعه), شيخ حر عاملى, ج417/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب 5, ح4.
6 . (مغنى), ابن قدامه, ج503/7 ـ 503.
7 . (مقنعه), شيخ مفيد 500/, گنگره جهانى شيخ مفيد.
8 . (انتصار), سيد مرتضى 117/.
9 . (سرائر), ابن ادريس, ج541/2, انتشارات اسلامى, وابسته به جامعه مدرسين, قم.
10 . (نهاية), شيخ طوسى 254/.
11 . (همان مدرک).
12 . (جامع المقاصد), ج132/12.
13 . (الکافى فى الفقه), ابوالصلاح حلبى 299/; (مراسم), ابن حمزه 147/; (غنيه),ابن زهره, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج272/18; (شرايع الاسلام), ج238/2.
14 . (جامع المقاصد), ج132/12.
15 . (مقنع), شيخ صدوق 38/; (جامع المقاصد), ج133/12.
16 . (الفقه على المذاهب الخمسه), محمد جواد مغنيه 315/.
17 . (المجموع) محى الدين نووى, ج232/16.
18 . (مغنى) ابن قدامه, ج500/7.
19 . (الجامع للشرايع), ابن سعيد حلّى, چاپ شده در سلسلة الينابيع الفقهيه), ج554/19.
20 . (انتصار) 117/; (غنيه), ابن زهره, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج272/18.
21 . (الجامع للشرايع), ابن سعيد حلّى, چاپ شده در سلسلة الينابيع الفقهية), ج554/9.
22 . (ارشاد الاذهان),علامه, ج22/2, انتشارات اسلامى, وابسته به جامعه مدرسين, قم.
23 . (تذکرة الفقها), علامه, کتاب النکاح, چاپ سنگى.
24 . سوره (بقره), آيه 221.
25 . سوره (بقره), آيه 105.
26 . سوره (بيّنه),آيه 1.
27 . سوره (بيّنه), آيه 6.
28 . (جواهر الکلام) شيخ محمد حسن نجفى, ج29/30, داراحياء التراث العربى, بيروت.
29 . (وسائل الشيعه), ج/14 ابواب مايحرم بالکفر ونحوه, باب 5, ح7.
30 . (جواهر الکلام), ج29/30.
31 . (همان مدرک) 35/.
32 . (مختلف الشيعه), علامه حلّى, ج83/2, چاپ سنگى.
33 . سوره (مجادله), آيه 22.
34 . سوره (روم), آيه 21.
35 . (وسائل الشيعه), ج 410/14 ـ 411, ابواب مايحرم بالکفر ونحوه, باب1, ح3.
36 . سوره (مائده), آيه5.
37 . سوره (بقره), آيه 221.
38 . (وسائل الشيعه), ج411/14, ابواب مايحرم بالکفر ونحوه, باب1, ح7.
39 . (بحارالانوار), علامه مجلسى, ج271/18, مؤسسة الوفاء, بيروت.
40 . سوره (مائده), آيه 2.
41 . (مجمع البيان) امين الاسلام, طبرسى, ج155/3.
42 . (وسائل الشيعه), ج323/1, ابواب الوضوء, باب38, ح6.
43 . (همان مدرک), ج39/18 ـ 40, ابواب صفات القاضى, باب6, ح48.
44 . (الدر المنثور) جلال الدين سيوطسى, ج252/2.
45 . تفسير على بن ابراهيم, تصحيح سيد طيّب جزائرى ج73/1, چاپ نجف.
46 . (جواهر الکلام), ج34/3.
47 . (همان مدرک) 35/.
48 . (وسائل الشيعه), ج411/14, ابواب مايحرم بالکفر, نحوه, باب1, ح4.
49 . (همان مدرک), باب3, ح1.
50 . سوره (مائده), آيه 5.
51 . سوره (بقره), آيه 221.
52 . (ممتحنه), آيه 10.
53 . (وسائل الشيعه), ج410/14, ابواب مايحرم بالکفر ونحوه, باب1, ح1.
54 . (همان مدرک) 411/, ح7.
55 . (مستدرک الوسائل) محدث نورى, ج433/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب1, ح1, مؤسسة آل البيت, قم.
56 . (وسائل الشيعه), ج410/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب2, ح1.
57 . (همان مدرک) 411/, باب5, ح4.
58 . (همان مدرک) 411/, ح5, باب10, ح10.
59 . (همان مدرک)412/, باب2, ح2.
60 . (همان مدرک)413/, ح4.
61 . (جواهرالکلام), ج36/30.
62 . (وسائل الشيعه), ج419/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب7, ح2.
63 . (همان مدرک)418/, ح1.
64 . (همان مدرک)419/, ح3.
65 . (همان مدرک).
66 . (همان مدرک)416/ ـ 413, باب2, ح3.
67 . (مقنع), شيخ صدوق 308/.
68 . (مقنعه), شيخ مفيد 500/.
69 . (الکافى فى الفقه) 299/.
70 . (مبسوط), شيخ طوسى, ج239/4, المکتبة المرتضويه.
71 . (مهذب, قاضى ابن براج, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج159/18.
72 . (نهايه) 457/.
73 . (شرايع الاسلام), محقق حلّى, ج238/2.
74 . (ارشاد الاذهان), ج22/2.
75 . (جامع المقاصد), ج135/12, متن قواعد.
76 . (مغنى), ابن قدامه, ج502/7.
77 . (محلّى), ج445/9.
78 . سوره (بقره), آيه 221.
79 . سوره (مائده), آيه 5.
80 . (وسائل الشيعه), ج418/14, ابواب مايحرم بالکفر و نحوه, باب6, ح1.
81 . (همان مدرک) 461/ ـ 462, ابواب المتعه, باب13, ح1.
82 . (همان مدرک) 462/, ح4.
83 . (همان مدرک), ح5.
84 . (همان مدرک).
85 . (همان مدرک), ج96/11, ابواب جهاد العدو, باب 49, ح1.
86 . (همان مدرک).
87. (همان مدرک), ج447/14, ابواب المتعة, باب4, ح6.
88 . (مقنعه) 270/.
89 . تفسير على بن ابراهيم, ج48/1.
90 . تفسير (مجمع البيان), ج126/1.
91 . (الآثار الباقيه), ابوريحان بيرونى 204/ ـ 206.
92 . (ملل و نحل), عبدالکريم شهرستانى, تحقيق محمد سيّد کيلانى ج5/2, دارالمعرفة, بيروت.
93 . (بحارالأنوار), ج53/5.
94 . (جواهر الکلام), ج45/30.
95 . (احکام الذميين والمستأمنين), دکتر عبدالکريم زيدان 14/ ـ 15.
96 . (دراسات فى ولاية الفقهي), حسينعلى منتظرى, ج410/3, دارالفکر, قم.
97 . سوره (حج), آيه 17.
98 . (نهايه) 457/.
99 . (مبسوط), ج210/4.
100 . (همان مدرک) 239/.
101 . (مهذب), قاضى ابن برّاج, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج159/11.
102 . (وسيله), ابن حمزه 290/.
103 . (غنيه), ابن زهره, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج272/18.
104 . (سرائر), ج527/2.
105 . (شرايع الاسلام), محقق حلّى, ج238/2.
106 . (تحرير الاحکام),علامه ج17/2.
107 . (ايضاح الفوائد), فخرالمحققين, ج21/3.
108 . (شرح لمعه), شهيد اول, ج82/2.
109 . (کشف اللثام), فاضل هندى, ج2, کتاب نکاح, چاپ سنگى.
110 . (جواهر الکلام), ج27/30.
111 . (خلاف), شيخ طوسى, ج166/2, انتشارات اسلامى, وابسته به جامعه مدرسين, قم.
112 . (جواهر الکلام), ج27/30.
113 . (همان مدرک).
114 . (المجموع), محيى الدين نووى, ج234/16.
115 . (مغنى), ابن قدامه, ج503/8.
116 . (قواعد الفقهيه), ناصر مکارم شيرازى, ج164/1.
117 . (وسائل الشيعه), ج120/1, ابواب الماء المطلق, باب9, ح14.
118 . (جواهر الکلام), ج150/17.
119 . (همان مدرک), ج113/5 ـ 114.
120 . (وسائل الشيعه), ج415/14 ابواب مايحرم بالکفر, باب3, ح3.
121 . (همان مدرک) 429/, باب11, ح5.
122 . (همان مدرک)430/, ح8. سخن حضرت در اين روايت, اشاره است به آيه: (وآخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملا صالحا وآخر سيئاً) توبه102/.وآيه:(وآخرون مرجون لامر اللّه) توبه 106/.
123 . (همان مدرک)432/, ح14.
124 . (همان مدرک)428/, ح2.
125 . (مفردات) راغب اصفهانى 434/.
126 . سوره (بقره), آيه 221.
127 . سوره (ممتحنه), آيه 10.
128 . (وسائل الشيعه), ج413/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب2, ح4.
129 . (همان مدرک), ح5.
130 . (همان مدرک), باب9, ح3.
131 . (مستدرک الوسائل), محدث نورى, ج436/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب3, ح3.
132 . (همان مدرک) 43/5, ج1.
133 . (جامع المقاصد), ج131/12.
134 . (کشف اللثام), ج2, کتاب نکاح, چاپ سنگى.
135 . (مقنعه) 501/.
136 . (نهايه) 458/.
137 . (مهذّب), ابن براج, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ح18.
138 . (جامع المقاصد), ج135/12.
139 . (وسيله), ابن حمزه 290/.
140 . (شرايع الاسلام) محقق حلى, ج243/2.
141 . (شرح لمعه), ج84/2.
142 . (وسائل الشيعه), ج423/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب 10, ح1.
143 . (همان مدرک) 425/, ح7.
144 . (همان مدرک) 423/, ح2.
145 . (همان مدرک)424/, ح5.
146 . (همان مدرک)427/, ح25.
147 . (جامع المقاصد), ج135/12.
148 . (وسائل الشيعه), ج424/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب10, ح3.
149 . (همان مدرک)427/, ح16.
150 . (تحرير الوسيله), امام خمينى, ج286/3, دارالتعارف, بيروت.
151 . (وسائل الشيعه), ج426/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب10, ح14.
152 . (تحرير الوسيله), ج282/2.
153 . (مبسوط), ج120/2.
154 . (تحرير الاحکام), ج17/2.
155 . (وسائل الشيعه), ج21/15 ابواب المهور, باب11, ح1.
156. (همان مدرک)223/, ابواب النفقات, باب1, ح1.
157 . (ايضاح الفوائد), ج98/3, متن قواعد.
158 . (جامع المقاصد), ج392/12.
159 . (وسائل الشيعه), ج374/17, ابواب موانع الارث, باب1, ح1.
160 . (مقنع) 308/.
161 . (نهايه) 490/.
162 . (مهذب), ابن برّاج, چاپ شده در (سلسلة الينابيع الفقهيه), ج159/18.
163 . (مبسوط), ج211/14.
164 . (تحرير الاحکام), ج17/2.
165 . (تذکرة الفقهاء), کتاب نکاح, چاپ سنگى.
166 . (وسائل الشيعه), ج412/14, ابواب مايحرم بالکفر, باب2, ح1.
167 . (مبسوط), ج211/14.
168 . (مهذب), ابن البراج ج239/2, انتشارات اسلامى, وابسته به جامعه مدرسين, قم.







نويسنده:علي اکبر کلانتري





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان