بسم الله
 
EN

بازدیدها: 903

رقص آتش-قسمت چهارم

  1390/11/8
خلاصه: رقص آتش (تأملات يک وکيل دادگستري)
دوره کارآموزي من چهار سال طول کشيد. مدت مصوب دوره کارآموزي هجده ماه است وتا امتحانات اختبار برگزار گردد حدود دوسال طول مي کشيد.بديهي است چون در اين دوران نمي توان در استخدام جائي بود هم بايد دوره کارآموزي را زير نظر يک وکيل باسابقه به عنوان وکيل سرپرست طي مي کرديم هم با کارهاي وکالتي امر معاش را سرو سامان مي داديم.در آنموقع بايد در هرماه چهار پرونده آماده صدور حکم را در دادگاه مطالعه مي کرديم (دو پرونده حقوقي ودو پرونده کيفري) و خلاصه آنرا مي نوشتيم و ضمن نوشتن حکم صادره در خاتمه نظر خودمان را در مورد حکم اضافه مي نموديم و ماهي يکبار هم به سخنراني يکي از اساتيد که توسط کميسيون کار آموزي برگزار مي شد شرکت مي کرديم. اين تکاليف دوره کارآموزي است.پس ازانجام اين تکاليف وقبل از امتحانات اختبار مي بايست يک پايان نامه (حقوقي يا کيفري) تدوين مي کرديم ومجموعه تکاليف را در پايان دوره به کميسيون کار آموزي تحويل مي داديم و چنانچه مورد قبول واقع مي شد اجازه ورود براي امتحانات اختبار را در يافت مي کرديم که معمولا کساني که اين تکاليف را بدون نقص انجام مي دادند مشکلي براي ورود به امتحانات اختبار نداشتند.

موضوعات زيادي رادر دوره کار آموزي بايد رعايت مي کرديم ويا مشکلاتي در شروع کار براي ما وجود داشت که به چند مورد به عنوان نمونه اشاره مي کنم يکي اينکه ما هنوز اشراف به کارقضا و وکالتي نداشتيم بنابراين ابتدا نمي توانستيم در مورد احکام صادره دادگاه ها نظر بدهيم. از اين رو نظر دادن را گذاشته بوديم براي پايان دوره که با پاک نويس کردن تکاليف، نظر خود را هم بنويسيم.ديگرآداب واخلاق حرفه اي بود از نوع لباس پوشيدن گرفته تا برخورد احترام آميز با اصحاب قضا وطرفين دعوي در کارهائي که قبول مي کرديم و قرار دادي که با موکل تنظيم مي نموديم و يا در جلسات مذاکره شرکت مي کرديم .من در اينجا از وکيل سرپرستم که گاه پرونده اي در اختيارم مي گذاشت تا بتوانم امور مالي خود را سرو سامان بدهم تشکر مي کنم.در مورد لباس پوشيدن لازم به ذکر است که لباس رسمي ادارات ما کت وشلوار است و وکلا هم بايد از اين نوع لباس در مراجعات کاري خود استفاده کنند.در آن دوران براي زيارت امام رضا(ع) به مشهد رفته بودم ولباس سفيد خاصي که بسيار دوستش داشتم با کت چهار جيب که يقه اي شبيه يقه پيراهن داشت تهيه کرده بودم .در اولين جلسه سخنراني که با آن لباس مراجعه کردم رئيس کميسيون کار آموزي به من تذکر داد که ديگر آن لباس را نپوشم. تاسيس دفتر وقبول پرونده هاي سنگين کيفري يا مالي براي ما ممنوع بود ومن پس از طي دوره مصوب چون ديگر نمي توانستم به دفتر وکيل سرپرستم بروم به مدت دوسال تا امتحانات اختبار انجام شود بلا تکليف و سرگردان بودم.

دوره کار آموزي دوره گنگي است وتجربه کرده ام انسان در هر سني که باشد وبخواهد شغل جديدي را فرا گيرد مربي او نقش به سزائي در عملکرد آينده او دارد.در دوره کار آموزي سي وهشت سال از عمر من گذشته بود که ضمن اتمام تحصيلات دانشگاهي وتشکيل خانواده وفعاليت هاي جنبي،سه شغل اساسي رادر مدت قابل توجهي تجربه کرده بودم(خدمت در ژاندارمري به مدت حدود دوازده سال و وزارت نفت در حدود شش سال وکار آزاد در حدود دوسال) کار قضا و ورود به اين اقيانوس پهناور هر قدر هم انسان عالم به علم حقوق باشد وتجربه کسب کند مضافا با توجه به فرهنگ جامعه ما وشرايطي که بعد از انقلاب بر دستگاه قضا حاکم شد کار آساني نبوده و نيست. يک وکيل هر از چند گاهي بايدقوانين کاملا تغيير يافته را با تفاسير مربوطه بياموزد و راهکارهاي جديدي را درپيگيري پرونده ها اتخاذ نمايد ومطالعات وآگاهي هايش از قضا به روز باشد.

بعد از تشکيل دادگاه هاي عام که اوج کم تجربگي مسئولين وقت قضا بود ودادسراها از نظام قضائي بر چيده شد وقاضي، هم مدعي العموم بود وهم بايد نقش قاضي بيطرف را ايفا نمايد براي قضات جز دردسر وسر در گمي چيزي به ارمغان نياورد. وکيل که جاي خود دارد واصحاب دعوي هم تاوانش راپس دادند . من به حسن نيت مسئولين وقت شکي ندارم ولي در نظر بگيريد که وظيفه داديار يا بازپرس دادسرا را نيروي انتظامي انجام دهد وافسر مربوطه کار را بسپرد دست يک سرباز! البته براي رفع نقص، قاضي تحقيق وجود داشت ولي عملا قضات تحقيق کار سرنوشت سازي انجام نمي دادند.

در پرونده اي، درمرحله تحقيق به يکي از کلانتري ها مراجعه کردم .مرا به دفتر افسر نگهبان راهنمائي کردند. داخل اتاق که شدم ديدم سربازي پشت ميز نشسته است وپرونده زير دستش است. پرسيدم افسر نگهبان تشريف دارند؟ سرباز در پاسخ گفت من افسر نگهبان هستم ! من که خود اين دوران را پشت سر گذاشته بودم گفتم از کي سربازان افسر نگهبان شده اند؟با عصبانيت بلند شد ورفت اتاقي ديگر به پيش افسر نگهبان که گويي در حال استراحت بود.افسر نگهبان مرا احضارکرد و توضيح خواست که چرا متعرض سرباز شده ام ونهايت با ناراحتي وغرولند کارپرونده را انجام داد.شايد اطلاع از ذکر اين خاطره براي مسئولين قضا با اغماض ناديده گرفته شود ولي در نظر گرفته شود اين جمله را که: اگر هزاران گنهکار آزاد باشند بهتر از اين است که سر يک بيگناه بالاي دار رود ! من آشنا با مقررات داخلي کلانتري بودم وتذکر دادم ولي توجه داشته باشيم کساني که پرونده اشان توسط يک سرباز شکل مي گرفت و قاضي بر اساس محتويات پرونده حکم صادر مي کرد، چه حکمي صادر مي شد؟

افسران نيروي انتظامي زماني که دوره مي بينند بعضي از دروس حقوقي براي آنان آموزش داده مي شود ولي بي ادعا بگويم من وکيل هنوز خود را يک حقوقدان به معناي اخص نمي دانم چه برسد به سرباز! ما چيزهائي به اسم علم حقوق خوانده ايم ولي شم قضائي که اساتيد ما هميشه تذکر مي دادند ووجدان قضائي وشناخت عدالت با خواندن وبه آساني بدست نمي آيد.جمله يکي از اساتيد معمم دانشکده هنوز در گوشم است که مي گفت عدالت فضيلتي است نفساني !آيا مي توان فضيلت نفساني عدالت را با خواندن کتب حقوقي بدست آورد؟پاسخ را مي گذارم به عهده کساني که در پشت ميز قضا نشسته اند ودستگاه قضا را مي چرخانند !حتي اساتيد اين فن وفقها در استنباط احکام حقوقي با هم اختلاف نظر دارند .هميشه در اين فکر بوده ام کساني که جامعه را آزمايشگاهي مي پندارند وبي تجربگي خود را با سرنوشت انسانها تجربه مي کنند چه پاسخي به پيشگاه خداوند دارند ؟چه پاسخي به تاريخ خواهند داد؟ چه پاسخي در پيشگاه بشريت عرضه خواهند کرد؟وقتي از قاضي اي سوال کردم که به عدالت حکمي که صادر کرده اي اعتقاد داري ؟ گفت ما حکم به ظاهر مي کنيم و وظيفه مافصل خصومت است و رفع نزاع ! وبر اساس قوانين موضوعه حکم مي دهيم کاري به عدالتش نداريم! ! !

براي دفاع از موکلي وارد دادگاهي شدم ديدم تعدادي در محل اصحاب دعوي نشسته ومانند بچه مدرسه ايها دارند مشق مي نويسند. قاضي امر به نشستن داد وبا توجه به محتويات پرونده سوالي روي برگ بازجوئي نوشت وبدستم داد وگفت پاسخ آنرا بنويس ! تازه متوجه شدم که ديگران هم دارند همين کار را ميکنند ! شش محاکمه در يک زمان ! مضافا اينکه يکي از دوستان قاضي کناردست قاضي نشسته بود وبا هم مشغول ذکر خاطره بودند !پاسخ سوال را نوشتم وبدست قاضي دادم .سر جايم نشستم ومتفکرانه وزير چشمي قاضي را نگاه مي کردم ! قاضي که روحاني جوان واز سادات وانسان منصفي بود متوجه شد باخنده اي دوست داشتني گفت اين وکيل جوان (کار آموز بودم) الآن فکر مي کند که من قاضي چگونه شش محاکمه را در يک آن اداره مي کنم ؟ وبعد رو به من کرد وگفت با تراکم پرونده ها وکمبود قاضي مگر چاره اي جز اين هست ؟گفتم : دارم به جمله حضرت علي (ع) فکر مي کنم که گفته است: وقتي پشت ميز قضا مينشينم پشتم مي لرزد ! او که حضرت علي(ع) بود ومعدن عدالت اينچنين مي گويد حال شما چگونه است نميدانم ؟خنده اي کرد وگفت درست است ! او حضرت علي(ع) بود ! ما که حضرت علي(ع) نيستيم که پشتمان بلرزد ! ! !

انصاف چيز خوبي است فضا را براي تعاطي افکار دلپذير مي کند. من در بسياري از گفته هاي مسئولين ومخاطبين آنها آنرا کمتر مي بينم وفرقي نمي کند چه در امر سياسي باشد يا امر قضا، چه در امر مديريتي باشد يا در مباحثات ومناظرات ويا در مذاکرات و مناقشات بين المللي ! آمريکا مي گويد مابايد از انرژي اتمي استفاده کنيم ولي شما حق نداريد! مي گوئيم چرا؟ مي گويد ممکن است به بمب اتمي دسترسي پيدا کنيد وجامعه بشري با مشکل روبرو شود! مي گوئيم اولا،افتخار سابقه استفاده اولين بمب اتمي در هيروشيما وناکازاکي را شما کسب کرده ايد(اگر بتوان آن را افتخار ناميد که ننگ جامعه بشري بود)ثانيا، ما که داريم زير نظر آژانس انرژي اتمي ومطابق تعهدات بين المللي عمل ميکنيم.انصاف ندارند حرف دلشان را بزنندکه هسته اي شدن شما منافي منافع ماست ! چرا که دوست ندارند کشور ما به خود کفائي رسيده واز چمبره وابستگي به نفت رهائي پيدا کند. در دوره حکومت سابق (دوره پهلوي) نفت را از ما مي خريدند وبجاي وجه نقد که مي توانست براي رونق مملکت و نيازهاي ضروري استفاده شود، اسلحه و صنايع دست پائيني و وسايل لوکس وتجملاتي و مصرفي براي ما ارسال مي کردند که گاه بسياري از کالاها بعلت نبود انبار و نداشتن بندرگاه مناسب حتي بدون تخليه،آنقدر در کشتيها مي ماند تا پوسيده شده وبه دريا ريخته مي شد!جالب اينکه اجاره توقف کشتيها را هم مي گرفتند ! ! ! اينها ديگر تفسير سياسي نيست واقعيتي عيني است که اتفاق افتاده است .

اگر انصاف باشد بسياري از روابط انسان ها بهبود پيدا مي کند. اگر انصاف باشد روابط دولت ها باهم، روابط نهادها با دولت ،روابط دولت ها با ملت هايشان، روابط احزاب با جناح حاکم، روابط زن با شوهر ،روابط انسان با خودش هم خوب مي شود.






نويسنده:رحمن زارع-وکيل پايه يک دادگستري





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان