بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,037

پيوند حقوق و سياست در قرآن-قسمت هشتم(قسمت پاياني)

  1390/9/7
خلاصه: پيوند حقوق و سياست در قرآن-قسمت هشتم(قسمت پاياني)
قلمرو مشترک حقوق وسياست
حقوق و سياست در مواد و قلمرو نيز اشتراک دارند و به يکديگر مي پيوندند؛ چه حقوق از زوايا و جهات مختلف از جمله بر پايه نوع رابطه و قلمرو جغرافيايي به چهارگونه حقوق داخلي خصوصي و عمومي و حقوق خارجي خصوصي و عمومي تقسيم مي شود، چنان که سياست ـ به مفهوم رويه و خط مشي حکومت ـ نيز به نوبه خود به دو گونه سياست خارجي و داخلي تقسيم مي گردد.
حقوق عمومي داخلي به آن گروه از اصول و قواعد اطلاق مي گردد که دو طرف آن يکي مردم و ديگري دولت است. به بيان ديگر، موضوع حقوق عمومي کليت جامعه سياسي است و گاه از آن به حقوق اساسي تعبير مي شود و شامل قواعد و اصول حاکم بر روابط سياسي متقابل ميان مردم و دولت و نهادها و ارگان هاي دولتي با يکديگر مي شود. و اين همان چيزي است که هرگاه از منظر رويه و شيوه عملکرد قانوني دولت باملت درنظر گرفته شود عنوان سياست داخلي به خود مي گيرد.
حقوق عمومي خارجي که موضوع آن تنظيم روابط ميان دولت ها و نهادها و سازمانهاي بين المللي با يکديگر است در قلمرو سياست با عنوان سياست خارجي ياد مي شود. بدين سان قدرت، حق و آزادي هر چند که به ظاهر واژگان و مفاهيم ناسازگار و ناهمخوان به نظر مي آيند، اما حيات اجتماعي انسان ضرورت هم زيستي اين هر سه را برتافته و آنها را در بستر مشترک جاري مي سازد.
اديان آسماني از جمله اسلام که هدف و غايت بهينه سازي و نيکبختي و رستگاري افراد و جامعه انساني را در بطن حيات مادي و اجتماعي سراغ مي گيرند، به طور طبيعي داعيه رهنموني انسان ها به بهترين و سالم ترين شيوه زندگي را دارند؛ زندگي که بخشي از آن رابطه و نحوه تعامل حکومت و ملت و حقوق متقابل دولت و ملت و شيوه عملکرد دولت با شهروندان، و بخش ديگر آن شيوه تعامل و روابط دولت و حکومت ديني با ساير دولت ها و نهادهاي خارجي و بين المللي است. و از اين رهگذر در متون و نصوص ديني و اسلامي، هم در موضوع حقوق عمومي داخلي (= سياست داخلي) و هم درموضوع حقوق عمومي خارجي (= سياست خارجي) راهبردهاي صريح و شفاف ـ هر چند به صورت کلي که تاب و توان مانايي درگذر زمان و تغيير شرايط را از دست ندهد ـ دارد.
اصل حفظ کرامت، حيثيت و ارزش هاي والاي انسان، اصل آزادي، اصل برابري و مساوات انسان ها در حقوق و تکاليف، کيفرها و مجازات ها، حق حيات، مصونيت جان، مال، مسکن و اسرار شخصي، مصونيت مکاتبات و مراسلات، حق مالکيت، کار و اشتغال، حق برخورداري از دانش و پرورش، حق تعيين سرنوشت، حق دادخواهي و تضمين امنيت حقوقي و اجتماعي، در شمار مهم ترين مواردي هستند که از منظر دين در قلمرو مشترک حقوق اساسي و هم زمان سياست داخلي جاي مي گيرند.
چنان که اصل هم زيستي مسالمت آميز و صلح جويانه، اصل گسترش عدالت و برابري در تعامل بين المللي، اصل بي طرفي، اصل وفا به پيمانها و تعهدها، از اصول و قواعد بنيادين در حقوق بين المللي و سياست خارجي اسلامي و قرآني هستند.
تفصيل اين بخش پژوهش و تحقيقي جداگانه را مي طلبد.

پي نوشت‌ها:
1. منتسکيو، روح القوانين، ترجمه علي اکبر مهتدي، چاپ هشتم، انتشارات اميرکبير، تهران، 1362، 116.
2. قنواتي، جليل، نظام حقوقي ا سلام، مرکز جهاني علوم اسلامي، قم، 1377، 17.
3. ماهنامه بازتاب انديشه در مطبوعات روز ايران، مرکز پژوهشهاي اسلامي صدا و سيما، شماره 33، گفتگو با محمد راسخ؛ حق و تکليف در عصر قديم و جديد، 15ـ14.
4. جعفري، محمدتقي، بررسي و نقد افکار راسل، انتشارات اميرکبير، تهران، 1364، 195، به نقل از: مقالات غيرمشهور.
5و6. سروش، عبدالکريم، دانش و ارزش؛ پژوهشي در ارتباط علم و اخلاق، انتشارات باران، تهران، 1359، 33.
7. افلاطون، جمهوريت، 46.
8. مايکل ب. فاستر، خداوندان انديشه سياسي، ترجمه علي اميني، چاپ دوم، انتشارات اميرکبير، تهران، 1362، ج2، بخش 1، 3ـ152.
9. همان.
10.ويل دورانت، تاريخ تمدن، ترجمه صفدر تقي زاده و ابوطالب صارمي، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، تهران، 1371، 8/643.
11. مايکل ب. فاستر، خداوندان انديشه سياسي، جلد2، قسمت اول، صفحه154.
12. ويل دورانت، تاريخ تمدن، 8/463و 469.
13. همان.
14. فروغي، محمدعلي، سير حکمت در اروپا، انتشارات زوار، تهران، 1344، جزء3، 199 و 201.
15. همان.
16. برايان ردهد، انديشه سياسي افلاطون، تانانو، ترجمه مرتضي کافي و اکبر افسري، انتشارات آگاه، تهران، 1373، 190.
17. همان.
18. راسل، برتراند، تاريخ فلسفه غرب، ترجمه نجف دريابندري، چاپ دوم، نشر پرواز، تهران، 1365، 190.
19. همان.
20. منتسکيو، روح القوانين، 416.
21. همان، 405.
22. همان، 409؛ مايکل ب. فاستر، خداوندان انديشه سياسي، ج2، قسمت دوم، 324.
23. مايکل ب. فاستر، خداوندان انديشه سياسي، جزء 2، قسمت دوم، 333.
24. همان، 348، 352 و 351.
25. همان.
26. همان.
27. فروغي، محمدعلي، سير حکمت در اروپا، جزء 3، 144.
28. طالقاني، سيد محمود، پرتوي از قرآن، چاپ اول، شرکت سهــامي انتشـار، تهران، 1345، 3/144.
29. فصلنامه علوم سياسي، مؤسسه آموزش عالي باقرالعلوم، قم، سال اول، شماره 2، پاييز سال 1377، صفحه22، گفت وگو با آيت الله محمدهادي معرفت.
30.راغب اصفهاني، المفردات في غريب القرآن، ماده «بين».
31. کاتوزيان، ناصر، مقدمه علم حقوق، 188.
32. طبـاطبـايي، سيـد محمدحسين، الميزان في تفسير القرآن، مؤسسه مطبوعـاتي اسمـاعيليـان، 1393ق، 2/232.
33. قرشي، علي اکبر، قاموس قرآن، ماده «عرف».




نويسنده: سيد حسين هاشمي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان