بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,423

جرايم سايبري يا اينترنتي-قسمت سوم

  1390/8/7
خلاصه: جرايم سايبري يا اينترنتي-قسمت سوم در قسمتهاي پيشين، بحث تحليل ابزاري يا تحليل يک سرويس به جاي پرداختن به دکترين يا تئوري در قالب بررسي مسائل ايميل (پست الکترونيک) به قلم محمد حسن دزياني ارائه شد. در ادامه اين مقاله را پي خواهيم گرفت و از زاويه جزايي به برخي نکات تحليلي ايميل (پست الکترونيک) اشاره خواهيم کرد. آنچه در اين مقاله مي آيد فقط خلاصه و زمينه ورود به مباحث تفصيلي است و براي مطالعه بيشتر بايد از منابع موجود و به ويژه کتاب بزرگ و ارزشمند مصور اينترنت استفاده کرد.
ب- جنبه جزايي

از جنبه يا لحاظ جزايي بايد بين مسائل ماهوي، شکلي، بين المللي و کشف علمي در عين ارتباط با هم، مرزي قائل شد و به تفکيک به هر يک پرداخت. از نظر ماهوي مي توان به بحث عمد و بي مبالاتي، مسئوليت کيفري، عنصر مادي و ... اشاره کرد. هم چنين در بحث ماهوي جرائم احتمالي بايد ذکر شود که با يک تقسيم بندي جزئي تر مي توان بحث ماهوي را به جزاي عمومي و جزاي اختصاصي تقسيم کرد.

الف - جزاي ماهوي عمومي

در اين سخن از عمد و بي مبالاتي و مسئوليت کيفري و بعدا عنصر مادي است البته در عنصر مادي است که عمد و بي مبالاتي مطرح مي شود و بحث مسئوليت کيفري مقوله جدايي است.

1- در برخي نظامهاي قضايي و حقوقي زماني که ايميل در اختيار افراد ناصالح يا غير مجاز قرار مي گيرد مسئوليت کيفري تحقق پيدا مي کند زيرا با اين کار اطلاعات مهم لو مي رود و حتي هکرها به اطلاعات سيستم مي تواند دست يابند.

گاه رفتن به سايتهاي ناشناس موجب تحقق مسئوليت مي شود. در مورد افراد نظامي و امنيتي و انتظامي اين امر بسيار کاربرد دارد زيرا اين کار آنها سيستم کامپيوتري را به خطر مي اندازد. هکرها به دنبال بدست آوردن شماره تلفن مورد استفاده سرور، ايميل افراد مهم و حساس و... هستند. در غير افراد مهم نيز در بحث جرائم سازمان يافته و ،... افراد عادي در معرض خطر هستند. طبعا بي مبالاتي يا عمد موجب تخريب، جاسوسي و... مي شود.

2- گاه مسئوليت ناشي از عدم به کار گيري روالهاي امنيتي است . در هر سيستم بايد امنيت کافي تأمين شود حتي در قراردادهاي مديريت سيستم انفورماتيک يا به اصطلاح قرارداد برون سپاري اين امر بايد تأکيد شود.

زيرا کوتاهي در انجام تعهدات از سوي مدير انفورماتيک نه تنها موجب مسئوليت قراردادي و حتي مدني بلکه موجب تحقق مسئوليت کيفري مي شود اين روالهاي امنيتي را بايد در صورت وجود، فعال کرد و در صورت نياز نصب کرد در شرکت ها، سيستم هاي اداري و ... اين امر مهم تر و داراي لزوم بيشتري است ISPها يا همان تهيه کنندگان خدمات اينترنت بايد چنين روالهاي امنيتي را بکار گيرند وگرنه طيف وسيع مشتريان خود را با انواع مخاطرات مواجه مي کنند يا در برابر مخاطرات تنها مي گذارند. ايميل يکي از پر مخاطره ترين سرويس ها است زماني که روالهاي امنيتي فعال نباشد يا در سطح کمي فعال باشد.

3- گاه در اختيار گذاشتتن ايميل به صورت غيرمجاز موجب تحقق مسئوليت مي شود.

برخي شرکتها و نهادها و... براي مقاصد خاص ايميل به افراد مي دهند و تأکيد مي کنند نبايد افراد اين ايميل خاص را در غير موارد مصرحه استفاده کنند. در صورت بي مبالاتي در انجام وظيفه يا در اختيار گذاشتن عمدي ايميل خاص، مسئوليت محقق مي شود.

4- نوع ديگر بي مبالاتي و در نتيجه تحقق s مسئوليت کيفري در قضيه ISP ها و... ديده مي شود اينها زماني که از محتواي غيراخلاقي يا مجرمانه ايميل توسط يک کودک يا والدين او يا پليس مطلع مي شوند بايد محتواي مضر را بردارند و محو کنند در غير اين صورت داراي مسئوليت کيفري خواهند بود.

5- نوع ديگر تحقق مسئوليت در عدم واکنش به گزارش توسط مقامات مربوطه، تهيه کنندگان خدمات اينترنت و... است حتي در سطح جهان خطوط آتش يا هات لاين هايي بصورت يک ارگان غير دولتي ولي داراي اختيارات قابل توجه وجود داردند و در تعامل يا مقامات مربوطه و ارگانهاي فني قرار دارند.

اين خطوط آتش به هنگام مواجه به برخي جرائم سايبري ، در بخشي از روند تحقيق جنايي و تعقيب و حتي پيشگيري مشارکت مي کنند. عدم توجه به گزارش هات لاين ها در خصوص ايميل هاي با متواي مضر موجب تحقق مسئوليت کيفري مي شود.

6- درخصوص پست الکترونيک از زاويه ديد و بحث عنصر مادي ( جرائم مختلف) بايد تصريح کرد اين سرويس گاه در روش ارتکاب جرم مورد بحث قرار مي گيرد. در پديده هايي مانند کلاهبرداري از طريق فيشينگ «Phishing» از پست الکترونيک براي رسيدن يه مقصود و مراد مجرمانه استفاده مي شود. گاه ان سرويس وسيله ارتکاب است مثلا در ارتکاب جرم کلاهبرداري از طريق اسکم «شيادي=scam» گاه نيز مي تواند بعنوان جرم مستقل بسته به جرم ارتکابي مطرح شود مثلا ايذاء و اذيت از طريق پست الکترونيک و...

ب - جزاي ماهوي اختصاصي

شايد يکي از پر مطلب ترين و حجيم ترين بخشهاي بحث پست الکترونيک نوع جرم ارتکابي باشد. از آنجا که اين جرائم متعدد و هريک مستلزم شرح زياد است . در اين بخش فقط به فهرست اين مطالب اشاره مي کنيم.

1- در جرائم عليه تماميت معنوي اشخاص

از ذکر استفاده از پست الکترونيک براي ارتکاب جرائم عليه تماميت جسماني اشخاص اجتناب مي کنم. زيرا در اين خصوص آنچه اهميت دارد حصول نتيجه است بنابراين بکارگيري پست الکترونيک يا... اثري در جرم ندارد . اما در جرائم عليه تماميت معنوي اشخاص به دليل تغيير در عنصر مادي و البته الزامات کشف جرم سايبري، دادرسي کيفري سايبري و بعلت ماهيت اين جرائم، مي توان به جرائم خاص قايل شد خواه به عنوان جرم مستقل يا عنصر جرم ديگر. در اين گروه ميتوان به افترا، توهين و فحاشي، مزاحمت و ايذاء سايبري «cyber stalking» اشاره کرد.

افترا فارغ از فرم و شکل کلاسيک آن يعني اسناد جرم به نحو ارتجالي به غير از طريق نطق در مجامع و ... در اين حالت يعني حالت سايبري مي تواند به شکل بولتن الکترونيک ، محتواي افتراآميز ، از طريق پست الکترونيک و... ارتکاب يابد. يعني از پست الکترونيک براي ارسال يا در دسترس قراردادن مطالب افتراآميز خواه در اصل فايل يا به صورت فايل همراه استفاده مي شود. گاه از پست الکترونيک براي مطالبه حاوي فحاشي و توهين استفاده مي شود مطلبي که مي تواند تعدادي را ناراحت کند يا حتي فردي را برنجاند و به شکل پست الکترونيک ارسال مي شود. حتي ارسال پيام ها يا محتواهاي ناخواسته «spam» در اين گروه قرار مي گيرد.

لزومي ندارد محتواي پست الکترونيک منفي و مضر باشد بلکه عدم وجود رضايت دريافت کننده براي تحقق مزاحمت کفايت مي کند.

2- در جرائم عليه امنيت و آسايش عمومي

در اين جرائم از پست الکترونيک براي جاسوسي، تروريسم سايبري، سابوتاژ، تشويش اذهان عمومي، دعوت به براندازي و ارتباط با بيگانه استفاده مي شود. بويژه در مواردي که امنيت به حد پائين و ناکافي وجود دارد، پست الکترونيک با محتواي رمزنگاري شده و به گونه اي که از فيلترها رد شود، از بهترين و سهل الوصول ترين ابزار جاسوسي است.

با اين وسيله ارسال، اطلاعات محرمانه به تنهايي يا با فايل ضميمه شده صورت مي گيرد. در قضيه فعاليت گروه القاعده حتي مشخص شده اينها به همراه فايل هاي حاوي پورنوگرافي (تصاوير مستهجن) و... ارسال اطلاعات و... اقدام کرده اند و... براي تروريسم سايبري يکي از بهترين وسايل، پست الکترونيک است و از اين طريق اقدام به ايذاء، تهديد، ارسال حجم زياد پست الکترونيک، اخبار مربوط به تهديد به بمب گذاري و حتي زمان عملي شدن آن، نشر اکاذيب و... مي شود.

بمب پستي يعني ارسال چند هزار پست الکترونيک به منظور از کار انداختن صندوق پستي الکترونيکي به دو قصد يا منظور صورت مي گيرد: برخي براي معارضه با نظام و مقابله با يک نهاد يا سازمان دولتي يا وابسته به دولت اين روش استفاده مي کنند که در اين صورت بمباران از طريق پست الکترونيک يا بمب پستي الکترونيکي، از مصاديق يا روش هاي ارتکاب سابوتاژ ( خرابکاري) محسوب مي شود. اگر اين قصد معارضه نباشد مورد از مصاديق تخريب سايبري است.

از اين ابزار و سرويس يعني پست الکترونيک براي تشويق اذهان عمومي و حتي دعوت به براندازي نيز استفاده مي شود به گونه اي که رابرت موگابه را دچار چالش سياسي کرد. طبعا هرگونه ارتباط با بيگانه نيز از اين طريق ميسر است. يکي از بخشهاي مهم قانون ميهن پرستي «patriot» آمريکا بخش پست الکترونيک ناقض يا تهديدکننده امنيت ملي است.

3- ارتکاب برخي جرائم عليه اموال

دو مورد از مهم ترين استفاده ها از پست الکترونيک براي ارتکاب تخريب سايبري و کلاهبرداري سايبري است. در زمينه تخريب قبلا به بمب پستي اشاره شد. اما در کلاهبرداري صور مورد استفاده گسترده تر است. Scam که فاعل آن را scammer مي گويند و به معناي شيادي است از روش هاي کلاهبرداري سايبري از طريق پست، الکترونيک است .

در اين روش به فرد اطلاع مي دهند در قرعه کشي يا در بازي بخت آزمايي ( لاتاري و...) برنده پول شده (مثلا 250 هزار يورو) و بايد براي انجام مراحل مالياتي و کمرگي مبلغي (مثلا 50 هزار دلار) به حساب وزارت دارايي فلان کشور به آدرس مرقوم در پست الکترونيک پول بريزد . يا با معرفي خود بعنوان مديرعامل يا رئيس بانک، از فرد داراي حساب بانکي (ملي کارت، عابر بانک و...) خواسته مي شود جهت اشتباه در برداشت يا واريز وجه به حساب او ، شماره کارت،گذر واژه و... را آن مقام چک کند يعني براي او ايميل کند تا آن طرف حساب را درست کند و از اين راه مرتکب با دانستن شماره کارت و رمز فرد و با يک کارت جعلي مي تواند اقدام به برداشت پول کند و... امروزه به اين روش، روش «phishing» اضافه شده و از اين طريق اطلاعات مالي فرد و ... دريافت و سوء استفاده مي شود.

همچنين روش جديد شيادي ، پيام ناخواسته يا «spam - scam» براي کلاهبرداري سايبري استفاده مي شود که به ويژه از طريق پست الکترونيک انجام مي شود . نکته اي که مغفول ماند اينکه در سابوتاژ و نيز تخريب بسته به انگيزه و قصد مرتکب، از ايميل براي ارسال ويروس، بمب، کرم و... استفاده مي شود و...

4- منافي عفت

يکي از موارد شايع استفاده از ايميل براي پورنوگرافي بطور خاص و جرائم جنسي بطور عامل است. معمولا تصاوير مستهجن از اين طريق ارسال مي شوند خواه بين مجرمان اصلي، خواه از سوي تهيه کننده براي مشتريان اين گونه عکس ها و... در عين حال از ايميل براي ارسال تصويرهاي پورنوگرافي جهت ايذاء و اذيت ديگران بويژه زنان و کودکان استفاده مي شود، خيلي از افراد از ديدن چنين تصاويري ناراحت مي شوند و البته يادمان نرود که پورنوگرافي در فضاي سايبر بر عکس پورنوگرافي کلاسيک مرسوم شامل صوت، تصوير و نوشته مستهجن است.

از ايميل براي اغوا و تحريک ديگران براي مقاصد جنسي نيز استفاده مي شود. معمولا کودکان يا جوانان را تشويق به ديدن يا تهيه چنين تصاويري از خود يا دوستانشان مي کنند و حتي پاداش مالي براي اين کارها تعيين مي کنند.

گاه از طريق ايميل براي باند هاي مجرمانه پورنوگرافي عضوگيري مي کنند يا افراد را تشويق به گرفتن فيلم حاوي چنين تصاويري مي کنند. نيز به خاطر داشته باشيم رفتن به سايتهاي مضر، دادن ايميل به آنها و گذرواژه يا رمز و ... موجب لو رفتن اطلاعات شخصي و مشکلات بعدي مي شود.

5- تطهير نامشروع ( پول شويي)

از ايميل براي پول شويي نيز استفاده مي شود. مرتکب يا دارنده وجوه غيرقانوني و کثيف (عوايد حاصل از جرم) بدوا ايميل براي يک نفر در محل يا کشور ديگري مي فرستد و از او مي خواهد شماره حساب خود را در اختيار او بگذارد و شرط مي کند که به ازاء صد هزار دلاري که ناشناس مي فرستد او بايد بعد از چند وقت پنج يا ده هزار دلار آن را براي خودش نگه دارد و باقي را از طريق سستم معتبر قانوني به حساب قانوني مرتکب بفرستد و با اين مکانيسم پول کثيف تبديل به پول تميز مي شود.

البته در اين گونه ايميل ها بايد مواظب کلاهبرداري نيز باشيم زيرا آنها بدوا شرط مي کنند که دريافت کننده بايد حساب ارزي درست کند يا مبلغي به صورت ارز براي آنها حواله کند تا مطمئن شوند آدم خوبي است که البته ارسال پول همانا و از دست دادن مال نيز همان.

6- قاچاق

از ايميل براي تبادل اطلاعات مجرمانه، از جمله اطلاعات مالي، زمان تحويل يا ترانزيت کالاي قاچاق و... استفاده مي شود و براي ايمن کردن آن و مصون ماندن از تعقيب پليس، از رمزنگاري يا ... استفاده مي شود. معمولا کشف اين مورد سخت تر است.

7- مواد مخدر

چند سالي است که فضاي سايبر مورد استفاده مجرمان مواد مخدر بويژه قاچاقچيان قرار گرفته است. در مورد قبلي اشاره شد اما بطور تفضيلي تر مي توان اشاره اي به ليست توزيع افراد، تبادل اطلاعات مشتريان، اعلام نياز مشتري از طريق ايميل، زمان و نحوه ترانزيت موادمخدر، نحوه انتقال وجوه مجرمانه “ کرد.

8- در ديگر جرائم

اگر چه به ذکر اندکي از جرائم سايبري که در آنها ايميل مورد استفاده قرار مي گيرد اشاره اي داشتيم اما بدنيست بدانيم در جرائم غير سايبري براساس اطلاعات پليس جنايي (مثلا اف بي آي) به هنگام پي جويي بايد به وجود ايميل توجه شود و آن را در شمار دلايل در جرائم مختلف از کلاهبرداري، قتل، خودکشي گرفته تا جرائم سازمان يافته غير سايبري در نظر گرفت.

با مختصر مطالبي که در بحث ماهوي (جزاي عمومي و اختصاصي ذکر شد) بايد به بحث جزاي شکلي يا همان آئين دادرسي کيفري پرداخت که انشاءالله در قسمتهاي بعد پي خواهيم گرفت.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان