بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,140

حقوق زن و حقوق مرد

  1390/3/22
خلاصه: حقوق زن و حقوق مرد
حقوق و روابط
- حقوق زن نسبت به مرد
- حقوق مرد نسبت به زن
- نشوز
حقوق و روابط زن و شوهرمسأله: حقوق زن نسبت به شوهر عبارتند از:
الف – تهيه غذا به اندازه متعارف.
ب – تهيه پوشاک به اندازه شأن زن.
ج – تهيه وسايل مورد لزوم خانه.
د – تهيه مسکن متناسب با شأن و منزلت اجتماعى زن .
ه – اگر زن از روى جهل، اشتباهى انجام داد مرد او را ببخشد.
و – خوش رويى و خوش رفتارى با زن.
ز – تعليم احکام و مسائل اعتقادى (به وجوب کفايى).
ح – حداقل هر چهار ماه يکبار با او آميزش کند.
الف :تهيه غذا
مسأله: مقدار غذا و کميت آن به اندازه‏اى است که زن را سير کند و در جنس آن بايد رجوع شود به آنچه که براى امثال او در شهرش متعارف است.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 8.
مسأله: اگر غذايى متناسب با مزاج زن باشد و يا زن به خوردن آن عادت داشته باشد به گونه‏اى که ترک آن موجب ضرر براى او گردد، بر مرد واجب است آن غذا را براى زن تهيه نمايد.
امام: مدرک مسأله قبل.
در نتيجه: اگر زن عادت کرده باشد در خانه پدرش نوع خاصى از غذا را بخورد و يا بياشامد مثلاً هميشه گوشت مى‏خورد و يا نوع خاصى از غذا و يا هر چيز ديگر به گونه‏اى که اگر غير آن باشد به علت عادتى که دارد برايش ضرر داشته باشد، بر مرد واجب است همان برنامه غذايى را برايش فراهم نمايد،مگر آن که زن به غير آن راضى باشد.
مسأله: بر مرد واجب است چيزهايى غير از غذا را که زن عادت دارد استفاده نمايد، از قبيل چاى، قهوه، تنباکو و…را نيز اگر براى زن ترک آن ضرر دارد، تهيه نمايد.
امام: تحرير الوسيله، نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 8.
مسأله: بر مرد واجب است آنچه که از ميوه‏هاى مختلف در فصلها براى مثل زن متعارف است براى او فراهم نمايد.
امام: مدرک مسأله قبل.
مسأله: زن مى‏تواند به دو گونه غذا را از شوهر طلب نمايد يا به طور متعارف در خانه شوهر با همديگر بخورند و بر سر يک سفره باشند و يا اينکه فقط نفقه خودش را طلب نمايد و به تنهايى بخورد و يا هر کار ديگرى که مى‏خواهد با آن بکند. و شوهرش حق ندارد زن را به شکل اول يا دوم ملزم نمايد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى‏النفقات، مسأله 12.
مسأله: شوهر نيز مى‏تواند دو گونه غذا را به زن بدهد، غذايى که آماده خوردن است مانند نان، خرما، غذاى پخته و يا هر چيزى که آماده خوردن باشد و يا اينکه چيزى است که براى خوردن بايد پخته شود و يا آماده گردد. و زن حق ندارد شوهر را به هرکدام ملزم نمايد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب، نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 13.
مسأله: اگر براى طبخ غذا احتياج به هيزم، نفت و يا هر چيز ديگر مانند ادويه، نمک و… باشد بر مرد واجب است آن را نيز براى زن تهيه نمايد. البته نبايد آن چيز خلاف متعارف باشد.
امام: مدرک مسأله قبل.
مسأله: زن حق ندارد شوهر را ملزم کند به جاى غذا، پول آن را به او بدهد لکن اگر هر دو به دادن پول توافق کردند و زن آن را تحويل بگيرد مالکش مى‏شود و تکليف از شوهر ساقط مى‏گردد.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل فى‏النفقات، مسأله 14.
سؤال: زن من مرتب مى‏گويد بايد از فلان فروشگاه، مواد غذايى بخرم و يا بايد در فلان رستوران غذا بخوريم. با توجه به اينکه پرداخت هزينه اين غذاها براى من بسيار مشکل است، آيا بر من واجب است همانگونه که او مى‏خواهد عمل نمايم؟
جواب: شما مختاريد که مواد اوليه غذا و يا غذاى طبخ شده و يا پول آن را به او بدهيد، البته بايد شؤونات او را رعايت نماييد. و بيش از آن چيزى به عهده شما نيست .
امام: با استفاده از تحريرالوسيله، کتاب، نکاح، فصل فى النفقات، مسائل 8، 12، 13و 14.
ب: تهيه پوشاک
مسأله: مقدار و نوع لباس نيز به علت تنوع و اختلاف زياد بين آنها، به اندازه‏اى بر مرد واجب است که مناسب شأن زن باشد.
بنابراين مرد بايد براى فصول مختلف لباسى متناسب حال زن و شؤونات خانوادگى او تهيه نمايد؛ و اگر زن از صاحبان تجمل باشد واجب است بر مرد علاوه بر لباس بدن لباسى ديگر به حسب حال امثال او برايش تهيه کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 8.
توجه: در صورتى بر مرد واجب است لباس متناسب با شأن و موقعيت اجتماعى زن تهيه کند که اين کار منجر به فعل حرامى نگردد. مثلاً اگر زن قبل ازدواج لباس شهرت مى‏پوشيده و يا مثلاً در مقابل نامحرم جوراب نازک مى‏پوشيده و يا لباس را اگر چه متناسب شأن اوست براى خودنمايى به نامحرم استفاده مى‏کند و… و امثال آن بر مرد واجب نيست آنها را تهيه نمايد. بلکه واجب است بر مرد که او را نهى از منکر بنمايد.
همچنين نبايد تهيه لباس و لباسها براى زن منجر به اسراف گردد. که اين نيز فعل حرامى است.
بنابراين اگر خانمى بخواهد براى هر مهمانى که مى‏رود لباس نو خاصى بپوشد و اين کار را همواره ادامه بدهد، به بهانه اينکه قبلاً در خانه پدرى همين کار را مى‏کرده و يا اينکه لباسهايى را طلب مى‏کند که از لحاظ قيمت خيلى بيش از متعارف است، بر مرد واجب نيست آن را تهيه نمايد.
مسأله: مرد بايد براى زن لباس تهيه کند، حال چه از مال خودش باشد يا به واسطه عاريه و يا اجازه کردن. و تا زمانى که آن لباس موجود باشد و مندرس نشده باشد به طورى که مناسب حال زن باشد، زن نمى‏تواند مطالبه پوشش ديگرى نمايد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل‏فى‏النفقات، مسأله 15.
ج: تهيه وسايل مورد لزوم خانه
مسأله: تهيه وسايل منزل مانند فرش، روانداز، پرده، لحاف، وسايل پخت و پز و آنچه که زن براى نظافت نياز دارد نيز همگى به عهده مرد است و مقدار، جنس و کيفيت هر يک نيز بايد متناسب با شأن و منزلت زن باشد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى‏النفقات، مسأله 8.
در نتيجه: اگر زن در خانه‏اى زندگى کرده است که مثلاً از نوعى خاص فرش و رختخواب استفاده مى‏کرده، مثلاً هميشه روى تخت مى‏خوابيده و شأن او داشتن پرده‏هاى خاص و يا وسايل خاصى است، بر مرد واجب است آنها را تهيه نمايد. البته تا آنجا که منجربه حرامى نگردد.
د: تهيه مسکن
مسأله: بر مرد واجب است خانه‏اى که لايق همسرش است براى او تهيه کند، چه به صورت ملک يا اجاره يا عاريه و… و زن مى‏تواند از شوهر بخواهد هيچکس به غير از شوهر با او زندگى نکند. به گونه‏اى که خانه يا اطاقى که در آن زندگى مى‏کنند فقط از آن زن و شوهر باشد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 15.
مسأله: بر مرد واجب است مواد سوختى منزل مثل نفت، گاز، هيزم، زغال، و امثال آن را براى زن تهيه نمايد. همچنين بايد داروهايى که معمولاً در طول سال به آن نياز است را براى زن تهيه کند.
امام: تحريرالوسيله ،کتاب نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 9.
مسأله: بر مرد واجب است تمام نفقات زن را بپردازد، چه زن نياز داشته باشد يا نداشته باشد. حتى اگر از ثروتمندترين مردم باشد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النفقات، مسأله 19.
ه: بخشيدن اشتباهات زن
مسأله: اگر زن از روى جهل اشتباهى انجام داد مرد بايد او را ببخشد. امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل فى القسم و النشوز، قبل از مسأله 1.
و: خوش رفتارى با زن
مسأله: مرد بايد با زن خود خوش رفتار باشد و با او با روى گشاده برخورد کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل فى‏القسم والنشوز، قبل از مسأله 1.
در نتيجه: يکى از حقوق زن نسبت به مرد اين است که مرد نبايد در خانه عصبانى مزاج و تند خو باشد، بلکه بايد خوش اخلاق و گشاده رو باشد.
تذکر اين نکته بسيار ضرورى به نظر مى‏رسد که خوش اخلاق بودن و خوشرو بودن به اين نيست که وقتى همه چيز مطابق ميل بود انسان خوش برخورد باشد، بلکه خوشرفتارى زمانى است که وقتى مسأله‏اى اتفاق مى‏افتد که معمولاً مردان با روبرو شدن با آن عصبانى مى‏شوند، انسان بتواند جلو خشم خود را بگيرد و اخلاق نيکو را پيشه کند. بنابراين آقايان محترم بايد توجه داشته باشند عصبانى بودن در منزل و يا داشتن توقع زيادى از اهل منزل و يا امر ونهى کردن بيش از حد در خانه و… مواردى از اين قبيل موجب مى‏شود نتوانند به طور کامل به گونه اى که خدا راضى باشد حق همسر و بچه‏هاى خود را بپردازد.
مسأله: خادم گرفتن براى زن زمانى واجب است که زن صاحب جلال و شأن بالايى باشد و يا از کسانى باشد که همواره صاحب خدمتگزار بوده است. و اگر جلال و شأن او طورى باشد که چند خدمتگزار داشته، بعيد نيست بگوييم بر مرد واجب است چند خدمتگزار براى او بگيرد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل‏فى‏النفقات، مسأله 8.
ز: تعليم احکام و مسائل اعتقادى
مسأله: بر مرد واجب است احکام مورد لزوم زن، و يا مسائل اعتقادى را به او تعليم دهد، همانگونه که برزن واجب است آنها را فرا بگيرد لکن اين وجوب براى مرد کفايى است.
تبريزى: صراط النجاة با استفاده از سؤالهاى 867و 868.
فاضل: استفتاء
در نتيجه: اگر زن مثلاً احکام عادت ماهانه خود را نمى دانست و يا احکام نماز و روزه و… بر مرد واجب است آنها را به زن تعليم دهد، البته اگر کس ديگرى آن احکام را به زن بياموزد و يا مرد از کسى بخواهد که به زن آموزش دهد کفايت مى‏کند.
سؤال: آيا مرد واجب است کتب تاريخى کلامى را براى همسر خود تهيه نمايد؟
جواب: تبريزى: اگر تعليم احکام و مسائل اعتقادى به زن منحصر در خريد کتاب باشد و نشود به گونه‏اى ديگر ويا به واسطه کسى ديگر مسائل را به زن تعليم نمود، بر مرد واجب است تهيه نمايد.
صراط النجاة، با استفاده از سؤالات 867، 868و 869
سؤال: شوهر من احکام شرعى را نمى‏داند و به من نيز اجازه نمى‏دهد براى فراگيرى آن از خانه خارج شوم، آيا مى‏توانم بدون اجازه شوهرم براى فراگيرى مسائل شرعى از خانه خارج بشوم و يا مثلاً به مسجد و يا نماز جمعه بروم ؟
جواب:
تبريزى: اگر ممکن نيست در خانه احکام شرعيه را فرا بگيريد نمى‏تواند جلوگيرى نمايد. ولى براى مسجد و غير آن بنابر احتياط واجب بدون اجازه نمى‏تواند خارج شود. استفتاء
فاضل: اگر فراگيرى مسائل شرعى از واجبات زن باشد و راهى براى فراگيرى ندارد جز به خروج از منزل، به اندازه ضرورت وبه قدر واجب مى‏تواند خارج شود. ولى براى مسجد و غيره بدون اجازه، نه. استفتاء.
مسأله: مرد حق ندارد زن خود را به خدمت خانه مجبور کند.
امام: توضيح المسائل، مسأله 2414.
تبريزى: (14)
فاضل، توضيح المسائل، مسأله 2482.
مکارم: توضيح المسائل، مسأله 2064.
در نتيجه: انجام امور منزل به عهده زن نيست و مرد حق ندارد زن را مثلاً مجبور به تميز کردن خانه، غذا پختن، شستن لباس و… نمايد.
سؤال: آيا مرد مى‏تواند خريد مايحتاج منزل را به عهده زن بگذارد و او را مجبور به تهيه آن کند؟
جواب: تهيه مايحتاج منزل به عهده مرد است و نمى‏تواند زن را به تهيه کردن آن مجبور سازد.
امام – بهجت – تبريزى – فاضل – مکارم: استفتاء
سؤال: آيا زن مى‏تواند در منزل وظايف خود را انجام ندهد. مثلاً غذا نپزد، خانه را مرتب نکند و يا مرد مى‏تواند زن را مجبور به انجام اينگونه امور نمايد؟
جواب: مرد حق ندارد زن خود را مجبور به کار خانه کند.
امام: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2414.
فاضل: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2482.
تبريزى و مکارم: (15)
مسأله: در جميع موارد ذکر شده، مستحب است مقدار و کيفيت نفقه به عرف و عادت شهر و محل سکونت کنونى زن اکتفا شود.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل النفقات، مسأله 8.
مسأله: اگر زن د رعقد با مرد شرط کند که او را از شهرى بيرون نبرد، و يا فلان شهر وى را سکونت دهد و يا منزل مخصوصى برايش تهيه کند،و مرد هم قبول کند، بايد مرد به آن شرط عمل کند.
امام: با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 2451و تحرير الوسيله، ج 2ص 297.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2517.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1950.
تبريزى: توضيح المسائل، مسأله 2460.
مکارم: توضيح المسائل، مسأله 2098.
سؤال: اگر زنى در عقد با شوهر خود شرط کند که او را از شهرى بيرون نبرد، ولى بعداً راضى شد و به شهر ديگرى رفت و مدتى همراه شوهرش در آنجا زندگى کرد و دوباره به شهر اول بازگشت، آيا شرط ضمن عقد ساقط مى‏شود؟ (يعنى آيا همچنان مرد حق ندارد زن را به شهر ديگرى ببرد، يا شرط ساقط شده است و مرد مى‏تواند زن را به هر کجا مى‏خواهد ببرد؟)
جواب: تبريزى: اگر زن براى اقامت خود در شهر دوم وقت معين کند( مثلاً بگويد فقط براى يکسال يا کمتر و يا بيشتر) شرط ساقط نمى‏شود و در غير اين صورت شرط ساقط است .
صراط النجاة، سؤال 871.
سؤال: زن من همواره مرا مجبور مى‏کند به خانه مادرش و يا خواهرش و يا بستگان خودش بروم، آيا بر من واجب است از او اطاعت کنم ؟
جواب: اطاعت از او واجب نيست.
امام – بهجت – فاضل – مکارم: استفتاء.
سؤال: آيا شوهر حق دارد زن را مجبور کند که به منزل فلان فاميل برود، در حالى که زن به هيچ وجه راضى نيست به منزل آنها برود، آيا اطاعت از او در اين امر واجب است؟
جواب: شوهر حق دارد از خارج شدن زن از خانه ممانعت نمايد ولى در اينگونه موارد بهتر است زن رضايت شوهر را به دست آورد.
امام – بهجت – تبريزى – فاضل – مکارم: استفتاء.
ح: حق آميزش زن
مسأله: شوهر نمى‏تواندبيش از چهار ماه نزديکى با عيال دائمى خود را ترک کند.خواه همسر او جوان باشد يا نباشد.
امام: توضيح المسائل، مسأله 2418و تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى القسم و النشوز،مسأله 1 و کتاب نکاح، مسأله 13.
امام – فاضل – مکارم: عروةالوثقى، نکاح، فيما يتعلق باحکام الدخول، مسأله 7.
تبريزى (16)
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2486.
سؤال: اگر زن در کمتر از چهار ماه از شوهر طلب آميزش کند، آيا بر مرد واجب است او را اجابت کند؟
جواب: چنانچه زن به گونه‏اى است که مرد با او آميزش نکند به معصيت خواهد افتاد بنابراين احتياط واجب مرد بايد درخواست زن را اجابت کند.
امام – فاضل – مکارم: عروةالوثقى، نکاح، فيما يتعلق باحکام الدخول مسأله 8.
تبريزى: (17)
سؤال: اگر مرد بخواهد به مسافرتى بيش از چهار ماه برود،
الف: آيا بايد از همسرش اجازه بگيرد؟
ب: در صورتى که بايد اجازه بگيرد اگر زن اجازه نداد مسافرت او حرام است ؟
جواب: فاضل: اجازه گرفتن از همسر فى نفسه لازم نيست، اما چون زن هر چهار ماه يکبار حق مواقعه (آميزش) دارد، لذا در فرض سؤال لازم است اجازه بگيرد که در حقيقت به معناى طلب اسقاط حقش است و اگر بدون اجازه سفر کرد، در صورتى که سفر او به قصد ادا نکردن حق زوجه و ترک واجب باشد، سفر او معصيت و حرام است و بايد نماز را تمام بخواند.ولکن اگر به اين قصد نباشد، حرام نيست. هر چند که در اين صورت احوط جمع بين قصر و اتمام است.
بله در خصوص سفر واجب شرعى تکليف ساقط است، و نيز در سفرهاى ضرورى ولو عرفاً، مثل سفر تجارت يا زيارت يا تحصيل علم و نحو آنها، تکليف ساقط است و سفر حرام نيست. استفتاء
سؤال: اگر مردى نذر کند که در زمانى بيش از چهار ماه باهمسر خود نزديکى نکند آيا نذر او صحيح است؟(مثلاً نذر کند هر شش ماه يکبار آميزش کند) جواب: صحيح نيست.
امام – بهجت – تبريزى – فاضل – مکارم: استفتاء
مسأله: اگر مرد براى امر واجب شرعى و يا براى امر ضرورى ولو ضرورت آن عرفى باشد مانند: تجارت يا تحصيل و غيره… لازم نيست قبل از چهار ماه نزد همسر خود باز گردد. ولى اگر سفر او ضرورتى نداشته باشد، مثلاً براى تفريح باشد، بنابراين احتياط واجب بايد قبل از چهار ماه نزد همسر خود باز گردد.
امام – فاضل: عروةالوثقى، نکاح، فصل فيمايتعلق باحکام الدخول، مسأله 7.
تبريزى – مکارم: (18)
سؤال: اگر مردى قسم بخورد که به کمتر از چهار ماه با زن نزديکى نکند قسم او صحيح است؟
جواب:
تبريزى: مادامى که مرجعى بر ترک نباشد، نمى‏تواند قسم بخورد. استفتاء
فاضل: صحيح نيست استفتاء
مسأله: در موارد ذيل مرد مى‏تواند آميزش با همسرش خود را حتى بيش از چهار ماه ترک کند:
1- اگر زن رضايت داشته باشد.
2- در ضمن عقد شرط کرده باشند زن اين حق را ساقط کند.
3- در صورتى که مرد توانايى آميزش نداشته باشد.
4- به جهت بيمارى براى مرد يا زن ضرر داشته باشد.
5- زن نزد همسر نباشد.
6- زن ناشزه باشد.
7- زن داراى عذر شرعى باشد( مثلاً در زمان قاعدگى باشد).
امام – فاضل – مکارم: عروةالوثقى،نکاح، فصل فيما يتعلق باحکام الدخول، مسأله 8.
مسأله: در صورتى که مرد به دليل وجود مانعى مانند حيض بودن زن و يا هر يک از موارد ذکر شده در مسائل قبل و يا از روى عصيان، آميزش با زن را در مدت چهار ماه ترک کند،بر او واجب نيست قضاى آن را بجا آورد. اگر چه بنابر احتياط بايد زن را ارضاء کند، در هر حال مبدأ احتساب چهار ماه، آميزش قبلى است نه گذشت چهار ماه قمرى .
امام – فاضل – مکارم: فصل فيمايتعلق باحکام الدخول، مسأله 9.
مسأله: چنانچه دختر باکره باشد، مرد بايد در هفت شب اول عروسى او همراه بخوابد، و اگر باکره نباشد در سه شب اول بايد نزد او باشد، مگر آنکه زن از حق خود صرفنظر کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح ،فصل فى القسم والنشوز و النفاق، مسأله 4.
مسأله: اگر مردى هر يک از حقوق واجب زن را ادا نکند حکم نشوز پيدا مى‏کند.
امام – بهجت – تبريزى – فاضل – مکارم: استفتاء
توجه: احکام نشوز در انتهاى همين فصل به تفصيل خواهد آمد.
مسأله: مرد نمى‏تواند زن دائمى خود را به طورى ترک کند که نه مثل زن شوهردار باشد نه مثل زن بى شوهر، لکن واجب نيست که هر چهار شب يک شب را نزد او بماند.
امام: توضيح المسائل: مسأله 2417و تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فى النشوز، مسأله 1.
مکارم: توضيح المسائل، مسأله 2066.
حقوق مرد نسبت به زن
حقوق شوهر نسبت به زن عبارتند از:
الف – عدم خروج از منزل مگر به اذن شوهر.
ب – عدم جو از صدقه دادن، نذر کردن ويا قسم خوردن مگر به اذن شوهر.
ج – تمکين به شوهر در هر زمانى که مرد بخواهد.
د – پاک کردن خود از هر چيزى که باعث دور کردن شوهر از تمتّعات جنسى است .
ه – رعايت نظافت و آرايش کردن در صورتى که شوهر آن را طلب کند.
الف – عدم خروج از منزل مگر به اذن شوهر
مسأله: زنى که عقد دائمى شده نبايد بدون اجازه شوهرش از خانه بيرون رود.
امام :تحريرالوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النشوز ، قبل از مسئله 1و توضيح المسائل ،
مسئله 2412.
بهجت: توضيح المسائل، مسأله 1897.
تبريزى: توضيح المسائل، مسأله 2421.
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2480.
مکارم (19)
سؤال: آيا بايد براى صله رحم بابستگان نزديک و يا حتى با پدر و مادر و خانواده خود، از شوهرم براى خروج از خانه اجازه بگيرم يا مى‏توانم به قدر انجام صله رحم بدون اذن شوهر از خانه خارج شوم ؟
جواب: خروج از خانه حتى اگر براى صله رحم و يا ديدن پدر و مادر و بستگان نزديک باشد، بدون اجازه شوهر حرام است .
امام – بهجت – تبريزى – فاضل :مدرک مسأله قبل.
مکارم(20)
سؤال: اگر خانمى بداند شوهرش با خارج شدن او از خانه براى فلان مکان راضى است، آيا مى‏تواند بدون اجازه شوهرش از خانه خارج شود؟ يا اينکه بايد براى هر خروج از خانه عليرغم علم به رضايت شوهر، از او اجازه بگيرد؟
جواب: اگر زن اطمينان دارد که شوهرش رضايت دارد و اجازه مى‏دهد، خروجش از منزل اشکال ندارد.
امام – فاضل – تبريزى – مکارم: استفتاء
بهجت (21)
در نتيجه: اگر خانمى مطمئن باشد شوهرش با خروج از خانه او رضايت دارد مى‏تواند از خانه خارج شود، اگر چه از شوهر اجازه نگيرد. بنابراين مواردى که معمولاً شوهر به زن اجازه مى‏دهد، مانند خروج‏براى کار يا خريد يا صله رحم با افراد خاصى و… زن مى‏تواند از منزل خارج شود. البته بايد توجه داشت مواردى که زن شک دارد که شوهر اجازه مى‏دهد يا نه، حق ندارد بودن اذن شوهر از خانه خارج شود.
همچنين بايد خانمها توجه نمايند نمى‏توانند بگويند چون شوهر با خروج از منزل براى رفتن خانه مثلاً فلان فاميل راضى است پس حتماً با خروج براى رفتن به منزل شخص ديگرى هم راضى است و از خانه خارج شود. بلکه بايد بداند که شوهر براى رفتن به منزل فرد دوم، رضايت دارد و به او اجازه مى‏دهد. زيرا چه بسيار مواردى که ممکن است شوهر با خروج زن به محلى راضى باشد اما با محلهاى مشابه راضى نباشد. بنابراين خانمها بايد از قياس در مسأله به شدت پرهيز نمايند. بله اگر شوهر اجازه کلى داده است و يا زن مطمئن است که به محل دوم رفتن مورد رضاى شوهر است مى‏تواند از منزل خارج شود.
سؤال: اگر خانمى از شوهرش اجازه گرفت به محلى برود، آيا مى‏تواند از آنجا به محل ديگرى برود؟ مثلاً به خانه خواهر يا مادر خود برود؟
جواب:
تبريزى: به همان اندازه که شوهر اجازه داده است بايد عمل کند. استفتاء
فاضل: اگر احراز رضايت رفتن به محل ديگر بکند، مى‏تواندبرود والّا نه.
استفتاء.
بهجت: اگر علم به رضايت شوهر دارد مى‏تواند برود والّا نه .
با استفاده از توضيح المسائل، مسائل متفرقه، مسئله 18.
سؤال: آيا زن مى‏تواند بدون اجازه شوهر به مسجد يا نماز جمعه يا به طور کلى به مجالس مذهبى برود؟
جواب:
بهجت – تبريزى: اگر فرا گرفتن احکام شرعيه متوقف بر خارج شدن از خانه باشد، مى‏تواند خارج شود.
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسائل متفرقه، مسأله 18و تبريزى: استفتاء.
فاضل: اگر شوهر رضايت نداشته باشد، بيرون رفتن حرام است استفتاء
سؤال: اگر مردى براى انتقام گرفتن از زن خود، به او اجازه خروج از منزل را ندهد، آيا زن بايد اطاعت کند؟ مثلاً هميشه اجازه مى‏داده به محلى برود ولى حالا براى انتقام اجازه نمى‏دهد.
جواب: فاضل: انتقام گرفتن مرد از همسر خود، مناسب اخلاق انسانى و اسلامى نيست. ولى اگر به هر جهت اجازه خروج نداد، بر زن واجب است که اطاعت کند. استفتاء
سؤال:
اگر خانمى بدون اجازه شوهرش از منزل خارج شده، تکليف او از لحاظ نماز و روزه چيست؟ آيا او ناشزه مى‏شود؟
جواب: تبريزى: چنانچه به عنوان ترک شوهر و قهر باشد ناشزه است؛ و در سفر نماز و روزه‏اش تمام است و در غير اينصورت احتياطاً جمع کند(هم شکسته بخواند و هم تمام) و در هر حال بايد برگردد.
استفتاء
فاضل: اگر با لباسى که شوهر در اختيار او گذاشته نماز بخواند، چنانچه شوهر راضى نباشد نمازش باطل است ولى روزه او صحيح است هر چند معصيت کرده است. استفتاء
سؤال: آيا زن مى‏تواند در حين عقد شرط کند که اجازه خروج از منزل به دست خودش باشد؟
جواب: چنين شرطى نافذ نيست و اگر هم ضمن عقد آن را شرط کرده‏ايد عقد شما صحيح، ولى شرط آن باطل است .
امام: با استفاده از تحريرالوسيله، کتاب‏نکاح، فى الشروط المذکوره فى عقد، مسائل 1و 2.
بهجت – تبريزى – فاضل: (22)
ب: عدم جواز صدقه، نذر و قسم خوردن زن مگر به اذن شوهر
احکام و سؤالات اين قسمت در فصل روابط اقتصادى از سؤال 50تا 58آمده است مراجعه فرماييد.
سؤال: اگر زنى هنگام عقد شرط کرده است که مجاز به انجام کارهاى فرهنگى در خارج خانه باشد و يا اجازه داشته باشد کار کند و مرد نيز پذيرفته است، اگر بعد از ازدواج، مرد اجازه ندهد براى انجام اينگونه کارها از منزل خارج بشود، آيا زن مى‏تواند بدون اذن شوهر از منزل خارج شود؟
جواب:
بهجت – تبريزى: در فرض مذکور مى‏تواند بدون اذن شوهر براى انجام کارهاى مذکور خارج شود .
بهجت: با استفاده از توضيح المسائل، مسائل متفرقه، مسئله 18.
تبريزى :استفتاء
فاضل: در فرض شرط نمى‏تواند از زوجه ممانعت کند مگر اينکه شغل مناسب شأن او نباشد استفتاء
ج: حق تمکين
مسأله: زن بايد خود را براى هر لذتى که همسرش مى‏خواهد تسليم نمايد و بدون عذر شرعى از نزديکى کردن او جلوگيرى نکند .
امام: تحريرالوسيله، فصل فى القسم و النشوز، قبل از مسئله 1و توضيح المسائل، مسأله 2412.
بهجت: توضيح المسائل، مسئله 1897.
تبريزى: توضيح المسائل، مسئله 2421
فاضل: توضيح المسائل، مسئله 2480
مکارم: توضيح المسائل، مسئله 2062
سؤال: اگر مرد در روابط زناشويى افراط کند و اين براى سلامتى زن و حتى خود شوهر مضر باشد، آيا زن مى‏تواند به اندازه معقول تمکين کند؟
جواب:
تبريزى
به اندازه متعارف تمکين لازم است و نه بيشتر. استفتاء
فاضل: اگر براى زن ضرر قابل توجهى داشته باشد مى‏تواند تمکين نکند، بلکه براى حفظ سلامتى خود تمکين نکردن لازم است. اما اگر ضرر متوجه شوهر است، نمى‏تواند تمکين نکند. استفتاء
سؤال: اگر زن داراى ضعف شديد بدنى باشد، و يا به علت بيمارى توان تمکين به شوهر نداشته باشد آيا مى‏تواند شوهر را تمکين نکند؟
جواب:
بهجت: در صورت داشتن عذر شرعى مى‏تواند تمکين نکند.
با استفاده از توضيح المسائل، مسأله 1897.
تبريزى: در صورت عذر مى‏تواند تمکين نکند استفتاء
فاضل: ضعف غير قابل تحمل و بيمارى، مسقط تکليف است و زن در آن حال مى‏تواند تمکين نکند استفتاء
د – رفع منافرات
مسأله: زن بايد چيزهايى را که در روابط جنسى موجب منافرت و عدم رغبت مرد به زن مى‏شود را از خود دور کند.
امام: تحرير الوسيله، القول فى النشوز، قبل از مسئله 1.
در نتيجه: بطور مثال اگر زن در منزل همواره داراى لباسهاى کثيف و رويى ژوليده باشد و هميشه بوى غذا از او به مشام برسد و يا داراى اخلاقى تند و برخوردهايى غير عاطفى باشد و يا چنان خود را با کار در خانه و يا در بيرون خسته کند که توان حتى صحبت کردن با شوهر را نداشته باشد، و يا چنان سردى از خود نشان دهد که هيچ رغبتى براى مرد نسبت به او به وجود نيايد و امثال آن، همه و همه مواردى هستند که باعث مى‏شود زن، واجب شرعى خود را ترک کند و نه فقط حکم ناشزه را پيدا کند بلکه از داشتن يک زندگى شيرين و عاطفى محروم بماند.
ه – آرايش و نظافت
مسأله: زن بايد در صورتى که شوهر بخواهد براى او آرايش کند و نظافت نمايد.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، قبل از مسأله1.
فاضل: (23)
سؤال: اگر مردى به زن امر کند فلان آرايش را برايش بنمايد و يا فلان لباس را در منزل بپوشد، آيا زن بايد اطاعت کند؟
جواب: اطاعت زن از شوهر در مورد مربوط به استمتاعات واجب است و امور مذکور اگر در اين راستا باشد يا ترک آنها موجب نفرت شوهر باشد، بايد اطاعت کند والّا لازم نيست.
امام: با استفاده از مدرک سؤال قبل.
فاضل: استفتاء
نشوز
الف – نشوز زن
مسأله: زن در هر يک از صور ذيل ناشزه مى‏شود، و در نتيجه حق نفقه او ساقط مى‏شود و مرد مى‏تواند نفقه او را نپردازد:
1- عدم تمکين به شوهر.
2- خارج شدن از خانه بدون اذن و رضايت شوهر.
3- پاک نکردن خود از هر آنچه باعث دور کردن شوهر از تمتعات و لذات مى‏گردد.
4- ترک نظافت و يا ترک آرايش، اگر شوهر آن را طلب کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، قبل از مسأله 1 و فصل فى النفقات، مسأله 1 و توضيح المسائل، مسأله 2413.
بهجت – تبريزى: (24)
فاضل: توضيح المسائل، مسأله 2481و استفتاء
مکارم توضيح المسائل، مسأله 2063
مسأله:اگر زن در اعمالى که بر او واجب نيست از شوهر اطاعت نکند، ناشزه نمى‏شود.
امام – تبريزى – فاضل – مکارم: با استفاده از مدرک مسأله قبل .
در نتيجه: اگر شوهر به زن امر کند، خانه را تميز کند يا غذا بپزد يا فلان جنس را از بازار بخرد و يا… و زن از انجام اين اوامر سرپيچى کند، ناشزه نمى‏شود. اگر چه بهتر است زن در اينگونه امور از شوهر اطاعت کند.

سؤال: زن با چند مرتبه اطاعت نکردن در وظايف واجب خود نسبت به شوهر ناشزه مى‏شود؟
جواب: اگر زن بدون عذر وظايف خود را انجام ندهد حتى اگر براى يکبار، نشوز محقق مى‏شود و اگرتوبه کرد و از شوهر اطاعت نمود نشوز برداشته مى‏شود.
امام – تبريزى – فاضل – مکارم: با استفاده از مدارک مسأله قبل.
مسأله: اگر از خانمى نشانه‏هاى نشوز و نافرمانى ظاهر شد، مثلاً در حرف زدن و انجام کارها بسيار تند و خشن عمل کرد، و يا با شوهر قهر کند و يا خداى ناخواسته به شوهر اهانت کند، شوهر بايد او را نصيحت کند.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، مسأله 1.
مسأله: اگر زن نصيحت شوهر (که در مسأله پيش گفته شد) را نشنود و يکى از کارهايى که باعث نشوز او مى‏شود را انجام دهد (مثلاً بدون اذن شوهر از منزل خارج شود و يا خود را براى استمتاعات شوهر مهيا نکند و…) در اين صورت مرد مى‏تواند با او قهر کند و از همخوابى با او دورى کند؛ يعنى يا در رختخواب به او پشت کند و يا اصلاً نزد او نخوابد.
امام: مدرک مسأله قبل.
مسأله: اگر زن با قهر کردن نيز دست از نافرمانى شوهر برنداشت، مرد مى‏تواند به اندازه‏اى که باعث تنبّه و ترک نافرمانى او گردد وى را تنبيه کند، ولى بيش از آن جايز نيست و اگر باز هم زن تمکين نکرد مى‏توان تنبيه را بيشتر يا شديدتر کرد. البته به شرط آنکه قرمز، کبود و يا موجب جراحت بدن او نشود.
امام: تحريرالوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، مسأله 1.
مسأله: اگر تنبيه زن بيش از حد لازم باشد و يا باعث کبود شدن و يا جراحت گردد، علاوه بر اينکه شوهر معصيت کرده است بايد ديه آن را نيز بپردازد.
امام: با استفاده از مدرک مسأله قبل.
مسأله: بايد اين تنبيه به قصد اصلاح زن باشد، نه براى تشفى خاطر و يا انتقام و امثال آن.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، مسأله 1.
در نتيجه: از چند مسأله گذشته چنين به دست مى‏آيد که مردان اولاً نمى‏توانند زن خود را به هر بهانه‏اى تنبيه کنند، بلکه اين حکم فقط در نافرمانيهايى است که موجب نشوز زن مى‏گردد، ثانياً همواره بايد ابتدا زن را نصيحت کرد اگر مؤثر نشد با او قهر کرد و اگر مؤثر نشد مى‏توان او را با شرايط گفته شده، تنبيه نمود. بنابراين جايز نيست زن را بلافاصله بعد از نافرمانى تنبيه کرد. ثالثاً مردان نمى‏توانند به هر مقدارى که مى‏خواهند زن را تنبيه کنند بلکه فقط بايد به اندازه‏اى باشد که زن از نافرمانى دست بردارد. رابعاً نبايد به قدرى باشد که باعث قرمز شدن بدن و يا کبود شدن آن گردد. خامساً بايد به قصد اصلاح زن باشد نه از روى عصبانيت، انتقام، تشفى خاطر و يا هر چيز ديگر. و شما خواننده عزيز توجه مى‏فرماييد در واقع تنبيهى که با چنين شرايطى باشد، تنبيه و تذکرى براى زن خواهد بود که باعث مى‏شود به انجام وظايف خود ملزم گردد.
توجه و مراقبت: آقايان توجه داشته باشند در صورتى که لازم شد با حفظ شرايط ذکر شده، زن را تنبيه کنند، بايد به شدت از اين کار در هنگام عصبانيت پرهيز نمايند، زيرا در آن صورت تنبيه اغلب براى فرونشاندن خشم و تشفى خاطر صورت مى‏گيرد و اين عمل حرام است و بايد از آن پرهيز کرد.
مسأله: اگر خانمى ناشزه شود، سپس پشيمان شود، تا زمانى که عملاً نشان نداد دست از نافرمانى کشيده است، نفقه او بر شوهر واجب نمى‏شود.
امام: تحرير الوسيله، کتاب نکاح، فصل فى النفقات مسأله.3
در نتيجه: از زمانى نفقه زن بر مرد واجب مى‏شود که زن عملاً نشان دهد از روش خود دست برداشته است. بنابراين اگر زن فقط عذر خواهى کند، نفقه بر مرد واجب نمى‏شود.
ب – نشوز مرد
مسأله: اگر مرد به وظايف واجب خود نسبت به زن عمل نکند و نفقه زن را نپردازد ناشزه (البته استعمال صحيح آن ناشز است) مى‏شود.
امام: تحريرالوسيله، نکاح، القول فى النشوز، مسأله 2.
امام – بهجت – تبريزى – مکارم – فاضل: استفتاء.
مسأله: اگر نشانه‏هاى نشوز در مرد پيدا شود زن مى‏تواند مرد را نصيحت کند و اگر نصيحت مؤثر نشد مى‏تواند شکايت خود را نزد حاکم ببرد تا او مرد را وادار کند به وظايف خود عمل نمايد.
امام – بهجت – تبريزى – فاضل – مکارم: با استفاده از مدارک مسأله قبل .
سؤال: آيا زن حق دارد با شوهر خود قهر کند يا شوهر را کتک بزند؟
جواب: زن حق قهر کردن يا کتک زدن شوهر را ندارد.
امام با استفاده از تحريرالوسيله، کتاب نکاح، القول فى النشوز، مسأله 2.
بهجت – فاضل – مکارم: استفتاء
تبريزى: (25)
توجه و مراقبت: آقايان بايد توجه داشته باشند عصبانى مزاج بودن، يکدندگى در منزل، امر و نهى کردن زياد به گونه‏اى که تنها تصميم گيرنده در منزل باشند، نداشتن سعه صدر و تحمل، نداشتن گذشت در اتفاقات زندگى و مواردى از اين قبيل، زمينه‏هاى بسيار مساعدى هستند که باعث مى‏شوند مرد حقوق همسر خود را ايفا نکند، در نتيجه علاوه بر اينکه معصيت کار بوده، ناشز نيز مى‏شود. زيرا با توجه به حقوق زن نسبت به مرد مانند خوشرفتارى کردن با زن و يا بخشيدن اشتباهات او و… مرد بايد در خانه، فضايى صميمى و دوستانه را فراهم آورد تا از بروز هر گونه ناهنجارى جلوگيرى شود.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان