بسم الله
 
EN

بازدیدها: 832

جايگاه بزه ديده در جرائم عليه اموال و مالکيت-قسمت پنجم

  1390/10/20
خلاصه: جايگاه بزه ديده در جرائم عليه اموال و مالکيت-قسمت پنجم
مبحث سوم: خيانت در امانت
امانت‌داري يکي از صفات پسنديده اخلاقي است که تمامي مذاهب آسماني پيروان خود را به رعايت آن سفارش کرده‌اند. در سياست جنايي اسلام جرم خيانت در امانت از اهميت بالايي برخوردار است. در آيات متعددي از قرآن کريم به رعايت امانت‌داري در روابط اجتماعي با ديگر هم‌نوعان خود توصيه‌ شده‌اند به عنوان مثال در آيه 58 سوره نسا، خداوند مردم را به رسانيدن امانات به اهل آن امر شده است.21 و در آيه 37 سوره «انفال» مومنين را از ارتکاب خيانت در امانت نهي فرموده است.22
در ابتداي سوره مومنون نيز که در بيان صفات مومنين واقعي ياد شده است درباره رعايت امانت و پيمان مي‌فرمايد: ... والذين هم لاماناتهم و عهد هم راعون» و احاديث فراواني نيز در زمينه لزوم رعايت امانت و نهي از خيانت در امانت در فقه اسلامي بيان شده است. در حقوق اسلامي با ملاحظه بزه‌ديده در بحث خيانت در امانت مطالبي وجود دارد در ذيل بدان مي‌پردازيم:

گفتار اول – سپردن مال از ناحيه بزه‌ديده
در بحث خيانت در امانت يکي از ارکان اختصاصي بزه خيانت در امانت موضوع «سپردن» است يعني مال بايستي از طرف بزه‌ديده به بزهکار سپرده شده باشد و عنصر سپردن تحقق پيدا کند. اين مال يا شي به موجب عقدي از عقود يا رابطه حقوقي امانت‌اور از ناحيه بزه‌ديده به امين سپرده شده يا در اختيار او باشد. چرا که اگر امين خودش مال را گرفته باشد با رعايت شرايط ديگر عنوان خيانت در امانت به خود نمي‌گيرد بلکه ممکن است موضوع سرقت محقق شود.
قانون‌گذار ايران در مواد 673 و 674 ق.م.ا بحث خيانت در امانت را مطرح کرده است. ماده 673 ق.م.ا «هرکس از سفيد مهر يا سفيد امضايي که به او سپرده شده است يا به هر طريقي به دست آورده سوءاستفاده نمايد به يک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد. ماده 674 ق.م.ا «هرگاه اموال منقول يا غيرمنقول يا نوشته‌هايي از قبيل سفته يا چک و قبض و نظاير آن به عنوان اجاره يا امانت يا رهن يا براي وکالت يا هر کار با اجرت‌يابي اجرت به کسي داده شده و بنابراين بوده است که اشياي مذکور مسترد شود يا به مصرف معيني برسد و شخص که آن اشيا نزد او بود آنها را به ضرر مالکين يا متصرفين آنها استعمال يا تصاحب يا تلف يا مفقود نمايد به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

گفتار دوم – بزه‌ديده داراي ضعف نفس
چنانچه بزه‌ديده داراي ضعف نفس بوده و بزهکار با سوءاستفاده از ضعف نفس فرد بر ضرر او نوشته يا سندي از قبيل چک و سفته تحصيل کند، تعزير مي‌شود. در بحث سرقت بيان شد چنانچه بزهکار (سارق) طفل غيرمميز را وسيله‌اي جهت استخراج کالا قرار دهد. در اين صورت دست سارق قطع مي‌شود.
ماده 596 ق.م بيان مي‌دارد هرکس با استفاده از ضعف نفس شخصي يا هوي و هوس او يا حوائج شخصي افراد غيررشيد، به ضرر او نوشته يا سندي اعم از تجاري يا غيرتجاري از قبيل برات، سفته، چک، حواله، قبض و مفاصاحساب و يا هرگونه نوشته‌اي که موجب التزام وي يا برائت ذمه‌گيرنده سند يا هر شخص ديگر مي‌شود به هر نحو تحصيل نمايد علاوه بر جبران خسارات مالي به حبس از شش ماه تا دو سال و از يک ميليون تا ده ميليون ريال جزاي نقدي محکوم مي‌شود و اگر مرتکب ولايت يا وصايت يا قيمومت بر آن شخص داشته باشد مجازات وي علاوه بر جبران خسارات مالي از سه تا هفت سال حبس خواهد بود.






نويسنده:اصغر حسيني – کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسي و رئيس شعبه 1141 دادگاه عمومي جزايي تهران





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان