بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,260

برابري يا نابرابري جنسيتي در اسلام-قسمت سوم(قسمت پاياني)

  1390/9/6
خلاصه: برابري يا نابرابري جنسيتي در اسلام-قسمت سوم(قسمت پاياني)
چرا ارث زن نصف ارث مرد است؟
طبق فرمايش الهي زن هنگام ازدواج مهريه مي گيرد که مرد بايد آن را بپردازد، نيز خداوند مرد را موظف کرده است که هزينه زندگي زن را بپردازد، در حالي که زن در برابر هزينه زندگي خود و مرد مسؤوليتي ندارد.

در آيه 13 مي فرمايد: "تلک حدود الله"، يعني اين قوانين حدود (مرزهاي) الهي است و البته عبور از مرز الهي و تجاوز به آن ممنوع است و تجاوزگر گناهکار و مجرم شناخته مي شود. پس با تغيير شرايط و زمان هم تغيير نمي کند چون حکم مطلق است، چنانکه در آيه 14 همين سوره مي فرمايد: "و من يعص الله و رسوله و يتعد حدوده يدخله نارا خالدا فيها" کسي که نافرماني خدا و پيامبرش را کند از مرزها تجاوز کرده است و او را در آشتي وارد مي کنند که جاودانه در آن خواهد ماند.
در نسبت هاي ديگر هم مواردي يافت مي شود که سهم يک زن از سهم يک مرد بيشتر مي شود، مانند اينکه اگر نوه باقيمانده از ميت يک دختر باشد که پدرش فرزند ميت باشد، سهم او بيش از پسري است که مادرش دختر ميت بوده است، در حالي که هر دو نوه هستند. لذا نمي توان گفت که در همه موارد ارث زن نصف مرد است و چنانکه گفتيم مصلحت هاي جوامع بشري و خانواده لحاظ شد که خداوند چنين حکم کرده است زيرا که او دانا و بربار و حکيم است، چنانکه در آيه 12 همين سوره مي فرمايد: "وصية من الله و الله عليم حليم".
اگر در مواردي ديده مي شود که مرد همسر خود را آزار مي کند تا مهريه خود را ببخشد، در آيه 19 همين سوره مشاهده مي شود که مي فرمايد: "يا ايها الذين آمنوا لايحل لکم أن ترثوا النساء کرها". مردان را منع مي کند که از زنان چيزي با زور نگيرند و در ادامه مي فرمايد: "ولاتعضلوهن لتذهبوا ببعض ما آتيتموهن" آنان را تحت فشار قرار ندهيد تا قسمتي از آنچه را به آنها داده ايد (از مهريه) تملک کنيد.

حقوق زنان
از آيات ذکر شده، معلوم گرديد که زنان داراي بهره و حقوقي هستند همچنان که مردان داراي بهره و حقوق مي باشند. البته اين حقوق قراردادي نيست بلکه حقوقي فطري و طبيعي يعني بر اساس طبيعت و فطرت آنها مقرر شده است. دامنه حقوق زن وسيع است، از جمله حقوق فرهنگي، حقوق سياسي، حقوق اجتماعي، حقوق اقتصادي.
1. حقوق فرهنگي
زن ها مانند مردها حق طلب علم دارند و مي توانند داراي فکر و انديشه باشند. حق کسب علم براي هر مسلمان چه زن و چه مرد طبق فرموده پيامبر (ص) واجب است. چنانکه فرمود: "طلب العلم فريضة علي کل مسلم" و البته منظور آن حضرت علم مفيد و حلال است. پس در شرايط يکسان فرقي براي زن و مرد نيست که البته بايد با حفظ حدود و مقررات اسلامي باشد و دور از ارتکاب حرام. او مي تواند هدايت و سرپرستي خانواده را به عهده داشته باشد.
2. حقوق اجتماعي
زن همانند مرد با حفظ اصول و مقررات دين مي تواند در اجتماع حضور داشته باشد، البته اسلام خروج زن از خانه را جهت حفظ خانواده و آسيب نديدن خانواده منوط به اذن مرد يعني اذن کلي همسرش کرده است.

3. حقوق سياسي
زنان حق انتخاب کردن و رأي دادن و انتخاب شدن دارند. حقوقي که مربوط به سرنوشت سياسي جامعه است زنان در آن مي توانند شرکت داشته باشند، چنانکه در صدر اسلام زنان با پيامبر (ص) جداگانه بيعت کردند (حيات زن در انديشه اسلامي، ص 238).
4. حقوق اقتصادي
زن داراي استقلال و حقوق معين براي خود است و در سود و زيان خود داراي رأي است. در مالکيت و تصاحب اموال زن داراي حق مالکيت است. براي اشتغال زن در اسلام منعي نيست مگر اينکه مانع حفظ کيان خانواده و حق همسر باشد و اشتغال و کسب مال براي هر زن و مرد هر دو حلال است، البته نظر فقهي اکثر علما چنين است که اشتغال زن با موافقت همسر و به شرط اينکه صدمه اي براي خانواده نباشد، مجاز است. او مي تواند براي خود مال داشته باشد و خريد و فروش کند و حتي شوهر نمي تواند بدون رضايت زن امر وکالت او را بر عهده گيرد (همان، ص 239).
بر اساس اصل ها و حقوق ذکر شده در فوق زنان ايران پس از انقلاب اسلامي، فعالتر از پيش علاوه بر زمينه هاي آموزشي در مسائل اجتماعي و سياسي مشارکت کرده اند. آمار ذيل نشان دهنده اين فعاليت هاست که ميزان چشمگيري نسبت به سال هاي گذشته است.

نتيجه
بنابراين زن همچون مرد، انسان است و داراي حقوق و اختيارات است و ارث مي برد و تربيت سرپرستي مي کند. اسلام براي حفظ خانواده و در نتيجه حفظ اجتماع مقررات و حدودي براي حق و اختيار زن و مرد قرار داده است که با طبيعت و فطرت آنها هماهنگي دارد. اين تساوي در مجموعه قوانين و مقررات اسلامي بايد در نظر گرفته شود و نبايد احکام و مقررات دين الهي را فقط از يک جنبه نگريست و قضاوت کرد.
---------------
منابع
1. قرآن کريم.
2. برگزيده تفسير نمونه، آيت ا.. مکارم شيرازي، دار الکتب الاسلاميه، تهران، 1386.
3. حيات زن در انديشه اسلامي، قائمي، علي، انتشارات اميري، تهران، 1373.
4. فلسفه حقوق خانواده، محمود حکمت نيا و همکاران، روابط عمومي شوراي فرهنگي – اجتماعي زنان، تهران، 1386.

5. لسان العرب، ابن منظور الافريقي.
6. الميزان في تفسير القرآن؛ طباطبايي، سيدمحمدحسين؛ مؤسسه الأعلمي للمطبوعات، بيروت، 1974.
7. مفردات الفاظ القرآن؛ راغب اصفهاني، حسين بن محمد، تحقيق نديم مرعشي، دارالکاتب العربي، بي تا.
8. يادداشت هاي استاد، مطهري، مرتضي، انتشارات صدرا، تهران، 1386.





نويسنده: دکتر نهله غروي نائيني





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان