بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,031

آشنايي با حقوق خانواده در مواد قانون اساسي

  1390/4/25
خلاصه: پيمان ازدواج زن و مرد با يکديگر ، در حقيقت پيماني براي پشتيباني اين دو از هم در تمامي مراحل زندگي است .از جمله مسائل مهم در ارتباط با نهاد خانواده ، شناسايي حقوق هر يک از ، زوجين ( زن و شوهر ) از يک سو و نيز ، تکاليف آن دو در قبال هم ، از سوي ديگر است
هر جا سخن از (حق) به ميان مي آيد ، بايستي در کنار آن ، از ( تکليف ) نيز سخن گفت . چرا که هيچ حقي بر کسي واجب نمي شود ، مگر آنکه در مقابل آن حق ، وظيفه اي مقرر شده باشد .
حقوق خانواده نيز از اين امر مستثني نبوده و لذا زن و شوهر با برخورداري از حقوقي ويژه موظف به انجام تکاليفي در برابر يکديگر هستند ، البته به دليل ويژگيهاي خاص حاکم بر روابط خانوادگي ، مشخص نمودن چهار چوب کلي حقوق و تکاليف و ترسيم حد و مرز آن ، به سادگي ممکن نيست .
زيرا بر خلاف ساير عقود ، در عقد نکاح ( ازدواج ) دو جنبه مادي و معنوي موجود است که جنبه معنوي آن در اولويت مي باشد . به عبارت دقيق تر ، در تنظيم روابط عاطفي زن و شوهر ، اخلاق حاکم بر قواعد حقوقي است . در رابطه زناشويي ، سخن از عواطف انساني ، عشق و صميميت و وفاداري است و حقوق به تنهايي ، براي حکومت کردن بر روابط آنان ناتوان است .
در شريعت اسلام نيز در قوانين مربوط به خانواده ، در دو بخش مستقل از حقوق و وظايف از يک سو و اخلاق و فضايل ، از سوي ديگر ، به گونه اي مبسوط ومشروح سخن به ميان مي آيد . در سلسله مباحث آشنايي با حقوق خانواده ما ضمن اعتقاد به اين امر ، که طبيعت خانواده با حقوق و احکام آمرانه سازگاري ندارد و اثر قوانين در ايجاد نظم در آن ناچيز است ، سعي داريم در مقام درمان مشکلات حقوقي خانواده ها در کنار کاوشهاي حقوقي به مسائل رواني و مباني اخلاقي ، توجه نموده و در اين راستا ، به اطلاع رساني صحيح ، جهت استحکام بخشيدن به بنيان خانواده ها همت گماريم .
ماده 1103 قانون مدني: زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با يکديگرند
الف ) حسن معاشرت زن و شوهر از ديدگاه قرآن و روايات
قرآن مجيد در موارد مختلف نسبت به رابطه و پيوند زناشويي تعبيرات جالبي بيان کرده است .
از جمله در آيه 21 سوره روم ، مودت و مهرباني را يکي از اصول اساسي و از ارکان روابط انساني در زندگي مشترک دانسته که خداوند آن را از اصول مهم ميان زن و شوهر مي داند .
به طور کلي حسن معاشرت مفهومي قرآني است که از آيه شريفه اي از سوره نساء و از عبارت ( عاشروهن بالمعروف ) گرفته شده است ، يعني با همسرانتان با اخلاق نيکو معاشرت کنيد و با آنان به نيکي رفتار کنيد در کل معاشرت به معروف، به معناي رفتار و اعمالي است که خداوند بدان امر نموده است .
در تنظيم روابط عاطفي زن و شوهر ، اخلاق حاکم بر قواعد حقوقي است .
1. حسن خلق
حسن خلق صفتي پسنديده و نيکوست که اسلام بسيار به آن سفارش نموده است ، تا آنجا که در روايات ، حسن خلق به عنوان اولين ، سنگين ترين ، بهترين و با ارزشترين چيزي بيان شده است که در روز قيامت مورد محاسبه قرار مي گيرد : حسن خلق به معناي تحمل و سعه صدر و همچنين رها نکردن حق و ترک باطل است .
2-اکرام و احترام يکديگر
هر يک از زن و شوهر با احترام اکرام يکديگر ارزش و منزلت خويش را افزايش داده و موجبات دلگرمي همسرش را فراهم مي آورد.
3- محبت و اظهار آن
اصل مهر و محبت و علاقه همسران را خداوند متعال ، در وجود زوجين قرار داده است . بديهي است مهر و محبتي داراي ارزش است که در مسير الهي و مطابق با دستورات شرع باشد وگرنه ، چه بسا مهر و محبتي که هيچ ثمره معنوي نداشته باشد و حتي باعث سقوط فرد به ورطه نابودي شود .
4- پوشاندن عيوب همسر
قرآن کريم در اين مورد مي فرمايد : زن و مرد بايد همانند لباس هم باشند هم يکديگر را از خطا و اشتباه حفظ کنند و هم هر يک زينت ديگري به حساب آيند و به يکديگر افتخار کنند .
5. عفو و گذشت
انسان مختار آفريده شده است ، و حق انتخاب دارد و ممکن است در برخي از انتخابها دچار اشتباه شده و از مسير اصلي خارج گردد . و اين مسئله براي زن و مرد هر دو يکسان است . و در اين مواقع توصيه به عفو و گذشت تا آن جا اهميت دارد که قرآن کريم عفو و گذشت را از موارد احسان مي داند . « والعافين عن الناس و الله يحب المحسنين »
6- مدارا کردن
هر يک از زن و مرد بايد وظايف و تکاليف خود را انجام دهد و براي ديگري ايجاد مزاحمت ننمايد . در هر حال مدارا با همسر موجب مي شود تا زندگي با صفا و به دور از تنش گردد .
در قانون مدني ايران ( حسن معاشرت ) يکي از مهمترين حقوق و تکاليف زوجين نسبت به يگديگر مي باشد .
7. مشورت و تبادل نظر
يکي از فوائد مهم در مشورت در امور خانواده ، اين است که طرف مقابل خود را در فکر و تصميمي که گرفته شده سهيم مي داند و احساس نمي کند که اين کار بر او تحميل شده است .
ب ) حسن معاشرت زن و شوهر از ديدگاه قانون مدني ايران
عبارت حسن معاشرت مقابل " سوء معاشرت " به معني نيکويي رفتار و کردار زوجين در برقراري حقوق متقابل يکديگر است .
در حقوق ايران معناي آيه مبارکه 19 از سوره نساء در ماده 1103 قانون مدني در فصل مربوط به ( حقوق و تکاليف زوجين نسبت به يکديگر ) وارد شده است . بر طبق اين ماده زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با يکديگرند . يعني بايد به گونه اي با يکديگر رفتار نمايند که آرامش و مسالمت بر روابط آنها حاکم و محيط خانواده متشنج نبوده و نزاع در روابط آنان وجود نداشته باشد .
زوجين ضمن نکاح ، داوطلب شده اند که با هم زندگي کنند و در غم و شادي شريک هم باشند همسري زن و مرد به اين معني است که سلوکشان با هم با خوشرويي ، مسالمت و مهرباني آميخته باشد و از اعمالي که نسبت به ايجاد نفرت و کينه يا غم و اندوه فراوان در ديگري است بپرهيزند .
به اجمال مي توان گفت : تمام اموري که از نظر اجتماعي توهين محسوب مي شود مانند ناسزاگويي ايراد ضرب ، مشاجره و تحقير ، يا اموري که با محبت به خانواده منافات دارد مانند ترک خانواده ، بي اعتنايي به همسر و خواسته هاي او و اعتياد مضر از مصاديق سوء معاشرت در خانواده است .
در قانون مدني ايران ( حسن معاشرت ) يکي از مهمترين حقوق و تکاليف زوجين نسبت به يکديگر مي باشد . بنابراين مواد بعدي از قانون مذکور که به مواردي همچون همکاري در تحکيم بنيان خانواده ، رياست خانواده ، پرداخت نفقه و ميزان آن ، اداي وظايف زوجيت از سوي زن ، نحوه تعيين منزل مشترک و ... اشاره دارند موادي مستقل از ( حسن معاشرت ) مطرح در ماده 1103 قانون مدني نبوده ، بلکه در جهت تعيين مصاديق مفهوم حسن معاشرت محسوب مي شوند .





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان