بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,864

وکالت زوجه در طلاق و تفويض حق طلاق به او-قسمت چهارم

  1390/5/18
خلاصه: وکالت زوجه در طلاق و تفويض حق طلاق به او-قسمت چهارم
ج- چند مساءله
هر گاه ضمن عقد نکاح يا عقد لازم ديگر براي طلاق به طور مطلق به زن وکالت داده شود يعني وکالت مقيد به امري از قبيل ترک انفاق يا غيبت يا سوء قصد به حيات زن نباشد آيا اين شرط درست است؟
اگر وکالت عام باشد چنانکه ضمن عقد شرط شود که زن از طرف شوهر وکيل و وکيل در توکيل است که هر وقت خواست خود را مطلقه کند آيا مي توان شرط را درست دانست؟
در فقه اسلامي اشکالي در اين گونه وکالت نيست زيرا چنانکه گفته شد بنابر اطلاق ادله فرقي بين توکيل زن و غير او نيست و همانطور که شوهر مي تواند به شخص ديگري وکالت مطلق يا عام براي طلاق زوجه خود دهد مي تواند زن را وکيل مطلق يا عام در طلاق کند . اينگونه شرط نه خلاف مقتضاي ذات عقد است نه نامشروع . پس اشکالي در صحت آن وجود ندارد.
از عموم بند اول ماده 4 قانون ازدواج و ماده 1119 قانون مدني هم مي توان اين معني را استنباط کرد. در بند اول اين ماده مقرر شده است که طرفين عقد ازدواج مي توانند هر شرطي که مخالف با مقتضاي عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج يا عقد لازم ديگر بنمايند… و آنچه پس از اين قاعده عام در دو ماده مذکور آمده مثال هائي بيش نيست و منعي براي وکالت عام يا مطلق ايجاد نمي کند.
هر گاه شوهر براي طلاق به زن خود وکالت مطلق يا عام دهد ايا زن بايد براي طلاق به دادگاه مدني خاص رجوع کند يا مي تواند بدون مراجعه به دادگاه خود را مطلقه سازد؟
طبق تبصره 2 ماده 3 لايحه قانون دادگاه مدني خاص در مواردي که بين زوجين راجع به طلاق توافق شده باشد مراجعه به دادگاه لازم نيست . با توجه به اين تبصره ممکن است گفته شود : در مسائله مورد نظر مراجعه به دادگاه لازم نيست زيرا در واقع با شرط وکالت مطلق يا عام براي طلاق بين زوجين راجع به طلاق توافق شده است. توافق براي طلاق که در قانون ذکر شده مطلق است و زمان و شکل خاصي ندارد و بکار بردن لفظ خاصي براي آن لازم نيست و توافق به هر شکل و صورتي و در هر زماني واقع شود مشمول تبصره 2 ماده 3 قانون مذکور خواهد بود.
ليکن اين نظر قابل خدشه است زيرا توافق تعبير ديگري از قرار داد است و قرار داد راجع به طلاق هنگامي تحقق مي پذيرد که زن و شوهر اراده خود را براي طلاق با شرايط مقرر براي قرار داد به صورتي اعلام کنند و صرف توکيل زن در طلاق به موجب شرط ضمن عقد براي تحقق اين توافق کافي نيست زيرا اينگونه وکالت که به زن اختيار مي دهد خود را از طرف شوهر مطلقه کند غير از اعلام اراده و موافقت در مورد طلاق است . ممکن است زن وکالت در طلاق را براي خود تحصيل کند بدون اينکه در آن هنگام با طلاق موافق باشد و معمولا زن در زمان عقد نکاح قصد طلاق و موافقت با آن را ندارد. پس نمي توان شرط ضمن عقد نکاح را موافقت با طلاق بشمار آورد. توافق براي طلاق هنگامي واقع مي شود که زن و شوهر طي قرار داد جداگانه اي اراده خود را در اين زمينه اعلام کنند بدون اينکه بين اعلام اراده آنان ( ايجاب و قبول ) فاصله غير متعارفي وجود داشته باشد . در اين صورت نيازي به مراجعه به دادگاه براي طلاق نخواهد بود. اما اگر زن فقط وکالت عام يا مطلق براي طلاق داشته باشد بايد طبق تبصره 2 ماده 3 لايحه قانوني دادگاه مدني خاص براي طلاق به نمايندگي از شوهر به دادگاه رجوع کند و دادگاه پس از ارجاع امر به داوري در صورتي که بين زوجين سازش حاصل نشود اجازه طلاق صادر مي کند و زن مي تواند با در دست داشتن آن به دفتر خانه طلاق رجوع و خود را بوکالت از شوهر مطلقه نمايد.
اين راه حل به مصلحت خانواده هم نزديکتر است چه ممکن است با ارجاع امر به داوري اختلاف بين زوجين فيصله يابد و مساءله طلاق منتفي گردد و بدينسان خانواده باقي بماند.
3- هر گاه زوجه با استفاده از وکالت که به موجب شرط ضمن عقد به او داده شده خود را مطلقه کند آيا اين طلاق رجعي يا بائن است؟ به طوريکه از فقه اسلامي و قانون مدني (ماده 1145 ) بر ميآيد طلاق جز موارد استثنايي مصرح در قانون رجعي است و چون طلاق زن به وکالت از شوهر از موارد طلاق بائن بشمار نيامده بنابراين اصولا رجعي است مگر اينکه مشمول يکي از موارد مذکور در ماده 1145 قانون مدني و به عبارت روشن تر طلاق قبل از نزديکي يا طلاق يائسه يا خلع و مبارات ويا طلاق سوم باشد.
ممکن است گفتهئ شود اگر طلاق مزبور رجعي باشد توکيل زن بي فايده خواهد بود زيرا شوهر مي تواند با رجوعخود اثر طلاق را از ميان ببرد در حالي که مقصود از اين توکيل آن است که زن بتواند خود را از قيد زندگي زناشوئي آزاد کند.
در پاسخ مي توان گفت که اين توکيل حتي در صورتي که طلاق رجعي باشد بي فايده نيست زيرا طلاقي که بدين سان واقع مي شود در عدد طلاقها منظور مي گردد و هنگامي که عدد طلاق به سه رسيد طلاق بائن خواهد بود نه رجعي .
نويسنده : دکتر سيد حسين صفائي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان