بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,111

زن، مرد و تفاوت ها-قسمت چهارم

  1390/10/7
خلاصه: زن، مرد و تفاوت ها-قسمت چهارم
- مقدمه
در بخش اول مقاله، تفاوت‌هاي زن و مرد و ديدگاه‌هاي مختلف در اين موضوع مورد بحث قرار گرفت و بيان شد که توجه به تفاوت‌هاي زن و مرد مساله مهم و کليدي در روابط زن و مرد و برنامه‌ريزي‌هاي اجتماعي است. در بخش دوم، به بررسي ادله اثبات تفاوت‌هاي زن و مرد و نيز آثار بي‌توجهي به تفاوت‌هاي زن و مرد پرداخته و بايسته­هاي اين موضوع را مورد توجه قرار مي‌دهيم.


2- ادله اثبات تفاوت‌ها
از آنجا که وجود تفاوت‌ ميان زن و مرد در احکام و آموزه‌هاي ديني، از ضروريات شريعت اسلام مي‌باشد و هيچکس در اصل وجود اين تفاوت‌ها ترديد ندارد و صرفاً در ميزان و دامن? اين تفاوت‌ها بحث است، لذا در اين بخش بحث از تفاوت‌هاي تشريعي نشده و بر تفاوت‌هاي تکويني تکيه مي‌شود. و به اثبات اين نکته پرداخته مي‌شود که آيا تفاوت‌هاي تکويني، واقعيتي خارجي دارد و منشأ آن طبيعت است و يا امري موهوم و ساخت? فرهنگ و تربيت اجتماعي است؟
بدين منظور به بررسي اين مطلب از منظر علوم اجتماعي و منابع ديني، مي‌پردازيم. البته وجود انبوه عقلاي معتقد به تفاوت‌ها، مي‌تواند مؤيدي بر سير? عقلا در پذيرش تفاوت‌ها باشد.[1]

1-2 : علوم اجتماعي و دانش‌هاي بشري:
همانگونه که گفته شد، شاخه‌هاي مختلفي از علوم اجتماعي بحث از تفاوت‌هاي زن و مرد را از زاويه‌هاي مختلف، در کانون توجه خود قرار داده‌اند. نتايج تحقيقات و آراي انديشمندان علوم تجربي چنين بود که تا اوايل قرن هفدهم، وجود تفاوت‌هاي طبيعي ميان زن و مرد، مورد تفاهم و اتفاق بود و کم کم از قرن هفدهم، تمايزهاي تکويني، مورد ترديد قرار گرفت.[2] اين اختلافات در قرن هجدهم شدت گرفت.[3] تا اينکه در اواخر قرن هجدهم و آغاز قرن نوزدهم، فلاسف? مکتب رمانتيسم، به برجسته سازي تفاوت‌هاي زن و مرد پرداختند و آنها را برخاسته از تفاوت‌هاي زيستي دانستند.
در قرن نوزدهم و نيمه اول قرن بيستم، بررسي‌هاي علمي غالباً تفاوت‌ها را تأييد مي‌کرد ولي با استفاده از آزمايشات، تلاش مي‌کردند تا خاستگاه تفاوت‌هاي رواني را در محيط و اجتماع جستجو کنند. پس از طرح نظريه داروين، پژوهش‌هاي بيشتري در اثبات تفاوت‌هاي تکويني انجام شد که همزمان با پيشرفت علم و رواج تکنولوژي‌هاي دقيق در عکسبرداري از مغز، شتاب بيشتري گرفت و يافته‌هاي جديد، بطلان نظر کساني که قائل بودند اين تفاوت‌ها، خاستگاهي غير طبيعي دارد، بيش از پيش روشن نمود. اثبات طبيعي بودن تفاوت‌ها و نقش عوامل زيستي همچون هورمون‌ها در بوجود آمدن آنها، موجب گرديد که از آن پس، مخالفين تفاوت‌هاي طبيعي از جمله فمينيست‌ها، از انکار طبيعي بودن آنها ناکام بمانند و تلاش خود را در حوزه‌هاي ديگر معطوف نمايند.[4]چنانکه هر روزه، آثار متنوعي در خصوص يافته‌هاي جديد علوم اجتماعي پيرامون تفاوت‌هاي طبيعي زن و مرد منتشر مي‌شود.

2-2 : ادله ديني
جداي از بحث تفاوت‌هاي تکويني، وجود تفاوت‌هاي فراوان در احکام تشريعي ميان زن و مرد از ضروريات دين است. چنانکه آيات و روايات متعددي به تفاوت‌هايي همچون تمايز وظايف و تکاليف در حجاب، پوشش، مهريه، نفقه، چند همسري، طلاق، سلسله مراتب و وظايف در زندگي زناشويي، ارث، شهادت، حج، نماز، روزه، غسل و... اشاره دارند.[5] بدون شک، وجود اين تفاوت‌هاي انکار ناپذير، ناشي از هدفمندي و طرح ريزي خالق حکيم هستي است که در تدبير خلقت، در متن تکوين و طبيعت، ابزار لازم به منظور دست‌يابي به هدف غايي را در دسترس زن و مرد قرار داده است. از سوي ديگر، تشريع - يعني مجموعه معارف و مقررات الهي- چراغ راهنمايي است که راه به کارگيري استعدادهاي طبيعي براي نيل به مقصود را پيش روي انسان قرار مي‌دهد. چون تکوين بستر و مجراي تشريع است و هر دو در راستاي يک هدف بوجود آمده‌اند، به ناچار با هم متناسب و هم جهتند؛[6] لذا تکوين با تشريع، در هماهنگ و تناسب کامل است. در نتيجه، از وجود تفاوت‌هاي تشريعي مي‌توان به وجود تفاوت‌هاي تکويني که عامل اختلاف در احکام و وظايف است پي برد. در واقع از وجود معلول (وجود احکام متفاوت) و ضميمه کردن مقدماتي همچون هدفمندي خلقت و تناسب تکوين و تشريع، مي‌توان به وجود علت (تفاوت در ويژگي‌هاي تکويني) پي برد. ممکن است بتوان برعکس اين مطلب را نيز گفت. يعني اغراض مختلف شارع مقدس از خلقت دو جنس موجب شده است که انتظارات مختلفي از آنان داشته باشد و احکام شرعي متمايزي را براي رسيدن به کمال مطلوب وضع کند. انجام اين احکام نيازمند تجهيز آنان به ويژگي‌هاي تکويني متفاوت است. در آموزه‌هاي ديني فراواني، به اين ويژگي‌ها و تفاوت‌هاي تکويني اشاره شده است که به اجمال، به آنها اشاره مي‌گردد:

1-2-2 : تفاوت‌هاي جسمي در متون ديني
در روايات، با استفاده از الفاظي همچون ضعيفات القوي، گل لطيف، ريحانه و نيز با تحريک به مدارا و واگذار نکردن مسئوليت‌هاي سنگين جسمي به زنان، تفاوت‌هاي جسمي زن و مرد، مورد اشاره قرار گرفته است.[7]





نويسنده:علي غلامي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان