بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,010

حقوق زن در قرآن

  1390/3/22
خلاصه: برخي گمان مي کنند در دين اسلام برخي از حقوق زن ناديده گرفته شده اما چنين نيست ، لذا ذيلا با بيان مقدمه اي به آن پاسخ داده شده است:
آنچه حقيقت انسان را تشکيل مى دهد قلب و روح انسانى است . از ديدگاه قرآن زن و مرد از نفس واحده خلق شده اند . «يأيّها النّاس اتقوا ربّکم الذى خلقکم من نفس وحدة و خلق منها زوجها و بثّ منهما رجالاً کثيراً و نساء; (نساء ، 1) بنابراين مايه اصلى آفرينش زن و مرد يکى بوده ، هيچ يک بر ديگرى ترجيح ندارد . به بيان قرآن هر دو مکمل و نيازمند هم هستند: «و من ءَايته أن خلق لکم من أنفسکم أزوجاً لتسکنوا إليها و جعل بينکم مودّة و رحمة إنّ فى ذلک لأيت لقوم يتفکّرون» (روم ، 21)
عمده تفاوت هايى که مى توان بين زن و مرد در نظر گرفت ، عبارتند از: 1 . تفاوتهاى روحى روانى: خداوند زن را با عاطفه تر و مرد را عقلانى تر خلق کرده که هر دو در کنار يکديگر مکمل هم هستند; 2 . تفاوتهاى جسمانى: مذکر و مؤنث بودن و.. . اما در مسايل ارزشى قرآن هر دو را يکسان مى داند و ملاک برترى و ترجيح را تقواى بيشتر انسان قرار مى دهد; چه زن باشد و چه مرد: «يأَيّها الناس إنّا خلقنکم من ذکر و أُنثى و جعلنکم شعوباً و قبائل لتعارفوا إنّ أکرمکم عنداللّه أتقـکم إنّ اللّه عليم خبير .» (حجرات ، 13)
خداوند در مورد اعمال مکلفين يکسان برخورد مى کند: «أنّى لا أُضيع عمل عمل منکم من ذکر أو أُنثى بعضکم من بعض .. .» (آل عمران ، 195) ، نزد خداوند عمل صالح ملاک است ، از هر کس که باشد: «مَن عمل صلحا من ذکر أو أُنثى و هو مؤمن فلنحيينّه حيوة طيبة و لنجزينّهم أجرهم بأحسن ما کانوا يعملون .»(نحل ، 97) بنابراين ، اين جا بايد ميان مسايل حقوقى و ارزشى فرق گذاشت . قرآن در مسائل ارزشى ، زن و مرد را يکسان دانسته ; چون انسانيت آنها مورد نظر است ; اگر مى بينيم قرآن در جايى از مردان شايسته مانند لقمان حکيم سخن مى گويد ،(لقمان /12) در جايى ديگر از زنان شايسته مانند همسر فرعون و حضرت مريم نيز نام مى برد . (11/تحريم ، 43/آل عمران و.. .) قرآن همچنان که همه حقايق را بيان کرده ، از مقام والاى زن نيز دفاع نموده و حقيقت وجودى شخصيت او را معرفى کرده است . اما در مسائل حقوقى ، چون تفاوتهايى ميان زن و مرد وجود دارد و يکسان نيستند ، به طور طبيعى حقوق اين دو نمى تواند يکسان باشد; ممکن است حقوقى مربوط به زن ها باشد و مردان از آن بى بهره باشند و بالعکس .
در برخى از جوامع ، حقوق زنان ، پايمال شده است ; مثل برخوردى که در دوران جاهليت با دختران داشتند و آنها را زنده به گور مى کردند . قرآن از زنان حمايت جدى کرده ، مى فرمايد: «و إذا بُشّر أحدُهم بالأُنثى ظلّ وجهه مسودّاً و هو کظيم * يتورى من القوم من سوء ما بُشّر به أيمسکه على هون أم يدسّه فى التراب ألا ساء ما يحکمون »(نحل ، 58 و 59) قرآن با توجه به اختلاف تکوينى زن و مرد ـ جز در موارد مخصوص که فرق گذاردن بين اين دو جنس ، لازمه وجود و ذات آنان است ـ تمام حقوقى که براى مردان قرار داده ، براى زنان نيز مقرر کرده است و در مواردى که براى يکى از اين دو جنس حقوق بيشترى قرار داده ، وظايف بيشترى نيز بر عهده او نهاده است . در زمينه تساوى حقوق مى فرمايد: «و لاتتمنّوا ما فضّل اللّه به بعضکم على بعض للرجال نصيب ممّا اکتسبوا و للنساء نصيب ممّا اکتسبن .. .;(نساء ، 32) آرزو مکنيد چيزهايى را که خداوند برخى را بر برخى ديگر به آن فزونى داده است ، مردان را از آنچه کرده اند بهره اى است و زنان را از آنچه کرده اند بهره اى .»
در اين قسمت به بخشى از حقوق زنان در اسلام اشاره مى کنيم :
1 . حقوق اجتماعى: که از جمله حقوق اجتماعى ، حقوق خانواده است ; مثل : حق انتخاب همسر ، مسکن ، مهر ، نفقه ، حضانت اطفال تا سنين معين ، حق دريافت اجرت براى کارهاى خانه و.. .
2 . حق مالکيت استقلالى در کنار مردان : «للرجال نصيب مما ترک الولدان و الأقربون و للنساء نصيب مما ترک الولدان و الأقربون ممّا قلّ منه أو کثر نصيباً مفروضاً .»(نساء ، 7) مگر در مورد نذر که حکم ويژه اى در فقه اسلامى دارد .
3 . از نظر قرآن ، حضور زن در اجتماع و بيرون از خانه در صورتى که موجب اخلال در روابط خانوادگى و عفاف او نشده و شوهرش او را منع نکند ، جايز است ، چنانکه دختران شعيب چنين بودند .(قصص ، 23 ـ 28)
4 . در اسلام با توجه به لطافت روحى و جسمى زن که مقتضاى آفرينش حکيمانه اوست ، از برخى کارهاى سخت و دشوار همچون شرکت در جهاد و قضاوت و.. . ـ مگر در موارد خاص ـ معاف شده است .
زن نيز همچون مرد در برابر حقوقى که دارد ، وظايفى نيز دارد که بايد به آنها عمل کند که در قرآن به بسيارى از آنها اشاره شده است .
البته بيان تمام حقوق زنان از ديدگاه اسلام و قرآن ، در اين اندک نمى گنجد .





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان