بسم الله
 
EN

بازدیدها: 808

بررسي حقوق زنان در اسلام-قسمت بيست و نهم

  1390/10/20
خلاصه: مقدمه مبانى حقوق زن در اسلام انسان شناسى ابعاد وجودى انسان بعد انسانى بُعدِ الهي حيطه حيات انسان ابعاد وجودي زن اشتراک زن و مرد در هويت انسانى استقلال زنان در تحصيل علم استقلال اقتصادى زنان استقلال اجتماعى، سياسى زنان پيشتاز در صحنه سياست زنان و حق نظارت عمومى بر حکومت سوده همدانى نمونه اى از زنان در اين عرصه تفاوت هاى ساختارى زن و مرد تفاوت طبيعى و ساختگى جايگاه و حقوق زن در قرآن حقوق زن در عصر نبوي فلسفه خاص اسلام درباره حقوق خانوادگي مقام زن در جهان بيني اسلامي نگاهي به شخصيت و حقوق زن در اسلام و ساير ملل حقوق زنان نمونه هايي از برخورد ملتها با زن زن در نگاه پيروان اديان ديدگاه زن از منظر اسلام وضعيت نظام حقوق زن در غرب وضعيت نظام حقوق زن در اسلام اشتراکات زن و مرد مقايسه نظام حقوق زن در اسلام و غرب براساس نگرش سيستمي جانبداري فراتر روايات از حقوق زن آفرينش زن از نگاه قرآن مالکيت زنان در قرآن دامنه حقوق زن مقام انساني زن از نظر قران نقش زنان در توسعه حقوق زنان در قانون اساسي مروري بر پيشينه ي حقوق سياسي زنان در ايران ـ انقلاب مشروطيت دودمان پهلوي پهلوي اول پهلوي دوّم آزادي هاي سياسي بررسي حقوق و مسؤوليت‌هاي اجتماعي زنان در اسلام شخصيت حقوقي مستقل زنان اصول و اهداف جنبش اجتماعي زنان ( فمنيسم) در قرن حاضر دستاوردهاي مثبت جنبش اجتماعي زنان در جهان نتيجه گيري منابع و مآخذ
دودمان پهلوي
پهلوي اول
با آغاز سلطنت سلسله ي پهلوي هر چند نهادهاي دموکراتيک اجازه ي کمترين فعاليت سياسي به کف نياوردند، اما در زندگي فردي و اجتماعيِ زنان ايران وقايع و حوادث دگرگون ساز اتفاق افتاد که در پرتو آن نيازهاي روز و مقتضيات اجتماعي آشکار شد. در عصر پهلوي بحران حقوق زن که مکتوم و نهفته و در خفا بود، در شکلهاي خشونت آميز، خود را نشان داد. زيرا در اين عصر بود که تجددگرايي و سنت گرايي حول محور حقوق زن براي نخستين بار در تقابل آشکار با يکديگر قرار گرفتند. زنان ايران نهادها و نمودهاي زنده ي اين رويارويي مقدر و اجتناب ناپذير شدند. حساس ترين حرکت رضاشاه در جهت تجددگرايي کشف حجاب در 17 ديماه 1314 شمسي (1936 ميلادي ) بود که بحران حقوق زن را برملا ساخت . در جريان زمينه چيني براي کشف حجاب بود که مراجع ديني ، به مقابله ي صريح و رودررو با رضاشاه قيام کردند. بخش وسيعي از زنان ايران نيز به طرفداري از مراجع ديني با کشف حجاب اجباري شاه مخالفت ورزيدند. شمه اي از اين مقابله به روايت تاريخ در مسجد گوهرشاد مشهد اتفاق افتاد و در جريان آن جمعي از مخالفان کشف حجاب کشته شدند.
مورخين ، حتي کساني که اختناق سياسي رضاشاهي را به شدت مورد نقد قرار داده اند نسبت به تغيير موقعيت زنان در عصر او، به داوري مثبت پرداخته اند. از آن جمله گفته اند: «بي شک دوران حکومت رضاشاه به خاطر پيشرفت قابل ملاحظه ي زنان در حيات عمومي در يادها خواهد ماند، هر چند اين پيشرفت بناگزير بيشتر زنان طبقه ي بالا و متوسط را دربر مي گرفت . زنان سست شدن قيودي را که هنجارها و ارزشهاي سنتي بر آنها تحميل کرده بود به چشم ديدند. آنها اکنون اين فرصت را در اختيار داشتند که در مشاغل جديدي از قبيل پرستاري ، آموزگاري و نيز در کارخانه ها به کار مشغول شوند. سياست رسمي اين بود که زنان خود را براي برآوردن انتظارات رژيم جديد پهلوي آماده سازند. اصرار بر اين بود که زنان به لحاظ آموزش ، پوشش و فعاليتهاي اجتماعي از خواهران غربي خود تقليد کنند و در سال 1936 ميلادي (1314 شمسي ) پوشيدن چادر رسماً غيرقانوني اعلام شد. اما بعضي از اين نوآوري ها آرايه اي بيش نبود. يک جامعه ي شديداً مذکر که تکيه اش بر شرافت خانوادگي بود، نمي توانست نگرش خود را نسبت به زنانش تغيير دهد. در واقع ، قانون مدني معروف رضاشاه ، تا آنجا که به زنان مربوط مي شد، هنوز هم در مورد نقشهاي جنسي و مناسبات ميان دو جنس ، مفروضات سنتي را منعکس مي کرد، و براي از ميان بردن تابعيت قضايي ديرپاي زنان از مردان ، کار زيادي نمي کرد. اما همه ي اينها نبايد به مکتوم ماندن اين واقعيت بينجامد که دوران حکومت رضاشاه به لحاظ ارتقاء منزلت زنان ، شاهد يکي از مهمترين پيشرفتهاي تاريخ ايران نو بوده است . به اجرا در آوردن نظام آموزش اروپايي به معني رواج آموزش در ميان زنان نيز بود. دانشگاه تهران از آغاز کار خود، زنان را با شرايطي برابر با مردان مي پذيرفت . به اين ترتيب ، نسل جديدي از زنان تحصيل کرده وارد ميدان شدند که در حيات اقتصادي و فرهنگي کشور نقشهاي هر دم مهمتري را بر عهده گرفتند. با گذشت زمان تعداد سازمانهاي زنان افزايش مي يافت ، زنان به درجاتي از ايفاي نقش در زندگي عمومي دست مي يافتند و جامعه به تدريج حضور زنان را در بازار کار مي پذيرفت .»
«در سلطنت 16 ساله ي رضاشاه تغييراتي چند در ايران راه يافت ، در اوضاع داخلي مشکل مهمي نمانده بود جز فتنه ي کردهاي آذربايجان غربي و تجاوزات اسماعيل آقا سيميتقو و سرکشي بعضي از ايلات فارس و بلوچستان ، اسماعيل آقا در تيرماه 1309 هـ. ش به دست سپاهان دولتي به قتل رسيد، بلوچستان در 1307 و فارس در 1308 هـ. ش امن گرديد. اما اقدامات اساسي اين دوره مشتمل است بر تأسيس دادگستري نوين به همّت علي اکبر داور وزير دادگستري و عده اي از مطلعين و خبرگان ، تدوين قوانين مدني و حقوقي با استفاده از اصول و مباني حقوق و فقه اسلامي و بهره گيري از روش محاکمات حقوقي جديد. تدوين قانون جزا و اصول محاکمات جزايي با استفاده از روشهاي غربي و اسلامي و حل و فصل دعاوي در دادگاه بخش ، بدايت ، استيناف و تميز و استفاده از داوري قضاتي که در رشته هاي حقوقي و جزايي مطالعه و تخصص داشتند. علاوه بر اين ، الغاي کاپيتولاسيون ، توسعه و تقويت ارتش و پايان دادن به کليه ي مظاهر فئوداليسم در سراسر ايران . برقرار شدن لباس متحدالشکل ، اعزام محصل به اروپا، ازدياد مدارس ابتدايي و متوسطه ، تأسيس دانشگاه تهران ، توسعه ي راههاي ارتباطي ، ساختمان راه آهن سرتاسري ، تأسيس نظام وظيفه ي عمومي ، تأسيس بانک ملي ، اقدام براي آزادي رأي زنان و اقدامات گوناگون ديگر در راه نفوذ تمدن جديد در ايران صورت گرفت ، ولي هيچ يک از اين اقدامات حاصل رشد و تکامل اجتماعي زنان و مردان و در نتيجه ي مبارزات و تمايلات عميق مردم نبود و بنيان و اساس حزبي ملي و مردمي نداشت . رضاخان به زور زنان را وادار به کشف حجاب کرد، در حالي که زنان به مقام و ارزش اجتماعي خود چنانکه بايد واقف نبودند، و در راه آزادي و استفاده از حقوق فردي و اجتماعي خويش مبارزه و تلاشي انجام نداده بودند.»





پژوهشگر:حديثه بشين





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان