بسم الله
 
EN

بازدیدها: 902

بررسي حقوق زنان در اسلام-قسمت سي ام

  1390/11/4
خلاصه: مقدمه مبانى حقوق زن در اسلام انسان شناسى ابعاد وجودى انسان بعد انسانى بُعدِ الهي حيطه حيات انسان ابعاد وجودي زن اشتراک زن و مرد در هويت انسانى استقلال زنان در تحصيل علم استقلال اقتصادى زنان استقلال اجتماعى، سياسى زنان پيشتاز در صحنه سياست زنان و حق نظارت عمومى بر حکومت سوده همدانى نمونه اى از زنان در اين عرصه تفاوت هاى ساختارى زن و مرد تفاوت طبيعى و ساختگى جايگاه و حقوق زن در قرآن حقوق زن در عصر نبوي فلسفه خاص اسلام درباره حقوق خانوادگي مقام زن در جهان بيني اسلامي نگاهي به شخصيت و حقوق زن در اسلام و ساير ملل حقوق زنان نمونه هايي از برخورد ملتها با زن زن در نگاه پيروان اديان ديدگاه زن از منظر اسلام وضعيت نظام حقوق زن در غرب وضعيت نظام حقوق زن در اسلام اشتراکات زن و مرد مقايسه نظام حقوق زن در اسلام و غرب براساس نگرش سيستمي جانبداري فراتر روايات از حقوق زن آفرينش زن از نگاه قرآن مالکيت زنان در قرآن دامنه حقوق زن مقام انساني زن از نظر قران نقش زنان در توسعه حقوق زنان در قانون اساسي مروري بر پيشينه ي حقوق سياسي زنان در ايران ـ انقلاب مشروطيت دودمان پهلوي پهلوي اول پهلوي دوّم آزادي هاي سياسي بررسي حقوق و مسؤوليت‌هاي اجتماعي زنان در اسلام شخصيت حقوقي مستقل زنان اصول و اهداف جنبش اجتماعي زنان ( فمنيسم) در قرن حاضر دستاوردهاي مثبت جنبش اجتماعي زنان در جهان نتيجه گيري منابع و مآخذ
بررسي روند قانون گذاري در دوران سلطنت رضاشاه پهلوي نمودار آن است که زنان در قلمرو و سياست همچنان از حقوق انساني خود بي بهره مانده اند.
در عصر رضاشاه ، اصولي از متمم قانون اساسي مورخ 29 شعبان 1325 هجري قمري اصلاح شد. اين اصلاحات در سال 1304 شمسي انجام شد که به لحاظ ارتباط با جنسيت نقل مي شود:
اصل سي و پنجم «سلطنت وديعه اي است که به موهبت الهي از طرف ملت به شخص پادشاه مفوض شد.»
اصل سي و ششم «سلطنت مشروطه ي ايران از طرف ملت به وسيله ي مجلس مؤسسان به شخص اعليحضرت شاهنشاه رضاشاه پهلوي تفويض شده و در اعقاب ذکور ايشان نسلاً بعد نسل برقرار خواهد بود.»
اصل سي و هفتم «ولايت عهد با پسر بزرگتر پادشاه که مادرش ايراني الاصل باشد خواهد بود. در صورتي که پادشاه اولاد ذکور نداشته باشد تعيين وليعهد برحسب پيشنهاد شاه و تصويب مجلس شوراي ملي به عمل خواهد آمد مشروط بر آنکه وليعهد از خانواده قاجار نباشد. ولي در هر موقعي که پسري براي پادشاه به وجود آيد حقاً ولايت عهد با او خواهد بود.»
به نام فوزيه را به همسري انتخاب کند، اصل سي و هفتم در سال 1317 شمسي مورد بحث قرار گرفت و به منظور رفع مانع قانوني ، کلمه ايراني الاصل در اصل مزبور به شرح زير تفسير شد و تفسير صورت قانوني پيدا کرد:
«ماده واحده ـ منظور از مادر ايراني الاصل مذکور در اصل 37 متمم قانون اساسي اعم است از مادري که مطابق شق دوم از ماده 976 قانون مدني داراي نسب ايراني باشد يا مادري که قبل از عقد ازدواج با پادشاه يا وليعهد ايران به اقتضاء مصالح عاليه کشور به پيشنهاد دولت و تصويب مجلس شوراي ملي به موجب فرمان پادشاه عصر صفت ايراني به او اعطا شده باشد.»
براي توضيح مطلب ، قسمتي از ماده 976 قانون مدني مصوب 1313 شمسي که تا تاريخ نگارش اين کتاب نيز به قوت خود باقي است ، نقل مي شود:
«ماده 976 ـ اشخاص ذيل تبعه ي ايران محسوب مي شوند:
1 ـ کليه ي ساکنين ايران به استثناي اشخاصي که تبعيت خارجي آنها مسلم باشد. تبعيت خارجي کساني مسلم است که مدارک تابعيت آنها مورد اعتراض دولت ايران نباشد.
2 ـ کساني که پدر آنها ايراني است اعم از اينکه در ايران يا در خارجه متولد شده باشند.
3 ـ کساني که در ايران متولد شده و پدر و مادر آنان غيرمعلوم باشند.
4 ـ کساني که در ايران از پدر و مادر خارجي که يکي از آنها در ايران متولد شده بوجود آمده اند.
5 ـ کساني که در ايران از پدري که تبعه ي خارجه است به وجود آمده و بلافاصله بعد از رسيدن به هجده سال تمام لااقل يکسال ديگر در ايران اقامت کرده باشند والا قبول شدن آنها به تابعيت ايران بر طبق مقرراتي خواهد بود که مطابق قانون
براي تحصيل تابعيت ايران است .
6 ـ هر زن تبعه ي خارجي که شوهر ايراني اختيار کند.
7 ـ هر تبعه ي خارجي که تابعيت ايران را تحصيل کرده باشد.
تبصره ...»
هر چند اصلاحات موضوع ماده واحده که در بالا به آن اشاره شد، به عامل جنسيت نظر داشته است ، اما قانون گذار براي رفع تبعيض هاي جنسيتي که اصلاح بند 2 ماده 976 قانون مدني را ايجاب مي کرده ، اقدام نکرده است ، بلکه فقط به سليقه و خواسته ي حکام وقت صورت قانوني بخشيده است .
رضاشاه به قوه ي قهريه کشف حجاب کرد و با آنکه توانست با همين شيوه جامعه ي يکدست محجبه ي زنان ايران را براي هميشه تکان بدهد، اما هرگز مادر بزرگ و مادران ما نتوانستند چهره ي استبدادگر او را که در زمينه ي چهره ي غضبناک پليس هايي که چادر از سر زنان در معابر عمومي بر مي داشتند بازسازي شده بود، فراموش کنند. اين است که رضاشاه نزد نسلهايي از زنان ايراني دو چهره دارد. طرحي از اين چهره ي مدافع پيشرفت هاي زنان در قلمرو حيات اجتماعي است و طرحي از اين چهره مدعي آزادي آحاد مردم در انتخاب پوشاک است . رضاشاه با کشف حجاب و ايجاد مراکز آموزشي براي زنان و تشويق آنان به سوادآموزي و کسب تخصص و اشتغال ، بخشي از جمعيت زنان کشور را فعال کرد، اما از طرفي ، به علت شهرت به بي ديني و پرده برداري از نواميس ، بخش بزرگي از جمعيت ايران که مردمي پاي بند به باورهاي ديرينه بودند خصم او شدند و نواميس خود را بيش از پيش در پستوي خانه ها از نظر نامحرمان دور نگاه داشتند.
جامعه دچار تضاد فرهنگي و دوگانگي شد. در تمام عصر 57 ساله حکومت پهلوي ، زنان نمود و نماد زنده و متحرک اين تضاد و دوگانگي بودند. در گذار از مرحله ي کشف حجاب ، تضادها فزوني گرفت و هر يک از بخشهاي دوگانه از جامعه ي متلاطم که درگير نزاع فرهنگي با بخش ديگر شده بود، در تفکر و بينش انتخابي خود به افراط گراييد. تاريخ تحولات اجتماعي ـ سياسي ايران گزارشگر اين تضادها و افراط گري هاست . چندانکه اين سخن عطا هودشتيان که در سمينار «مسأله ي هويت در جامعه ي امروز ايران » پاريس در سال 1375 طرح شده به دل مي نشيند که گفته است :
«با ورود مدرنيته در ايران فضايي که در آن امکان مکالمه هماهنگ ميان عناصر تشکيل دهنده ي جامعه ي ايراني وجود داشت از ميان رفت . تعادل پيشين دستخوش حادثه گرديد و هويت جامعه ي ايراني دچار بحران شد. ايران در طول سده ي اخيردرگيربرخوردهويت سنتي پيشين وعناصروارداتي مدرنيته ي غربي شد.اين گونه درگيرشدن به تدريج تحقق يافت و مشخصه هاي خود را نيز به سختي ظاهر نمود. نهادها و اقداماتي که از حدود انقلاب مشروطه برپا گرديد کم و بيش دستاورد آگاهانه يا ناآگانه ورود مدرنيته در ايران بودند. با وجود آنکه هيچ کدام از آن اقدامات به کمال تحقق نيافتند، ليکن مباني ورود ايران به دوران جديدي از حيات تاريخي خود را پايه ريختند. ايران جديد نه کاملاً سنتي است و نه تماماً مدرن ، بلکه جامعه اي است با هويت بحراني . اما پرسش آن است که چرا و چگونه مدرنيته ي غربي قادر شد هويت پيشين جامعه ي ايراني را بحران زا نمايد؟ معناي دقيق بحران هويت کدام است و آيا راه خروجي از آن قابل تصور است ؟»






پژوهشگر:حديثه بشين





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان