بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,930

نظارت درون سازماني، کارآمدترين روش پيشگيري از تخلفات

  1390/12/28
خلاصه: نظارت و کنترل، يکي کارآمدترين راه‌ها براي جلوگيري از تخلفات است. اما علاوه بر منافعي که از کنترل و نظارت عايد جامعه مي‌شود، بايد به هزينه‌هاي آن نيز توجه کرد. نظارت دقيق و همه‌جانبه مستلزم صرف هزينه فراوان است.
جرم‌شناسان براي يافتن راه و روشي کم‌هزينه‌تر و پرفايده‌تر، به دکترين خودکنترلي روي آورده‌اند. امروزه در کشورهاي جهان، تحقيقات جامعي در اين حوزه انجام مي‌شود. در کشور ما هم، استفاده از دکترين خودکنترلي براي کاهش تخلفات و جرايم در محيط‌هاي اداري، مورد توجه قرار گرفته است. در اين روش قرار است هر سازمان با يک نظارت داخلي، کارمندان خود را در اجراي صحيح مقررات، تحت نظارت قرار دهد. اين نوع نظارت با هزينه‌هاي کمتر، اثر بيشتري در پيشگيري از جرم خواهد داشت.چندي پيش، معاون سازمان بازرسي کل کشور خبر از استفاده از سامانه‌هاي خودکنترلي داد، برهمين اساس کارشناسان معتقدند که اجراي اين سامانه راهي است براي جلوگيري از نقض قوانين از سوي برخي از کارمندان و کم‌کاري آنها که با صرف کمترين هزينه ممکن شده است. در همين رابطه با نمايندگان خانه ملت که اکثر آنها با اين پيشنهاد موافق بودند گفت‌وگويي داشته‌ايم.

نظارت از طريق خودکنترلي
اگرچه خودکنترلي، دکتريني شناخته شده در نظام‌هاي حقوقي کشورها ست، اما در کشور ما خودکنترلي به عنوان راهکاري در پيشگيري از جرم زماني بر سر زبان‌ها افتاد که معاون قضايي سازمان بازرسي کل کشور به استفاده از اين راهکار در سازمان متبوعش اشاره کرد.اميري اصفهاني، معاون قضايي سازمان بازرسي کل کشور در حاشيه همايش ملي ارتقاي سلامت اداري که در ايلام برگزار شد، خبر استفاده از سامانه‌هاي خودکنترلي براي نظارت به هنگام ادارات را اعلام کرد.وي درباره چگونگي استفاده از سامانه‌هاي بازرسي داخل ادارات و يا سازمان‌هاي دولتي در اعمال نظارت‌ها گفت: در برنامه‌ پيش روي سازمان، قرار است روند کاري و حمايت از اين سامانه‌ها که تحت عنوان خودکنترلي از آن ياد شده، تقويت شود.

سامانه‌هاي خودکنترلي موجب نظارت بيشتر مي‌شود
موسي غضنفرآبادي در گفت‌وگو با خانه ملت، ضمن استقبال از راه‌اندازي سامانه‌هاي خودکنترلي مي‌گويد: استفاده از سامانه‌اي که بتوان از طريق آن بر رفتار و اعمال کارمندان نظارت بهتري صورت داد، فوايد و تاثيرات چشمگيري بر کيفيت کارها خواهد داشت.وي درباره وضعيت کنوني نظارت‌ها مي‌گويد: نظارت‌ها به طور کلي خوب و رضايت‌بخش است اما در برخي ادارات و سازمان‌ها علت کم‌کاري و به تعويق انداختن کارهاي مردم، ريشه در ضعف نظارتي آنها دارد. بهتر است به دنبال راه‌اندازي اين سامانه، وضعيت مراجعه مردم به ادارات و به نتيجه رسيدن کارهاي اداري آنها، يک برنامه نظام مند تعريف شود.
غضنفرآبادي معتقد است که با تعريف يک برنامه منظم، جهت اعلام زمان مراجعه افراد براي کارهاي اداري خود، مي‌توان از تجمع افراد در ادارات و بلاتکليفي آنها جلوگيري کرد. او همچنين در ادامه عنوان مي‌کند که تقلب و پارتي بازي‌ در برخي مراحل اداري از مسايلي است که هميشه در ادارات مطرح بوده و با قرار دادن يک نظام نظارتي مناسب مي‌توان ضمن کنترل اين تخلفات، به کاهش آمار آنها اقدام کرد.

به گفته غضنفرآبادي، تسريع در روند مراحل اداري از ديگر مزاياي استفاده از سامانه‌هاي خودکنترلي است که منجر به کاهش نيروي انساني شده و دقت اعمال نظارت را بيشتر از قبل مي‌کند.عضو کميسيون قضايي و حقوقي مجلس ضمن اعلام حمايت از اين طرح، براي راه‌اندازي هرچه سريع‌تر سامانه خود در دوره زماني 5 تا 6 ماهه ابراز اميدواري کرد.

اهميت کنترل‌کننده‌هاي دروني
در خصوص عملکرد مثبت کارکنان دستگاه‌هاي دولتي بايد نظارتي صورت گيرد و شاخص کار آنها مشخص شود. سيد جواد آرين‌منش، نايب رييس اول کميسيون فرهنگي در دوره هشتم مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اين نکته به حمايت مي‌گويد: طرح کنترل انجام کار مفيد، اگر در مورد همه کارکنان قابل اجرا نباشد، يک نوع جفا در حق کارکناني که کار مي‌کنند، صورت مي‌گيرد.
وي در ادامه مي‌افزايد: به جاي کنترل‌هاي کارکنان، نيازمند ارتقاي وجدان کاري در بين کارکنان هستيم يا به عبارتي در کنار کنترل کننده‌هاي بيروني، صرفا بايد در جهت تقويت وجدان کار در جامعه کاري باشيم.
نماينده مردم مشهد عنوان مي‌کند: به وجود آوردن وجدان کاري، بايد از خانواده شروع و در مدرسه و مراکز آموزشي دنبال شود تا خروجي نظام آموزش و پرورش، در نتيجه اين عمل، انسان‌هاي مومن و متعهد باشند که به تعهدات کاري خود پايبند هستند. وي مي‌گويد: با تبديل نظام‌هاي اداري به نظام‌هاي ديجيتالي و افزايش دسترسي شهروندان به اين سامانه‌هاي يارانه‌اي، طبيعي است که بهره کاري ارتقا پيدا خواهد کرد و نتيجه آن به نفع عموم شهروندان خواهد بود. آرين‌منش ادامه مي‌دهد: وقتي ارتباط بين مردم و کاربران و کارمندان به صورت رايانه‌اي باشد، طبيعي است که بخشي از روابط ناسالم مانند رشوه و مانند آن کاهش پيدا مي‌کند و در نتيجه به طور قطع موثر خواهد بود. اما اين موضوع بي‌نياز از کنترل مديران عالي نيست.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي مي‌گويد: مديرهم بايد مانند ديگر مردم و کارمندان در معرض ديد مردم قرار گيرد و بايد پاسخ‌گويي به مردم نسبت به گذشته افزايش پيدا کند. در نهايت آرين‌منش ضمن خوش‌بيني به روندي که سازمان بازرسي در پيش گرفته است، خاطرنشان مي‌کند که چون مسوولان در اين نوع نظام‌ها بيشتر در معرض ديد مردم هستند، بايد ايرادات را برطرف و برسرعت کاري خود بيفزايند.

آموزش‌هاي ديني و اخلاقي در اولويت باشد
در جامعه‌اي که تلاش و فعاليت وجود دارد، بايد مباحث اخلاق حرفه‌اي و اخلاق کاري در آن تقويت شود، چراکه در فرهنگ ديني ما تاکيد فراوان بر بحث حقوق حلال وجود دارد. در همين رابطه، کارمندان بايد از معضلات حقوق حرام آگاه بوده و دور باشند.
فاطمه آليا عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي در دوره هشتم مجلس شوراي اسلامي، ضمن اشاره به اين نکته به «حمايت» مي‌گويد: در اين زمينه بايد يک سلسله آموزش‌هاي ديني و اخلاقي به مردم داده شود.
وي ادامه مي‌دهد: بايد بر اعمال و رفتار کارمندان نظارت صورت پذيرد، اين نظارت مي‌تواند به صورت حضور بازرس‌هاي محسوس، بازرسي سرزده و ويژه موثر واقع شود. همچنين بکارگيري مديران متعهد و ارزيابي مديريت منابع انساني نيز راه‌حلي ديگر براي مفيد بودن بيشتر کارمندان در پست‌هاي اداري خود است. نماينده مردم تهران با اشاره به اين نکته که بايد براي کارمندان تشويق و تنبيه قايل شويم، مي‌گويد: به نظر من نوع مديريت خوب و مناسب، محيط کار را شايسته مي‌کند.
وي مي‌افزايد: هميشه يک معيار مديريت، نظارت است آن هم نظارت بيرون از مجموعه به صورت نامحسوس. اگر مدير، درست و مناسب عمل کند، فضاي کار را طوري ايجاد مي‌کند که معضل و مشکلاتي در بحث کار کارمندان پيش نيايد. اگر مدير، خود در اداره حاضر باشد و مديريت زنده و پويايي داشته باشد، زير مجموعه آن هم همين‌طور عمل خواهد کرد.
آليا مي‌گويد: متاسفانه در حال حاضر ديده مي‌شود که در بعضي از ادارات، مدير به بهانه ماموريت يا جلسه، در ساعت کاري خود حضور ندارد. اين در حالي است که مي‌توان اين جلسات و ماموريت‌هاي کاري را براي خارج از وقت اداري تنظيم کرد. وي معتقد است جامعه ما جامعه ديني است و بايد جنبه‌هاي اخلاقي و ديني در آن تقويت شود.
اين نماينده نماينده مجلس شوراي اسلامي خاطرنشان مي‌کند: براي هرکس که نمي‌توان مامور و سامانه گذاشت، اين نشانه اين است که ما در جامعه عقب گرد کرده‌ايم. اين معضلات با حضور موثر مدير اداره رفع خواهد شد. چراکه اگر در استخدام نيروي انساني دقت کنيم، نيازي به هزينه کردن نظام‌هاي خودکنترلي در ادارات نيست.آليا در آخر مي‌گويد: اگر در اداره‌اي، کسي ويژگي‌هاي تخلف را داشته باشد، مانند فرار از کار و عدم تلاش و کوشش، به طور حتم، نسبت به اين نوع نظام‌هاي نظارتي، باز هم ترفند جديدي خواهد زد. پس همين‌طور که گفتم بايد اخلاق ديني و مسووليت کاري در بين کارمندان تقويت شود، بدين ترتيب مي‌توان اميدوار بود که مشکل ريشه‌اي حل شود.

رصد کارهاي روزانه ادارات
دولت الکترونيکي شده، و با راه‌اندازي نظام‌هاي خود کنترلي، هر کس هر نوع اقدامي که انجام دهد، ثبت مي‌شود و مشخص مي‌کند که در طول روز چه اقداماتي صورت پذيرفته است.
موسوي مبارکه عضو کميسيون اجتماعي در دوره هشتم مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اين نکته به «حمايت» مي‌گويد: منظور از نظام خودکنترلي اين است که خود فرد هم ببيند که در طول روز چه کارهاي انجام داده است. وي ادامه مي‌دهد: در گذشته اين‌گونه بود که افراد در ذهن خود برنامه‌هاي آينده را تنظيم مي‌کردند و بعضي‌ها نيز برنامه کاري خود را مي‌نوشتند، اما آن دسته از افرادي که در ذهنيت خود برنامه‌ريزي مي‌کردند، اقدامات کاري خود را از ياد مي‌بردند، اما با توسعه اين نظام‌ها، اين معضل نيز برطرف خواهد شد. البته هنوز اقدام جديدي در زمينه نسب نظام‌هاي خودکنترلي صورت نپذيرفته است.
وي ادامه مي‌دهد: يک مشکلي که در نهادها و سازمان‌ها در دولت ما وجود دارد اين است که، کارمندان دولت بايد بدانند که کارمند جمهوري اسلامي هستند و بايد به واقع خود را خدمتگزار مردم بدانند. اما متاسفانه بعضي از اين کارمندان متوجه اين موضوع نيستند و به کار معمولي خود مي‌پردازند.
نماينده مردم مبارکه به «حمايت» مي‌گويد: به واقع آن کساني که در جمهوري اسلامي مشغول به کار هستند بايد اين را بدانند که اگر مديري توانايي و توانمندي ندارد و مسووليت ارگا ني را مي‌پذيرد و همچنين از انجام وظايف کاري خود فرار کرده و برخورد نامناسبي با مردم داشته باشد، بزرگترين خيانت را در حق مردم جامعه کرده است. وي مي‌گويد: کنترل کارمندان از جمله اختيارات يک مدير است. اگر کمبود و يا خطا و برخورد بدي از سوي کارمندان يک اداره با مردم صورت پذيرد و مردم هم دسترسي به مدير آن اداره نداشته باشند تا انتقاد و نظرات خود را اعلام کنند، اين بدترين اتفاقي است که مي‌تواند رخ مي‌دهد.
موسوي‌مبارکه مي‌گويد که مديري که توانمندي ندارد نبايد مسووليت و کاري را قبول کند. البته مشکل از کساني است که اين مدير را منصوب مي‌کنند. به واقع در اين مباحث مردم بيشترين ضرر را مي‌کنند. وي عنوان مي‌کند که مشکل فعلي ما در اين است که نظارت کامل و جامعي بر رفتار کارمندان صورت نمي‌پذيرد. وقتي نظارتي وجود داشته باشد، اگر خطايي رخ دهد آن خطا را غيرقانوني، ناديده نمي‌گيرند. بايد با افراد خاطي و خوش‌گذران برخورد کرد. ما انتظار داريم که با مردم برخورد صحيحي صورت پذيرد.
عضو کميسيون اجتماعي خاطرنشان مي‌کند: کساني که در ادارات و نهادهاي ما مي‌نشينند، بايد از هر جهت انسان‌هاي وارسته‌اي باشند. گاهي اوقات کارمند جمهوري اسلامي بايد خود را به خطر اندازد، البته دولت هم بايد براي کارمندان خود انگيزه ايجاد کند.
وي مي‌افزايد: در موقعيتي که اشتغال براي مردم جامعه ما اهميت بالايي دارد، تعدادي از افراد فرصت‌طلب مشغول کار هستند و کار مردم را راه نمي‌اندازند. در صورتي که در جامعه ما هستند کساني که با‌هيچ قيمتي قابل خريداري نيستند، بايد براي نظارت بر اين افراد فرصت‌طلب، اين افراد را پيدا کرد. موسوي مبارکه معتقد است که اگر مقررات نظام خودکنترلي در ادارات ما اجرا شود، تمام مسايل موجود رفع خواهد شد. او ادامه مي‌دهد: فقط اشکال کار در حال حاضر اين است که نظارتي انجام نمي‌شود. هنگامي که کنترل نباشد، بي‌تفاوتي و حرکت نکردن و موارد ديگر مطرح خواهد شد. اما هنگامي که کنترلي بر رفتار کارمندان و حتي مديران باشد، مزاياي بسياري را در بر خواهد داشت و اين نظارت‌ها مي‌تواند کارساز باشد. وي مي‌گويد که بهتر است هرچه زودتر اين سامانه راه‌اندازي شود تا کنترل و نظارت کاملي بر اعمال و رفتار کارمندان صورت پذيرد و براي رفع ايرادات و دادن پيشنهادات و برخورد کردن، بهتر است که هرچه زودتر اقداماتي صورت پذيرد چراکه اگر اين نظام باز شود که نظارت کند بر کار ادارات و نهادها، بهترين کاري است که مي‌توان انجام داد.
موسوي ‌مبارکه همچنين به اين نکته نيز در سخنان خود اشاره مي‌کند که اگر کوتاهي در زمينه کارمندان مي‌بينيم، براي اين است که مدتي در نظارت بر اعمال او کوتاهي شده است. او همچنين با اشاره به اين نکته که برخي مديران از پاسخگويي به مردم فرار مي‌کنند و حرف مردم را گوش نمي‌دهند، عنوان مي‌کند که وقتي نظارت نباشد اين مشکلات و همچنين مشکلات ديگري همچون تقلب و پارتي‌بازي پيش مي‌آيد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان