بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,596

شرايط باز پس گرفتن هداياي نامزدي

  1390/6/11
خلاصه: از آنجايى که ماهيت حقوقى هداياى قبل از عقد نکاح با هداياى پس ازعقد که ازطرف زوجين و يا بستگان به آنها داده مى شود تا حدودى متفاوت است و بيان خلاصه اى در باب هداياى قبل از ازدواج مى تواند به روشن شدن بحث هداياى پس از ازدواج کمک نمايد، فلذا بدواً به صورت گذرا اشاره اى به وضعيت حقوقى هداياى قبل از ازدواج خواهيم داشت، سپس ماهيت حقوقى و چگونگى استرداد هداياى پس از ازدواج موردبررسى قرارخواهدگرفت.
قانون مدنى صرفاً وضعيت حقوقى هداياى قبل از عقد نکاح را روشن نموده و اشاره اى به هداياى پس از ازدواج نکرده است بدين جهت بايستى ماهيت حقوقى آنها را، تحت ساير عناوين قانونى جست وجو نمود.
مواد 1037 و 1038 قانون مدنى به ترتيب چنين بيان نموده است که: «هريک از نامزدها مى تواند درصورت به هم خوردن وصلت منظور هدايايى را که به طرف ديگر يا ابوين او براى وصلت منظور داده است مطالبه کند اگر عين هدايا موجود نباشد مستحق قيمت هدايايى خواهدبود که عادتاً نگاه داشته مى شود مگر اينکه آن هدايا بدون تقصير طرف ديگر تلف شده باشد.»
«مفاد ماده قبل، از حيث رجوع به قيمت درموردى که وصلت منظور در اثر فوت يکى ازنامزدها به هم خورد محسوس نخواهدبود.»
بنابراين باتوجه به مواد فوق مى توان دريافت که چنانچه قبل از عقد نکاح از طرف نامزدها يا ابوين آنها هدايايى به طرف ديگر داده شده است در تمام موارد، قابل مطالبه نيست بلکه تنها تحت شرايطى، طرف اهداکننده حق مطالبه آن هدايا را خواهدداشت. آن شرايط به شرح ذيل عبارتند از:
1- وصلت منظور به هم خورده و بنا نباشد ازدواج صورت گيرد. دراين صورت هدايايى که هريک از طرفين به طرف ديگر يا ابوين او داده است قابل مطالبه و استرداد خواهدبود.
2- اين هدايا به منظور و در راستاى وصلت طرفين و نه به انگيزه ديگرى تقديم شده باشد.
3- چنانچه عين هدايا موجود است عين قابل مطالبه و استرداد است لکن چنانچه عين موجود نيست صرفاً قيمت هدايايى قابل مطالبه است که عادتاً نگاه داشته مى شود مثلاً هدايايى مصرف شدنى که با مصرف عين آن از بين مى رود از شمول اين بند خارج است. هدايا از نوع البسه و عطور از اين گونه اند.
4- قيمت هداياى نگاه داشتنى که تلف شده اند درصورتى قابل مطالبه است که بدون تقصير هديه گيرنده تلف نشده باشد.
5- به هم خوردن وصلت به جهت فوت يکى از طرفين نباشد.
اما درخصوص هداياى پس از عقد نکاح همانطور که بيان گرديد مقرراتى تحت عنوان هداياى پس از عقد نکاح در قانون مدنى و ساير قوانين به چشم نمى خورد لکن به نظر مى رسد تقديم هدايا از مصاديق همه است که بدين جهت بررسى مقررات قانون مدنى راجع به هبه پرداخته تا موضوع هداياى پس از عقد نکاح نيز روشن گردد.
ماده 795 قانون مدنى چنين بيان داشته است «هبه عقدى است که به موجب آن يک نفر مالى را مجاناً به کس ديگرى تمليک مى کند تمليک کننده واهب، طرف ديگر را متهب، مالى را که مورد هبه است عين موهوبه مى گويند.»
ماده 803 همان قانون بيان نموده است «بعد از قبض نيز واهب مى تواند با بقاء عين موهوبه از هبه رجوع کند مگر درموارد ذيل:
1- در صورتى که متهب ، پدر يا مادر و يا اولاد واهب باشد .
2- در صورتى که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
3- در صورتى که عين موهوبه از ملکيت متهب خارج شده و يا متعلق حق غير واقع شود ، خواه قهراً مثل اينکه متهب به واسطه فلس، مهجور شود خواه اختياراً مثل اينکه عين موهوبه به رهن داده شود .
4- در صورتى که در عين موهوبه تغييرى حاصل شود .
بنابراين چنانچه پس از عقد نکاح هدايايى از طرف زوجين و يا بستگان آنها به طرف ديگر تقديم شود با توجه به ماهيت حقوقى چه تنها در موارد ذيل آن هدايا قابل مطالبه و استرداد خواهد بود :
1- مال مورد هبه باقى بوده و از بين نرفته باشد . به عنوان مثال چنانچه هديه يک دستگاه وسيله نقليه بوده که از ناحيه زوج به زوجه هديه شده باشد و اين وسيله در اثر تصادف و يا آتش سوزى و امثال آن تلف شده باشد قابل استرداد و مطالبه نخواهد بود .
در اين فرض بر خلاف هداياى قبل از عقد که بيان آن گذشت حتى قيمت آن نيز با وجود اينکه از نوع هداياى ذاتاً قابل نگاه داشتن است قابل مطالبه نيست چه بر اثر تقصير متهب تلف شده باشد چه غير آن .
2- در صورتى که هبه از نوع معوض نبوده و چنانچه از نوع معوض بوده باشد عوض داده نشده باشد . به عنوان مثال واهب شرط کند که در قبال وسيله نقليه اى که هبه مى کند يک دستگاه موتوسيکلت دريافت نمايد که در اين صورت چنانچه واهب وسيله نقليه را داده باشد و موتوسيکلت را تحويل گرفته باشد واهب حق رجوع به وسيله نقليه را نخواهد داشت.
3- مال مورد هبه از مالکيت متهب خارج نشده باشد . به عنوان مثال چنانچه هديه گيرنده وسيله نقليه را فروخته باشد يا با به رهن دادن آن به ديگرى متعلق حق غير کرده باشد واهب حق مطالبه مال مورد هبه را نخواهد داشت . همچنين است زمانى که در مال مورد هبه تغييرى حاصل شده باشد که از حالت اوليه آن خارج گرديده باشد به عنوان مثال شمش طلا تبديل به سکه هاى طلا شده باشد که در اين حالت مال مورد هديه را نمى توان مطالبه کرد . تبديل مال به مال ديگر مثلاً تبديل وسيله نقليه اى که هديه شده به وسيله نقليه ديگرى از طريق خريد و فروش نيز از اين نوع است.
نويسنده : مجيد يوسفى





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان