بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,854

در چه مواردي زن حق فسخ پيوند زناشويي را دارد؟

  1389/10/17
خلاصه: براي اين که دو انسان مجذوب و مکمل يکديگر شوند و بتوانند با تفاهم و توافق و همفکري و همدردى، عمري را در کنار يکديگر بگذرانند و براي خود و فرزندان، اسباب سعادت و سلامت فراهم سازند، شرط اصلي و اساسى، علاقه و دلبستگي آنها به يکديگر است.شرط علاقه و دلبستگي آنها به يکديگر اين است که در هيچ يک از طرفين ، عللي که موجب نفرت و عدم اتحاد مي شود، وجود نداشته باشد. در اسلام سعي بر اين است که انتخاب از روي بينش و آگاهي باشد و پيوندي مستحکم ميان دو عضو اصلي خانواده پديد آيد و آنها بتوانند تمام عمر را در کنار يکديگر به خوشي و شادکامي بگذرانند و تا آن جا که ممکن است، ايدآل و مطلوب يکديگر باشند. پاره اي از نقايص و عيوب هستند که اگر قبل از ازدواج از چشم زن يا شوهر مخفي مانند و بعد آشکار شوند، به آنها حق فسخ ازدواج مي دهند و نيازي به طلاق و تشريفات آن نيست.
براي اين که دو انسان مجذوب و مکمل يکديگر شوند و بتوانند با تفاهم و توافق و همفکري و همدردى، عمري را در کنار يکديگر بگذرانند و براي خود و فرزندان، اسباب سعادت و سلامت فراهم سازند، شرط اصلي و اساسى، علاقه و دلبستگي آنها به يکديگر است.شرط علاقه و دلبستگي آنها به يکديگر اين است که در هيچ يک از طرفين ، عللي که موجب نفرت و عدم اتحاد مي شود، وجود نداشته باشد. در اسلام سعي بر اين است که انتخاب از روي بينش و آگاهي باشد و پيوندي مستحکم ميان دو عضو اصلي خانواده پديد آيد و آنها بتوانند تمام عمر را در کنار يکديگر به خوشي و شادکامي بگذرانند و تا آن جا که ممکن است، ايدآل و مطلوب يکديگر باشند. پاره اي از نقايص و عيوب هستند که اگر قبل از ازدواج از چشم زن يا شوهر مخفي مانند و بعد آشکار شوند، به آنها حق فسخ ازدواج مي دهند و نيازي به طلاق و تشريفات آن نيست.
حتي بعضي از عيوب و پديده ها هستند که بعد از ازدواج و در نيمه راه زندگي نيز به زوجين حق فسخ مي دهد، تا آنها ناچار نباشند همسري را که اکنون حالت ايدآل بودن و سنخيت خود را از دست داده، تا آخر عمر تحمل کنند.
عيوب موجب حق فسخ.
عيوبي که به آنها حق فسخ مي دهد، بر دو دسته اند: بعضي از آنها مختص زن يا شوهر و بعضي مشترک است.
عيب مشترک، ديوانگي است. مقصود از ديوانگى، فساد و آشفتگي عقل در جميع اوقات يا بعض اوقات است.
اگر بعد از عقد زناشويي بر يکي از زوجين معلوم شود که ديگري ديوانه بود، حق فسخ دارد.
همچنين اگر بعد از عقد و حتي بعد از آميزش، مرد ديوانه شود، زن مي تواند ازدواج را فسخ کند، ولي اگر زن بعد از آميزش ديوانه شود، مرد حق فسخ ندارد. در مورد اين که اگر زن بعد از عقد و قبل از آميزش، ديوانه شود، ترديد کرده اند که آيا مرد حق فسخ دارد، يا ندارددر اين مورد هم گفته اند: حق فسخ ندارد، زيرا اصل، لزوم عقد است و به علاوه در صحيح ابوعبيده‏، حق فسخ را در مورد مرد مشروط به اين ساخته است که زن تدليس کرده باشد و چون قبل از عقد، زن از لحاظ عقلي سالم بوده و حالت جنون بعداً عارض شده و زن مرتکب تدليس و نيرنگ نشده است، مرد حق فسخ ندارد، اعم از اين که آميزش شده يإ نشده باشد.
اما عيوب مخصوص مرد، عبارتند از: خصي بودن و عنين بودن ومقطوع بودن آلت تناسلى.
اين گونه عيوب، اگر مربوط به قبل از عقد زناشويي باشد و بعد معلوم شود، موجب حق فسخ مي شود و زن در صورتي که بخواهد مي تواند عقد را به هم بزند ولي اگر بعد از عقد باشد، دليلي بر اين که بتواند عقد را به هم بزند نداريم، مگر در مورد عنين بودن که اگر بعد از عقد پيدا شود و مرد با همسر خود نياميخته باشد و قدرت آميزش با هيچ زني را نداشته باشد، زن حق فسخ دارد.
اما عيوب مخصوص زن، عبارتند از: خوره، پيسى، کورى، زمين گيرى، قرن و افضا.
لنگي زن را نيز جزءِ عيوب شمرده اند، زيرا امام صادق (ع)در مورد زني که کور يا پيس يالنگ است فرمود:.
تُرَدُّ عَلي وَلِيّها، وَيَکُونُ المَهْرُ عَلي وَلِيّها، وَإنْ کانَ بِها زَمانَة لايَراها الرجالُ اُجيزَ شَهِادَةُ النِّساءِ عَلَيْهِا؛(1).
چنين زني به ولىّ خود برگردانده مي شود و مهر بر عهده ولي اوست و اگر گرفتار زمين گيري اي باشد که مردها نبينند، اجازه داده مي شود که زن ها بر او شهادت دهند.
اين عيوب، در صورتي به مرد حق فسخ مي دهند که قبل از عقد باشند و مرد عالم به آنها نباشد، اما اگر بعد از عقد پيدا شوند، يا قبل از عقد موجود بوده و مرد به آنها علم داشته است، موجب فسخ نيستند.
نکته اي که بايد حتماً مورد توجه باشد، اين است که: حق فسخ، فوري است؛ يعني به مجردي که زن يا مرد متوجه عيب ديگري شد بايد فسخ کند و اگر با علم به عيب، فسخ را به تأخير اندازد، حق فسخش ساقط مي شود.
اما اگر جاهل به حق فسخ يا جاهل به فوريت آن باشد، چطور.
ز آن جا که حق فسخ به خاطر اين است که هيچ يک از زن و مرد، به خاطر معيوب بودن ديگري گرفتار ضرر و زيان نشوند و بتوانند شريکي مطلوب و ايدآل براي زندگي خود به دست آورند، لازم است حق آنها در صورت جهل به اين که مي توانند فسخ کنند يا جهل آنها به اين که بايد فوراً فسخ کنند، محفوظ بماند تا از رهگذر جهل، نيز گرفتار ضرر و زيان نشوند و بنابراين، آنها به سبب جهل، معذورند و به اصطلاح: جهل، در اين جا عذر است.
کفر و ارتداد و تغيير دين.
نظر فقها درمورد کفر و ارتداد:
اگر زن و شوهري از لحاظ ديني با يکديگر اختلاف پيدا کردند و يکي از آنها تغيير دين داد، مطابق توضيحاتي که خواهيم داد، ازدواج آنها فسخ مي شود و نيازي به طلاق ندارند.
1. اگر شوهر زني که اهل کتاب است، مسلمان شود، ازدواج آنها به قوت خود باقي است و اگر زني که شوهرش اهل کتاب است، مسلمان شود، در صورتي که قبل از آميزش باشد، ازدواج آنها فسخ مي شود و در صورتي که بعد از آميزش باشد، بايد تا انقضاي عده صبر کنند، اگر در اين مدت، شوهر نيز مسلمان شود، پيوند زناشويي آنها باقي مي ماند و اگر مسلمان نشود، زن و شوهر از يکديگر جدا مي شوند.
2. اگر مرد مسلماني مرتد شود؛ يعني از دين اسلام خارج گردد، در صورتي که بر فطرت اسلامي تولد شده باشد، همسرش - چه مدخوله باشد و چه مدخوله نباشد - از او جدا مي شود؛ اما اگر سابقه کفر دارد؛ يعني در خانواده غير مسلمان به دنيا آمده است، همسرش تا انقضاي عده صبر مي کند، اگر در اين مدت، شوهر به اسلام برگشت، ازدواج آنها فسخ نمي شود و اگر برنگشت، فسخ مي شود.
زن نيز اگر از اسلام خارج شود، در صورت اول، ازدواج فسخ مي شود و در صورت دوم، تا انقضاي مدت عده صبر مي کنند، اگر به اسلام برگشت، ازدواج آنها باقي است و اگر برنگشت، ازدواج آنها فسخ مي شود.(2).
3. اگر مردي مسلمان بشود و همسر او بت پرست باشد، تا انقضاي عده صبر مي کند، اگر زن مسلمان شد، ازدواج آنها باقي است و اگر تا انقضاي عده، زن مسلمان نشد، ازدواج آنها فسخ مي شود.
البته در دو صورت اخير اگر آميزش صورت نگرفته باشد، به صرف اين که يکي از آنها دين خود را تغيير دهد، از يکديگر جدا مي شوند و فسخ متحقق مي شود، زيرا در اين فرض عده اي وجود ندارد که بخواهند تا انقضاي عده صبر کنند.
4. عده اي که در اين موارد گفته مي شود، يا عده طلاق يا عده وفات است. در صورتي که مرد مرتد شود و سابقه کفر نداشته باشد، همسر او بايد عده وفات (چهارماه و ده روز) نگاه دارد و در بقيه موارد، عده اي که زن نگاه مي دارد، عده طلاق (سه ماه يا سه طهر) است.(3).
5. زن و مرد مسلمان، اگر يکي از آنها شيعه و ديگري سني باشد، مي توانند با يکديگر ازدواج کنند و اگر بعد از ازدواج ، يکي از آنها مذهب خود را به تشيع و يا تسنن تغيير دهد، موجب فسخ نکاح نمي شود؛ اما نکته قابل ذکر اين است که ازدواج با زن يا مرد به اصطلاح مسلماني که عداوت خود را نسبت به اهل بيت پيامبره آشکار مي سازد، يا احياناً درباره اهل بيت، غلو مي کند و آنان را از مقام امامت بالاتر مي برد و داراي مقام پيامبري يا الوهيت مي داند، جايز نيست و اگر زن يا شوهر مسلماني در دوره زناشويي به عداوت يا غلو روي آورد، همان حکم مرتد را پيدا مي کند و بايد مطابق احکامي که در صورت هاي قبل بيان کرديم، عمل شود.
در خاتمه يادآور مي شويم که آنچه راجع به فسخ نکاح در زمينه عيوب و تدليس و تغيير دين گفتيم، به اين خاطر بود که معلوم شود در اين گونه موارد، نيازي به طلاق نيست و فسخ، احکام طلاق را ندارد. بنابراين، رعايت شرايط طلاق نمي شود؛ تنها چيزي که بايد به آن توجه داشته باشيم اين است که اگر فسخ نکاح، قبل از آميزش باشد، نياز به نگاه داشتن عده نيست و اگر بعد از دخول باشد، بايد عده طلاق نگاه دارند، مگر اين که مرد مرتد فطري بشود، که در اين صورت، زن عده وفات نگاه مي دارد .
______________________
1.روضة المتقين، ج‏8، ص‏330 2.به نظر بعضي از علما، در مورد ارتداد زن، تفصيلي وجود ندارد؛ يعني خواه مرتد فطري باشد و خواه مرتد ملى، بايد تا انقضاي عده صبر کند، اگر درمدت انقضاي عده توبه کرد، ازدواج آنها فسخ نمي شود.
3.اين که مي گوييم عده وفات چهارماه و ده روز وعده طلاق، سه ماه يا سه طهر است، در صورتي است که زن باردار نباشد که در صورت اول، بايد اگر ديرتر وضع حمل مي کند، تا وضع حمل صبر کند و اگر ديرتر عده تمام مي شود، بايد تا انقضاي عده صبرکند و در صورت دوم، ملاک وضع حمل است .
پي نوشتها : کتاب خانواده در قرآن، ص 365 (نويسنده: دکتر احمد بهشتي )

تگ ها: ازدواج حقوق زن 




برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان