بسم الله
 
EN

بازدیدها: 974

چرا دختران زودتر از پسران مکلف مي‌شوند؟ ‌

  1390/8/28
خلاصه: چرا دختران زودتر از پسران مکلف مي‌شوند؟ ‌ توفيق زن بيش از مرد است و اگر انسان تنزل کند، حداقل بايد بگويد زن همانند مرد است. زيرا تقريباً شش سال قبل از اين که مرد، مکلف بشود، زن را ذات اقدس اله به حضور پذيرفته است. زن همين که از نُه سالگي گذشت و وارد دهمين سال زندگي‌ شد، خدا او را به حضور مي‌پذيرد و با او سخن مي‌گويد و روزه را بر او واجب مي‌کند، مناجات هاي او را به عنوان دستور مستحب شرعي گوش مي‌دهد. آن وقتي که هنوز مرد به عنوان يک نوجوان مشغول بازي است، زن مشغول راز و نياز و نماز است.
شش سال، زمينه‌سازي کردن و از دوران نوجواني او را به حضور پذيرفتن، نماز را که عمود دين است بر او واجب کردن، روزه را که سپر دين است و حج را که وفد الي‌اللَّه است و مهمانان در آن سفر به ضيافتگاه خداوند مي‌روند، بر زن واجب کردن، اينها همه نشانه آن است که زن براي دريافت فضائل، شايسته‌تر از مرد است. و اگر اين منطق درست تبيين و اجرا گردد، نتيجتاً معلوم خواهد شد که زن بالاتر از مرد و لااقل همتاي مرد است. ‌

بهره‌مندي از ثواب نماز
زن گرچه ممکن است در طي دوران عادت از برخي از عبادت محروم باشد، اما تمامي آن‌ها جبران‌پذير است، زيرا قضاي روزه‌ها را به جا مي‌آورد و براي نماز اگر وضو بگيرد و در مصلّاي خود رو به قبله بنشيند، و به مقدار نماز، ذکر بگويد ثواب نماز را مي‌برد. همان گونه که اگر مسافري پس از خواندن دو رکعت واجب، سي يا چهل بار تسبيحات اربعه را تکرار کند، جبران آن دو رکعت ساقط شده را خواهد کرد. پس اين گونه از فضائل جبران‌پذير است. ‌
عمده آن است که مرد وقتي پانزده سالگي را تمام نمود و وارد شانزدهمين سال زندگي شد، شايستگي خطاب الهي را کسب مي‌نمايد و قبل از آن چنين لياقتي ندارد، زيرا بلوغ زمينه تشرف به مقام عبوديت است.
درباره يکي از علماي شيعه به نام ابن طاووس - رضوان اللَّه عليه - نقل شده است که روز بلوغش را جشن گرفت، او وقتي از پانزده سالگي وارد شانزدهمين سال زندگي شد، دوستان و آشنايان خود را به شکرانه اين که عمر داشت و سنّ او به حدّي رسيد که خداي سبحان با او سخن گفت؛ جشن گرفت، چون انسان‌ تا قبل از بلوغ، مورد خطاب تکليفي خدا نيست، و به هنگام بلوغ لياقت مي‌يابد که مورد خطاب خداي سبحان واقع شود.

اما آيا اين جشن در اسلام مشروعيت دارد و جزو سنن هست يا نه؟ مسأله‌اي جداگانه است، کسي به قصد ورودِ سنّت، اقدام به برگزاري اين مراسم نمي‌کند، بلکه اين جشن را به شکرانه يک نعمت برگزار مي‌نمايد. شايد مرحوم سيد ابن طاووس، زير پوشش اطلاقات اوليه که هر نعمتي به شما رسيده است حق‌شناس و شاکر باشيد، چنين عملي را انجام داده است. بر اين اساس، بلوغ يک شرافت است. آنها که اهل سلوکند مي‌گويند ما مشرَّف شديم نه مکلّف، چون زحمت و مشقتي در کار نيست، بلکه شرف در کار است. لذا در مناجات‌الذاکرين امام سجاد - صلوات اللَّه وسلامه عليه - مي‌خوانيم «يا من ذکره شرف» اي خدايي که نام تو مايه شرافت است. ‌
اگر کسي به جايي برسد که ذکر خدا گويد و در سايه اين ذکر، به ياد خدا و خدا هم به ياد او باشد، شرافتي نصيب او گرديده است، و زن شش سال قبل از مرد به اين شرافت مي‌رسد. اگر چنانچه به اين نکته دقت شود، قبل از اين که مرد به راه بيفتد و در صراط مستقيم گام بردارد،
زن بخش زيادي از اين راه را طي کرده است. بنابراين هم محروميت‌هايي که زن در دوران عادت دارد قابل جبران است و هم شش سال قبل از مرد، از همه مزايايي که مرد محروم است برخوردار مي‌شود. ‌

زن محروميتي ندارد !
در پايان عمر نيز براي زنان غير سادات پس از سن پنجاه سالگي سخن از ايام محروميت نيست و در اين مدت محروميت نيز اولاً، ايام عادت محدود وچند روز بيشتر نيست. ثانياً، آنها که باردارند و توفيق حمل امانت را دارند نيز محروميت از عبادت شامل آنها نمي‌شود، چون غالباً عادت با حمل جمع نمي‌شود. ثالثاً، مدت شش سالي که زن قبل از بلوغ مرد، بالغه مي‌شود همه نقص‌ها را ترميم مي‌کند.
بنابراين اگر نقصاني در ايمان باشد و علت آن هم نقص در عبادت باشد، نه تنها قابل جبران است، بلکه اگر زن به اين فکر بيفتد که دوران شش ساله را مغتنم بشمارد عظمتي فزونتر نيز خواهد يافت. ‌
زن ريحانه است نه قهرمان !
از آنچه گفته شد روشن مي‌شود سِرّ بيان حضرت امير - سلام‌اللَّه عليه - در نهج‌البلاغه که در وصف زن خطاب به امام مجتبي عليه السلام مي‌فرمايد: ‌ « فاِنّ المرأة ريحانة وليست بقهرمانة »(1). ‌ يعني اين که زن ريحان است، بايد او را زودتر از مرد، تحت تربيت و تکليف قرار داد، در غير اين صورت ضايع مي‌شود.
روايتي ديگر نيز از حضرت صادق - سلام‌اللَّه عليه - نقل شده است که مي‌فرمايد: ‌«من اتّخذ امرأة فليکرمها فانّما امرأة أحدکم لعبة فمن اتّخذها فلا يضيّعها»(2). ‌ مراد از لعب در روايت، بازيچه و اسباب‌بازي نيست، بلکه يعني زن ريحانه است اين ريحانه را ضايع نکنيد. اسلام به اولياي مدرسه و منزل دستور مي‌دهد که به دخترها بيش از پسرها رسيدگي کنيد.
اگر تکليف بر دختر، شش سال قبل از پسر شروع مي‌شود بنابراين اولياي منزل و مدرسه مسؤوليتشان نسبت به دخترها بيش از پسرهاست. ‌
روي اين تحليل، معلوم مي‌شود زن براي نماز و راز و نياز، زودتر از مرد آمادگي پيدا مي‌کند و اگر‌ احياناً راههاي عاطفي، زمينه‌هاي انحراف را پيش روي زن قرار دهد، تکاليف عبادي آن راهها را تعديل مي‌کند تا مبادا به انحراف برود.
---------------------
پي نوشت ها :
1) نهج‌البلاغه، نامه 31.
(2) بحارالانوار، ج103، ص224.





نويسنده:آيت الله جوادي آملي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان