بسم الله
 
EN

بازدیدها: 991

سير تحولي حقوق پزشکي در ايران-قسمت سوم

  1390/10/18
خلاصه: سير تحولي حقوق پزشکي در ايران-قسمت سوم
4-1- مسئوليت پزشکي
مسئوليت پزشکي يکي از مسائل اساسي حقوق پزشکي است که در رابطه پزشک و بيمار مطرح مي شود. در واقع، رابطه پزشک و بيمار به منزله عقدي است که ميان آن دو منعقد گشته و به موجب اين رابطه حقوقي، پزشک به عنوان بازيگر فعال اين رابطه، در برابر خدمات علمي خود همانگونه که نفعي عايد وي مي گردد، واجد تکاليفي است که در ادبيات حقوقي به مسئوليت تعبير مي گردد.
بدين سان، زماني که از «مسئوليت» ياد مي شود، مقصود گستره معنايي حقوقي اين واژه است که آثار و پيامدهاي حقوقي نيز به همراه دارد. در اين راستا، پزشک در حيطه تخصص خويش و به اندازه تواناييها و قابليت هاي علمي اش، بر وفق نظامات مقرر وظيفه دارد ضمن عنايت به حفط اسرار اين رابطه و عدم افشاي آنها، در درمان و معالجه بيمار همت گمارد و هرگونه «خطا و قصور» از سوي وي، موجب تحقق مسئوليت حقوقي و کيفري خواهد بود. در واقع، زماني که ميان بيمار و پزشک رابطه اي حقوقي برقرار مي گردد، مسئوليت پزشک در اين زمينه تبلور مي يابد و ضمانت اجراي قصور و خطا در مسئوليت نپزشکيِ ناشي از اين رابطه ، موجب ظهور و بروز «مسئوليت حقوقي و کيفري» برحسب مورد مي گردد.
مسئوليت مدني هنگامي مطرح مي شود که در نتيجه اعمال پزشکي زياني متوجه اشخاص حقيقي گردد. اين مسئوليت با جبران ضرر و زيان وارد شده قابل جبران است وپزشکان هنگامي که به واسطه قصور پزشکي محکوم شوند ، شخصا يا با توجه به اين که قبلا خود را در مقابل مسئوليت مدني بيمه نموده اند، از طريق شرکتهاي بيمه نسبت به جبران خسارت اقدام مي نمايند. يعني اينکه در اين نوع از مسئوليت ، جبران ضرر وزيان و صدمات جسماني وارد به بيمار از طريق پرداخت پول امکان پذير است. در مسئوليتهاي جزايي يا کيفري ضرر و زيان ناشي از اعمال پزشکي متوجه شخص نيست ، بلکه جامعه در مقابل اينگونه اعمال متضرر شده است. مثلا صدور گواهي خلاف واقع يا اينکه پزشکي اقدام به عمل سقط جنايي کند وزائو نيز فوت کند که در اين حالت فرد هم از نظر جزايي مسئول است و هم در مقابل اولياي دم و بستگان متوفيه مسئوليت مدني دارد.
1-4-1- موجبات مسئوليت پزشک
موجبات مسئوليت پزشک را اينگونه دسته ‌بندي کرده‌اند:
1ـ عمد؛2ـ خطا؛3ـ مخالفت با اصول حرفه پزشکي؛4ـ ندانستن اصول حرفه پزشکي؛ 5ـ تخلف از اذن بيمار؛6ـ تخلف از اذن ولي بيمار؛ 7ـ فريب؛8ـ ترک معالجه؛9ـ معالجات ممنوع؛10ـ افشاي اسرار بيماران.
بنابراين موضوع مسئوليت پزشکي بررسي انواع جنايات پزشک، اثبات اينکه آيا اين جنايات سبب ايجاد مسئوليت براي او مي‌شود يا خير، بيان چگونگي اثبات آن عليه پزشک و ذکر اثاري که بر اين اثبات مترتب است، مي‌باشد. بعضي ديگر از حقوقدانان مسئوليت پزشک را از اقسام مسئوليت حرفه‌اي مي‌دانند و بنابراين نخست بايد مسئوليت حرفه‌اي را تعريف کنيم. قبلاً گفته شد که مسئوليت انواع مختلفي دارد، اينک از ديدگاه ديگر ممکن است مسئوليت با توجه به حرفه شخص و در بين صنف خاصي مورد نظر باشد، در اين صورت چنانچه فردي از آن حرفه مرتکب اعمالي بر خلاف اخلاق، عرف يا مقررات آن حرفه گردد، با او برخورد مي‌شود. به همين ترتيب در حرفه پزشکي مجموعه قواعد و مقرراتي وجود دارد که رعايت آنها از طرف پزشکان لازم است و در صورت تخلف مجازاتهايي بر متخلفين اعمال مي‌شود. اين مسئوليت را که ناشي از تقصير انضباطي مي‌باشد، مسئوليت حرفه‌اي مي‌گويند.
ممکن است فردي مرتکب خطاي حرفه‌اي شود که با توجه به نتيجه‌اش مسئوليت جزايي، مسئوليت مدني يا تنبيه انضباطي براي او در نظر گرفته شود. در مواردي هم امکان دارد که داراي مسئوليت توام جزايي و مدني باشد با علاوه بر اينها از نظر انضباطي نيز مسئول شناخته شود.
2- عناوين مرتبط با حقوق پزشکي
1-2- اخلاق پزشکي
1-1-2- رابطه اخلاق وحقوق
از آنجا که تقريبا تمام مفاد حقوقي ،اخلاقي هستند ويا به شکلي ، غايت آن ها به اخلاق مي رسد و از طرف ديگر حقوق مي تواند حامي اخلاق و عامل حفظ آن گردد؛ لذا استفاده بجا و حمايتي از هريک در مقابل ديگري مي تواند در پيشبرد اهداف کاربردي ، موثر باشد .
اخلاق وحقوق ارتباط تنگاتنگ و غير قابل اجتنابي با هم دارند . برخلاف نظر بعضي از فلاسفه حقوق در باب جدايي قانون از اخلاق ، به طور واضحي حقوق رسوب تاريخي اخلاق است. اخلاق پزشکي و حقوق پزشکي نيز ازجمله مقوله هايي اند که از اين ارتباط بهره برده و خواهند برد . شناخت صحيح اين ارتباط و استفاده بجا از لطافت اخلاق و اجبار حقوق مي تواند بسياري از مسائل نو ظهور در حوزه سلامت را که مسائلي حساس اند ، مراقبت کند .




نويسنده: سارا رضاپور





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان