بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,368

مرزشناسي در ازدواج موقت-قسمت چهارم

  1390/11/1
خلاصه: مرزشناسي در ازدواج موقت-قسمت چهارم
ز نبود طلاق در ازدواج موقت

در ازدواج موقت طلاق وجود ندارد بلکه جدايي زن از مرد با تمام شدن مدت نکاح و يا بخشيدن شوهر بقيه مدت را به زن، موجب انفصال مي گردد و در همان حال زن به مرد نامحرم مي شود. و در نکاح منقطع ايلاء و لعان هم واقع نمي شود.

ح شرط نبودن کفويت در دين

مرد مسلمان مي تواند زن مسيحي، کليمي، آشوري، ارمني، زرتشتي (اهل کتاب) را به ازدواج موقت در آورد در حالي که در ازدواج دائم قيد کفويت در ايمان آمده مثلاً قرآن مي فرمايد: «لاتنحکوا المشرکات حتي يومنوا» و پذيرش اسلام براي ازدواج دائم در فرض غير مسلمان بودن يکي از آن دو لازم است.

تبصره: قابل توجه است که زن مسلمان فقط به ازدواج موقت مرد مسلمان مي تواند درآيد.

ط نوع صيغه

صيغه عقد دائم بالفظ «اَنْکَحْتُ وَ زَوْجتُ …» منعقد مي شود ولي صيغه عقد موقت بالفظ «مَتَعتُ» تحقق مي يابد. چون در اولي بناي نکاح دائم است ولي در دومي فقط بناي استمتاع مورد نظر است.

ي تفاوت در عده

تفاوت در عده است که عده ازدواج دائم سه بار خون ديدن است نسبت به خانم هايي که يائسه نيستند و مورد آميزش قرار گرفته اند، ولي در ازدواج موقت دو مرتبه از خون حيض پاک شدن است. و براي خانم هايي که در سن حيض قرار دارند ولي خون نمي بينند در ازدواج دائم سه ماه و نسبت به ازدواج موقت 45 روز بايستي عده نگه دارند.

مشترکات بين ازدواج دائم و موقت

همان طوري که در عقد دائم مادر و دختر زوجه بر زوج و پدر و پسر زوج بر زوجه حرام و مَحرم مي شوند در عقد منقطع هم حکم چنين است.

همان گونه که خواستگاري زوجه دائم بر ديگران حرام است خواستگاري زوجه موقت هم چنين است.

در ازدواج دائم جمع بين دو خواهر جايز نيست در ازدواج موقت هم چنين است.

همان گونه که زناي با زوجه دائم يا در عده رجعيه موجب حرمت موبد است، نسبت به زناي با زوجه موقت هم چنين است و موجب حرمت موبد مي شود.

اگر زن باکره است بنا بر قول مشهور فقهاي شيعه و بنا بر مفاد ماده 1043قانون مدني «نکاح دختري که هنوز شوهر نکرده اگر چه به سن بلوغ رسيده باشد موقوف بر اجازه پدر يا جد پدري است». در نکاح منقطع هم اگر زن دوشيزه است نياز به اجازه پدر يا جد پدري نيز دارد. اگر چه مسأله اذن ولي در بين فقها مورد اختلاف است و اصل در انسان بالغ رشيد، استقلال اوست و بسياري از متأخرين فقها نظر به استقلال رأي داده اند ليکن به واسطه حفظ مصالح اجتماعي و اعتدال در آن و دوري از احساسات زودگذر افراط ها و تفريط ها و توجه به مصالح دختر و برقراري ارتباط بيشتر و مشورت با اوليا در باب انتخاب همسر که نقش عمده اي در استحکام و سلامت خانواده دارد، شرط اجازه از ولي با منظور داشتن جهات متعدد مطلوب و لازم مي باشد.

در ازدواج موقت نيز همانند ازدواج دائم خواندن صيغه لازم مي باشد و اجراي آن يا از سوي طرفين و يا شخص ديگري به وکالت، صيغه عقد موقت آنها جاري مي شود و با تعيين مهريه و مدت، پيوند موقت ايجاد مي شود. در اجراي صيغه عقد موقت هم مانند عقد دائم، زن موجب و مرد قابل است. بدين معنا که مثلاً زن اگر خود بخواهد صيغه را اجرا کند مي گويد:« مَتَّعْتُ نفسي لَکَ علي المهر المعلوم في المده المعيّنه» و مرد مي گويد «قبلت» ويا صيغه از سوي وکيل زن خوانده مي شود و مرد مي پذيرد.

عده وفات چه در عقد موقت و چه در دائم چهار ماه و 10 روز است.

انقضاي عده زن حامل در هر دو ازدواج زمان وضع حمل است.

تجديد عقد نکاح دائم بر خانمي که در عقد منقطع بسر مي برد صحيح نيست، چه عقد دوم دائم باشد چه منقطع. پس قبل از انقضاي مدت عقد منقطع نمي توان تجديد عقد نمود، نسبت به زوجي که عقد اول از آن اوست. بدين معنا که اگر پسر و دختري در نکاح منقطع بسر مي برد و مي خواهند به ازدواج دائم در آيند يا بايستي مرد مدت باقيمانده را بذل کند و يا صبر نمايد تا اتمام دوره عقد اول، والا عقد دوم باطل است. که اين موضوع عمده در عرف بعضاً مورد غفلت قرار مي گيرد.

فرزندي که از ازدواج موقت بوجود مي آيد مانند ازدواج دائم در زمان زوجيت متعلق به شوهر است و آثار و احکام فرزندي، به مانند فرزندي در ازدواج دايم است.

قانون مدني و نکاح منقطع

اگر چه ثبت و قانونمندي ازدواج موقت به عنوان يک نهاد قانوني، و ارزيابي تمامي جوانب و ابعاد آن به مانند ازدواج دائم، در مفاد قانون مدني مورد توجه قرار نگرفته و نياز به تکميل و تبيين جوانب حقوقي اين نوع از ازدواج را دارد. ليکن در بعضي از مفاد آن به بعضي از احکام و آثار نکاح موقت تصريح يا اشاره گرديده است که آن مواد به قرار ذيل است.

ماده 1075 «نکاح وقتي منقطع است که براي مدت معيني واقع شده باشد».

ماده 1076 «مدت نکاح منقطع بايد کاملاً معين شود».

ماده 1077 «در نکاح منقطع احکام راجع به وارثت زن و مهر او، همان است که در باب ارث و در فصل آتي مقرر شده است».

در قانون مدني نسبت به وضعيت ارث در ازدواج موقت تصريح نشده ليکن در ماده 940 مي گويد:«زوجين که زوجيت آنها دائمي بوده و ممنوع از ارث نباشند از يکديگر ارث مي برند».

که مفهوم اين ماده قانوني آن است که اگر ازدواج دائمي نباشد ارث وجود ندارد.

ماده 1095: «در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است».

ماده 1096: «در نکاح منقطع موت زن در اثناء مدت موجب سقوط مهر نمي شود و همچنين اگر شوهر تا آخر مدت با او نزديکي نکند».

ماده 1097: «در نکاح منقطع هر گاه شوهر قبل از نزديکي، تمام مدت نکاح را ببخشد بايد نصف مهر را بدهد».

ماده 1098: «در صورتي که عقد نکاح اعم از دائم و منقطع باطل بوده و نزديکي واقع نشده زن حق مهر ندارد و اگر مهر را گرفته شوهر مي تواند آن را استرداد نمايد».

ماده 1113: «در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد مگر اينکه شرط شده باشد يا آنکه عقد مبني بر آن جاري شده باشد».

ماده 1139: «طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه به انقضاي مدت يا بذل آن از طرف مرد از زوجيت خارج مي شود».

ماده 1152: «عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاء آن، در مورد نکاح منقطع در غير حامل، دو طهر است مگر اينکه زن با اقتضاي سن، عادت زنانگي نبيند که در اين صورت چهل و پنج روز است».

لازم به ذکر است مراد از «عده طلاق» در اين ماده همان جدايي بين زن و مرد است والا نکاح منقطع طلاق ندارد.

و توضيح اينکه در ماده 1152«زن با اقتضاي سن عادت زنانگي نبيند» بدين معناست که زن در سني است که اقتضاي سن او ديدن خون است و به تعبير فقه «في سن مَنْ تحيض» است، ليکن به دلايلي غير از حمل خون حيض نمي بيند. که در اينجا عده او در نکاح دائم سه ماه است و در منقطع 45 روز است. والا اگر يائسه باشد جزء آن دسته از زناني است که عده ندارند. لذا محقق حلي در کتاب شرايع اين گونه مي فرمايد:«و ان کانت لا تحيض و لم تيئش فخمسة و اربعون يوماً».

ماده 1153: «عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاي آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است».

ماده 1154: «عده وفات چه در دائم چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر اينکه زن حامل باشد. (که در اين صورت عده او وضع حمل اوست)».

ماده 1158: «طفل متولد در زمان زوجيت متعلق به شوهر است».

ماده 1159: «هر طفلي که بعد از انحلال نکاح متولد شود ملحق به شوهر است».






نويسنده:عزت الله ميرخاني





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان