بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,729

مهريه‌هاي نامتعارف

  1389/11/2
خلاصه: ازدواج به عنوان يکي از سنت‌هاي خدايي است که از روزگاران قديم در بين جوامع بشري وجود داشته و مورد توجه بوده است. يکي از موضوعاتي که در امر ازدواج مطرح مي‌شود مهريه است.
با توجه به اعتبار خاص که به اين موضوع در امر ازدواج مطرح مي‌شود مهريه است. با توجه به اعتبار خاص که به اين موضوع يعني ازدواج وجود دارد همه بر اين اعتقادند که نکاح به عنوان يک عقد با شرايط خاص و به عنوان يک عقد غيرمالي است ولي با توجه به شرايط فعلي و وضعيتي که در باب نکاح و وجود مهريه‌هاي نامتعارف در ميان خانواده‌ها مطرح شده، تفکر آدمي را به اين اعتقاد گرايش مي‌دهد که نکاح را به عنوان يکي از عقود مالي و معوض اين سخن بدان علت است که هنگامي که امر ازدواج و تشکيل زندگي مطرح مي‌شود، اولين نکته که مورد توجه است، مهريه و آن هم با ارقام خاص و حيرت‌آور است. با توجه به مباحث مطرح گشته، اين سؤال مطرح مي‌شود که آيا وجود مهريه‌هايي بالا و نامتناسب در درستي و صحت عقد نکاح خللي وارد نمي‌کند؟ بررسي اين امر دو فرض را مي‌توان مطرح نمود که به تحليل هر يک مي‌پردازيم نخست آن که قيد نمودن مهريه نامتعارف و بي‌مبنا در ذيل عقد نکاح، به گونه‌ايي که وجود اين امر به عنوان امري موثر در پذيرش ازدواج مطرح مي‌شود و گويي هدف و مقصد نهايي از اين فضيلت الهي، بدست آوردن مبلغي پول و درآمد لازم است، در اين حالت مي‌توان گفت در اين عقد که طرفين مي‌دانند و يقين دارند متعهد توانايي پرداخت مهريه‌هايي با مبالغ بالا را ندارد، و در صورت درخواست اين موضوع از سوي همسر که به موجب م 1082 قانون مدني ممالک آن مي‌شود، قدرت و توانايي تسيلم را ندارد و اين در حالي است که به موجب ماده 348 بايد قدرت بر تسليم به عنوان شرط مهم و اساسي در عوضين، وجود داشته باشد و اين بدين معني است که هنگامي که زوج (مرد) مي‌داند که توانايي و قدرتي به دادن مهريه تعيين شده در عقد را ندارد و با علم کامل به اين موضوع، عقد را منعقد مي‌نمايد مي‌توان نتيجه گرفت که اين عقد از ابتدا عقدي باطل بوده است زيرا که شرايط اساسي که در ماده 19 قانون مدني آمده يعني داشتن قصد و اراده براي انعقاد عقد و همچنين معين بودن موضوع عقد، در اين توافق و عقد نکاح وجود ندارد. در برابر اين ديدگاه شايد اين انتقاد مطرح شود که عقد نکاح عقدي عهدي است و نه تمليکي يعني آن چه که از اين عقد محقق مي‌شود، مشروع بودن رابطه در طرفين و وجود تعهداتي که طرفين در مقابل يکديگر بر عهده مي‌گيرند. ماده 1087 که مي‌گويد اگر در نکاح دائم مهر ذکر نشده يا عدم مهر شرط شده باشد نکاح صحيح است و طرفين مي‌توانند بعد از عقد مهر را به تراضي معين کنند و ...» اين ماده نيز خود نشان دهنده اين امر است که آن چه که در نکاح مهم است محرميت و ايجاد علقه ازدواج است و نه مال و مهريه مندرج در ذيل اين عقد. در پاسخ بايد گفت که اولاً وجود مواد قانوني متفاوت نشان از اين است که عقد نکاح يک عقد مالي و تمليکي است و هدف اساسي از عقد نه تنها ايجاد علقه ازدواج است بلکه انتقال مال به زن قسمت عنوان مهر نيز مي‌باشد. موادي چون ماده 1082 که ابراز مي‌دارد «به موجب عقد، زن مالک مهر مي‌شود و ...» و يا ما ده 1092 «هر گاه شوهر قبل از نزديکي زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر مي‌شود و ...» يا ما ده 1093 که مي‌گويد «هر گاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزديکي در تعيين مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است ...» حتي ماده 1087 نيز که در انتهاي ماده بيان مي‌کند «... و اگر قبل از تراضي بر مهر يعني بين آن‌ها نزديکي واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود» خود نشان از عقد معوض و تاييد نظر اول است. دوماً مي‌توان گفت که وجود اين مواد قانوني باعث شده که رويه قضائي و ديده سيستم قضائي به گونه‌ايي شود که مردهاي بسياري به دليل عدم توانايي پرداخت به زندان‌ها محکوم مي‌شوند و يا دچار عسروحرج شوند به گونه‌ايي که وضعيت معاش زندگي نامتناسبي پيدا کنند. در نتيجه مي‌توان اين نتيجه را گرفت که هدف از ازدواج و عقد نکاح بدست آوردن مهريه و عقدي مالي است و از سوي ديگر هنگامي که مهريه‌ايي نامتعارف و سنگين در ذيل عقد ذکر مي‌شود که طرفين يقين بر عدم قدرت پرداخت دارند در نتيجه مي‌توان عقد را عقدي باطل تلقي نمود. با توجه به اين امر بايد از امکان قرار دادن طرفين به تدوين اين عقد مبتني بر مهريه‌هاي سنگين به عنوان امري برخلاف اخلاق حسنه و نامتناسب جلوگيري نمود و دست افراد را محدود نمود و از سوي ديگر از تحقق عقودي برخلاف قانون خودداري نمود. در ادامه مباحث در پاسخ به پرسش اتبدائي که آيا مهريه نامتعارف خللي به عقد نکاح وارد مي‌نمايد، اين گونه پاسخ داد که «با اين پيش‌فرض که بپذيريم عقد نکاح، عقدي مالي نيست و مبتني بر امور معنوي و غيرمالي مي‌باشد در نتيجه وجود مهريه در ذيل عقد را به عنوان يکي از شروط تصريح شده در عقد بدانيم که بايد مشروط عليه (کمي که شرط به ضرر او گذارده شده است) بدان عمل کند. با اين توصيف اين شرط بايد شرايط لازم در ماده 232 که بيان مي‌دارد شرط بايد به گونه‌اي باشد که شخص قدرت و توانايي انجام آن را داشته باشد و فايده‌ايي عقلاني داشته و نامشروع نباشد، را داشته باشد. با توجه به اين ماده هنگامي عقد نکاح منعقد مي‌شود و طرفين با توجه به وضعيت و شرايطي که در زمان انعقاد وجود دا رد زيرا که ملاک شرايط فعلي و زمان انعقاد است و از سوي ديگر به موجب عقد، زوجه (زن) ماکد مي‌شود و مي‌تواند درخواست مهر را به طور کامل نمايد، در نتيجه با توجه به شرايط قدرت و توانايي بر پرداخت ندارند. با توجه به ماده 232 اين شرط باطلب است و هيچ الزامي بر اجراي آن نيست و نمي‌توان مرد را ملزم به اجراي اين شرط نمود. در نتيجه مهرالمثل جايگزين اين مهر نامتعارف مي‌شود يعني مهريه‌ايي که متناسب با شخصيت زن است. با توجه به تغييري که بيان شده مي‌توان نتيجه گرفت که عقد محقق شده توسط طرفين عقدي صحيح است ولي شرط باطل و قابليت اجرا ندارد و بدين گونه از انعقاد مهريه‌هايي نامتعارف خودداري مي‌شود. با توجه به مجموعه مطالبي که بيان شد براي اين امر که ما مهريه نامتعارف را نشانه‌ايي از عدم وجود قصد و اراده طرفين و عدم قدرت بر تسليم آن بدانيم و يا اين که به عنوان شرطي نامقدور بدانيم، بايد در عرصه عمل به گونه اقدام نماييم که بتوان از وجود اين مهريه و تحقق شرايطي نامناسب خودداري نماييم و اين امر با تعيين حدودي براي مهريه که بهترين ملاک عرف و شرايطي خاص طرفين است، حاصل مي‌شود. به اميد آن که از وجود اين امر نامناسب در ازدواج‌ها که امر متعالي است پاک شود.

تگ ها: حقوق زنان مهريه 




برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان