بسم الله
 
EN

بازدیدها: 6,335

سفته و قوانين حقوقي آن

  1390/8/16
خلاصه: سفته سندي تجاري است که اگر مطابق قانون و با رعايت تشريفات تنظيم شود، دارنده آن از مزايايي بهره‌مند مي‌شود که اسناد عادي فاقد آنها هستند
خريد سفته کار راحتي است شايد براي همين است که خيلي‌ها روي آن حسابي باز نمي‌کنند، اما سفته را بايد جدي گرفت، اين سند بهادار تجاري اگر مقرراتش بدرستي رعايت شود مزاياي زيادي به دنبال مي‌آورد به طوري که اگر افراد به جاي سفته، سند عادي در اختيار داشتند هرگز از اين مزايا بهره‌مند نمي‌شدند، ولي با اين حال مردم از مزاياي سفته و تضمين‌هاي قانوني آن کمتر خبر دارند و هنوز نيز در معاملاتشان چک را بيشتر مي‌پسندند.
سفته يک سند تعهد پرداخت است که در آن امضا‌کننده متعهد مي‌شود مبلغ مندرج در آن را در زمان معين يا به محض مطالبه از سوي دارنده، در وجه حامل يا شخص معين يا به حواله‌کرد آن پرداخت کند. اما اگر دارنده سفته بخواهد از مزاياي قانوني آن استفاده کند بايد با مقررات مربوط به سفته آشنا باشد، چون در غير اين‌صورت دارنده آن نمي‌تواند از امتيازات اين سند تجاري بهره‌مند شود و فقط مي‌تواند در دادگاه به عنوان يک نوشته عادي به آن استناد کند. البته بيشتر شهروندان گمان مي‌کنند که چون سفته در فرم‌هاي چاپي و تمبردار تهيه و توزيع مي‌شود سندي رسمي است و قانونگذار از آن حمايت کيفري مي‌کند يعني اگر وجه مورد نظر در زمان سررسيد پرداخت نشده، صادرکننده آن قابل تعقيب کيفري و قابل مجازات است در حالي که سفته سندي تجاري است که اگر مطابق قانون و با رعايت تشريفات تنظيم شود، دارنده آن از مزايايي بهره‌مند مي‌شود که اسناد عادي فاقد آنها هستند.

مندرجات سفته
برابر قانون تجارت، سفته علاوه بر امضا يا مهر بايد تاريخ پرداخت، مبلغي که بايد پرداخت شود (با حروف) و گيرنده وجه نيز داشته باشد اين در حالي است که هر سفته بايد حاوي نام و نام‌خانوادگي صادرکننده، اقامتگاه وي و محل پرداخت سفته نيز باشد. سررسيد سفته يا موعد پرداخت مبلغ نيز معمولا با روز، ماه و سال به صورت مشخص در آن نوشته مي‌شود. با وجود اين، قانون به عندالمطالبه بودن مبلغ سفته نيز اشاره کرده که شرايطي را پيش مي‌آورد تا به محض مطالبه دارنده سفته، صادرکننده بايد آن را بپردازد. البته اگر زمان پرداخت سفته روزي مصادف با تعطيل رسمي باشد بايد در روز بعد از تعطيلي پرداخت شود. همچنين سفته قائم بر وجود 2 شخص است؛ يکي صادرکننده که مديون و بدهکار است و ديگري شخصي که ممکن است در هنگام صدور سفته معين يا نامعلوم باشد. پس در صورتي که سفته براي شخص معيني صادر شود نام و نام‌خانوادگي او در سفته آورده مي‌شود و در غير اين صورت به جاي نام او، «در وجه حامل» نوشته مي‌شود.
در وضعيت اول، شخص معين و در مورد دوم، دارنده سفته در مقابل صادرکننده طلبکار مي‌شود و اگر سفته عندالمطالبه باشد صادرکننده بايد به محض مطالبه، مبلغ آن را پرداخت کند. سفته البته قابل انتقال به غير نيز هست به طوري که عبارت «حواله‌کرد» در سفته به شخص اين اختيار را مي‌دهد که سفته را به ديگري واگذار کند. البته اگر اين عبارت هم در سفته وجود نداشت دارنده آن مي‌توانست با پشت‌نويسي (ظهرنويسي) آن را به شخص ديگري انتقال دهد.
ظهرنويسي
براي انتقال سفته بايد آن را ظهرنويسي کرد. ظهرنويسي يعني آن که دارنده سفته مطالبي که در برگيرنده هدف او از دريافت يا انتقال سفته است را در پشت آن مي‌نويسد و اين مطالب را با امضا تاييد مي‌کند. اگر ظهرنويسي براي انتقال باشد دارنده جديد سفته داراي کليه حقوق و مزايايي مي‌شود که به آن سند تعلق دارد. همچنين دارنده سفته مي‌تواند براي وصول وجه آن به فرد ديگري وکالت دهد تا او اين کار را برايش انجام دهد. البته اگر ظهرنويسي براي وکالت در وصول باشد، بايد اين موضوع در پشت سفته نوشته و امضا شود، چون کسي که وکالت در وصول را با ظهرنويسي به دست مي‌آورد مانند دارنده سفته حق اقامه دعوي براي وصول دارد.
گاه اتفاق مي‌افتد که يک سفته با ظهرنويسي‌هاي متعدد به اشخاص مختلف منتقل مي‌شود و دارنده سفته نمي‌‌داند که براي مطالبه وجه بايد به چه کسي مراجعه کند و چه کسي مسووليت پرداخت وجه را دارد.
قانون مي‌گويد کسي که سفته را امضا کرده و ظهرنويس‌ها همگي در مقابل دارنده آن مسووليت تضامني دارند، يعني دارنده سفته در صورت عدم پرداخت و واخواست مي‌تواند به هرکدام از آنها که بخواهد يا به دو يا چند يا تمامي آ‌نها مراجعه کند. اين حق رجوع را هريک از ظهرنويس‌ها نسبت به صادرکنندگان سفته و البته ظهرنويس‌هاي ماقبل خود نيز دارند. بنابراين صادرکننده به علاوه ظهرنويس‌ها همگي مسوول پرداخت وجه سفته هستند و اين دقيقا معناي «مسووليت تضامني» است که براساس آن انبوهي از مسووليت‌ها براي پرداخت مبلغ مندرج در سفته ايجاد مي‌شود.
نکته ديگر اين که پرداخت وجه سفته را مي‌توان ضمانت کرد که اين ضمانت ممکن است در رابطه با صادرکننده يا ظهرنويس‌ها صورت بگيرد. در اين صورت ضامني که ضمانت صادرکننده يا ظهرنويس‌ها را کرده فقط با کسي مسووليت‌تضامني دارد که از او ضمانت کرده است.
دارندگان سفته بدانند
دارنده سفته براي اين که بتواند از مزاياي قانوني آن برخوردار شود بايد همواره 3 نکته اصلي را مد نظر قرار دهد. کسي که سفته در اختيارش است، بايد در سررسيد، سفته را مطالبه کند. اگر وجه سفته پرداخت شد که مشکلي پيش نمي‌آيد، ولي اگر اينچنين نشد دارنده سند بايد ظرف 10 روز از تاريخ سررسيد، سفته را واخواست کند.
واخواست، اعتراضي رسمي نسبت به سفته‌اي است که در سررسيد پرداخت نشده است. اين اعتراض عليه صادرکننده سفته به عمل مي‌آيد و بايد رسما به او ابلاغ شود. اين برگه‌هاي واخواست نسخه‌هاي چاپي است که توسط دادگستري تهيه مي‌شود و آنها را مي‌توان از بانک‌ها نيز تحويل گرفت. واخواست کامل سفته از سوي واخواست‌کننده تکميل مي‌شود و دستور پرداخت وجه سفته که توسط دادگاه انجام مي‌شود در آن آورده مي‌شود. واخواست با استفاده از کاغذ کاربن در 3 نسخه مشابه تنظيم و به وسيله واخواست‌کننده امضا مي‌شود و پس از چسباندن تمبر، سفته توسط مامور اجرا ابلاغ مي‌شود. همچنين براي استفاده از مسووليت تضامني ظهرنويس‌ها، دارنده سفته بايد ظرف يک سال از تاريخ واخواست، دادخواست خود را به دادگاه ارائه دهد، زيرا اگر دارنده سفته به اين وظيفه قانوني عمل نکند، دعوي او عليه ظهرنويس‌ها پذيرفته نمي‌شود.
دارنده سفته‌اي که واخواست شده و در موعد مقرر اقامه دعوي کرده مي‌تواند از دادگاه بخواهد که اموال طرف دعوي را قبل از رسيدگي و صدور حکم به نفع او توقيف کند. در اين حالت پس از صدور حکم، دارنده سفته نيز در وصول طلبش از مال توقيف‌شده نسبت به سايرين تقدم دارد و دادگاه نيز به محض تقاضاي دارنده سفته ممکن است معادل وجه آن را از اموال طرف مقابل به عنوان تامين توقيف کند.
نويسنده : مريم خباز

تگ ها: دادگاه سفته 




برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان