بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,357

مختصري پيرامون سهام ارث زن

  1390/4/29
خلاصه: مختصري پيرامون سهام ارث زن
درباره ارث زن مى‏توان گفت گرچه کمبود برخى از موارد سهام را امورى مانند تحميل هزينه زندگى او بر شوهر و نيز تحميل مهر بر همسر و اختصاص تحميل ديه بر عاقله مرد نه زن (يعنى زن هرگز مسؤول ديه خطايى برادر و برادرزاده و مانند آن نخواهد بود) به عهده مى‏گيرد، ليکن توضيح کوتاهى پيرامون اصل ارث زن وبرخى از اقسام آن در اين مبحث‏سودمند مى‏باشد.
اولا معلوم باشد که زن مانند شوهر همراه با تمام طبقات ارث، حضور حقوقى دارد و در تمامى مرابت طبقه‏بندى شده ارث زن شوهر متوفى مانند شوهر زن متوفاة حضور دارد.
ثانيا سهم زن گاهى مساوى سهم مرد است و گاهى کمتر از آن و زمانى نيز بيشتر از سهم مرد قرار دارد، اين‏چنين نيست که در تمام انحاء ارث سهم زن کمتر از سهم مرد باشد.
مواردى که زن همتاى مرد ارث مى‏برد و نه کمتر از آن، عبارت است از:
1 - پدر ومادر ميت: در صورتى که ميت فرزند داشته باشد که هرکدام از ابوين سدس (يک ششم) مى‏برند و سهم پدر در خصوص فرض مزبور از مال فرزند، بيشتر از سهم مادر نيست.
2 - کلاله مادرى يعنى برادر وخواهر مادرى ميت که به اندازه مساوى ارث مى‏برند نه با تفاوت، به طورى که خواهر مادرى ميت معادل سهم برادر مادرى ميت ارث مى‏برد نه کمتر از آن و آيه 12 - 11 سوره نساء دليل اين دو حکم است چنانکه وسائل الشيعه باب‏3 و باب 8 از ابواب ميراث الاخوه والاجداد حکم کلاله را تعرض نموده است.
واما مواردى که زن کمتر از مرد ارث مى‏برد، مانند: دختر که کمتر از پسر ارث مى‏برد و مانند کلاله پدرى و مادرى يعنى برادر و خواهر پدرى و مادرى ميت که در اين صورت نيز زن يعنى خواهر ميت نصف سهم مرد يعنى برادر ميت که داراى فرزند نباشند ونيز تفاوت ارث دختر و پسر و آيه 176 که پايان سوره نساء استعهده‏دار بيان تفاوت ارث کلاله پدر ومادرى يا پدرى ميت مى‏باشد(1)
البته گاهى نقص ارث متوجه سهم کلاله پدرى مى‏شود در اين مورد سهم زن همچنان محفوظ است و سهم مرد محذوف و منحجوب مى‏باشد. ليکن هيچگاه نقص سهم متوجه کلاله امى نمى‏شود. (2)
اما مواردى که سهم زن بيش از سهم مرد مى‏باشد، مانند: موردى که ميت غير از پدر و دختر وارث ديگر نداشته باشد که در اينجا پدر سدس (يک ششم) مى‏برد ودختر بيش از آن. و مانند: موردى که ميت داراى نوه باشد و فرزندهاى او در زمان حيات وى مرده باشد که در اينجا نوه پسرى سهم پسررا مى‏برد ونوه دخترى سهم دختر را (نصيب من يتقرب بالميت) يعنى اگر نوه پسرى دختر باشد ونوه دخترى پسر باشد در اين حال آن دختر دو برابر اين پسر مى‏برد، گرچه منشا اين تفاوت همان تفاوت ارث دختر و پسر مى‏باشد،
ليکن آنچه فعلا در تقسيم خارجى صورت مى‏پذيرد اين است که زن دو برابر مرد ارث برده است،
و در برخى از احاديث معصومين عليهماالسلام چنين آمده است:
«بنت الابن اقرب من ابن البنت‏»، (3) يعنى دختر پسر از پسر دختر به ميت ومورث خود نزديکتر است.
نکته قابل توجه آن که گرچه خداوند تمام قوانين حقوقى را برابر حقوق فطرى تنظيم و تدوين فرموده است تا زمينه آثاره دفائن فطرى و شکوفايى گنجينه‏هاى درونى جامعه بشرى فراهم گردد، ليکن در پايان آيه ارث، دو اسم از اسماى حسناى الهى را يادآور مى‏شود که هماهنگى نظام تشريع و تکوين را در خاطره‏ها احيا نمايد و آن اين است که در پايان آيه 11 سوره نساء که عهده‏دار برخى از ارث‏هاى متفاوت مى‏باشد، چنين فرموده است:
... ان الله کان عليما حکيما يعنى شما از علم و حکمت کافى برخوردار نيستيد تا راز تفاوت را که در هسته مرکزى عدل نهفته در آن جستجو کنيد، ليکن خداوند آگاه و حکيم است همه علل تساوى و عوامل تفاوت را جمع‏بندى نموده و بر مدار حکمت آنها را به صورت مواد معتدل حقوقى روانه مى‏فرمايد، تا مسائل درست و مانند آن از تفريط جاهليت کهن و از افراط جاهليت جديد و مدرن مصون بماند.
قرآن کريم براى اهتمام به حق زن، هنگام تعيين سهام ارث، اول ارث زن را اصل و مبنا قرار داده و آن را مسلم دانسته و معيار ارث معرفى مى‏نمايد، آنگاه مى‏فرمايد:
للذکر مثل حظ الانثيين، يعنى در موقع بيان سهم برادر، چنين نمى‏فرمايد که خواهر نصف سهم برادر مى‏برد که پارامتر اصلى، سهم برادر باشد، بلکه معيار واصل مفروض و مسلم را ارث خواهر که دختر ميت است قرار مى‏دهد و سهم برادر که پسر متوفا مى‏باشد دو برابر سهم خواهر مى‏داند تا اصل ارث زن قطعى و مفروغ عنه باشد.
1. وسائل الشيعه، کتاب ارث، باب‏3 از ابواب ميراث الاخوه والاجداد. 2. وسائل الشيعه، کتاب ارث، باب‏3 از ابواب ميراث الاخوه والاجداد.
3. وسائل الشيعه، کتاب الارث، باب‏7 از ابواب ميراث الابوين والاولاد.
پي‌نوشت‌ها :کتاب زن در آينه جلال و جمال صفحه 345 (نويسنده: آية الله عبدالله جوادى آملى )





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان