بسم الله
 
EN

بازدیدها: 799

احکام خانواده و آداب ازدواج‏-قسمت نهم

  1390/8/3
خلاصه: احکام خانواده و آداب ازدواج‏-قسمت نهم
حکم خواهر رضاعى پسر
حديث شريف:
على بن شعيب به ابو الحسن‏عليه السلام نوشت: زنى که يکى از فرزندان‏مرا شير داده است، آيا من مى‏توانم با يکى از فرزندان او ازدواج کنم؟
حضرت‏عليه السلام چنين پاسخ نگاشت: "اين کار بر تو جايز نيست، زيرافرزندان او به منزله فرزندان تو هستند."(94)

تفصيل احکام:
1 - بيشتر فقهاى ما گفته‏اند: جايز نيست، مردى با خواهران‏رضاعى پسرش ازدواج کند، زيرا آنها به منزله دختران او مى‏باشند. ولى برخى از فقها جواز اين امر را مى‏دهند، زيرا اين زنان در اصل‏شرع داخل عنوان تحريمى نسبى نيستند، ولى احتياط همان است که‏فقهاى مشهور گفته‏اند.
2 - تفاوتى نيست ميان فرزندان صاحب شير )مرد( که پدررضاعى پسرش گشته است، بين اين که فرزندان نسبى يا رضاعى اوباشند.
3 - اما فرزندان زن شيرده، آن دسته از آنان بر پدر کودک شير خوارمحرم هستند که فرزندان نسبى زن شيرده باشند نه فرزندان رضاعى‏او.
4 - باکى نيست اگر مرد با خواهر رضاعى خواهر خود يا خواهررضاعى برادر خود ازدواج کند همچنانکه در نسبى آن اشکالى نيست‏پس اگر پدر من با زن مطلقه‏اى ازدواج کند که دخترى از همسرنخست خويش دارد آيا من مى‏توانم با آن دختر ازدواج کنم؟
آرى! زيرا او عليرغم اينکه ممکن است خواهر برادر من شود ولى‏ارتباطى خويشاوندى با من ندارد، چه، نه مادر او مادر من است ونه‏پدر او پدر من. پس ازدواج با او براى من جايز است، حکم رضاعى‏او نيز چنين است زيرا خويشاوندى رضاعى پائين‏تر از نسبى است.

حکم شير خوارگى پس از ازدواج‏
حديث شريف:
از امام باقرعليه السلام نقل است که فرمود: "اگر مردى با دخترکى شيرخواره عقد ازدواج ببندد وزنش او را شير دهد ازدواج او باطل‏مى‏شود."(95)

تفصيل احکام:
چون شير خوارگى دقيقاً همچون نسب موجب محرميت است،پس زناشويى گذشته را باطل مى‏کند همچون که از زناشويى آينده‏مانع مى‏گردد، اين حکم مسائلى دارد که ذيلاً بيان مى‏شود.
1 - اگر مردى با دخترکى شيرخوار ازدواج کند، ومادر يا مادر بزرگ‏ويا خواهر ويا زن پدر يا زن برادرش هر يک با شير خود او را طبق‏شرايط شرعى تغذية کند ازدواجش با او باطل مى شود، زيرا اين‏دختر با شير خوردن از مادر او خواهر رضاعى، و با شير خوردن ازمادر بزرگ پدرى يا مادر بزرگ مادرى او به عمه يا خاله‏اش بدل شده‏است وبا شير خوردن از خواهرش به دختر خواهر او تبديل شده‏است، وبا شير خوارگى اين کودک از زن پدرش تبديل به خواهرپدرى‏اش گشته است وبا تغذيه از شير همسر برادرش به دختربرادرش بدل شده است وهمان گونه که اين عناوين با نسب موجب‏محرميت مى‏شود با رضاع نيز محرميت را در پى دارد.
2 - اگر مردى با دخترکى شير خوار ازدواج کند وهمسر او آن دختررا شير دهد هر دو براى هميشه بر او حرام مى‏شوند، در صورتيکه باهمسر اول، که همسر کوچک را شير داده، همبستر شده باشد، چراکه در اين صورت، دخترک شير خوار، دختر همسرى مى‏گردد که اين‏مرد با او همبستر شده، در حاليکه همسر اولى مادر همسرش گشته،ومادر همسر به طور ابد بر شوهر حرام مى شود، در صورتيکه)ربيبه( يعنى دختر همسر حرام مى شود به شرط همبستر شدن بامادرش.
اما در مورد مهر گفته‏اند:
از ميان رفتن نکاح يعنى عدم اقتضاى چيزى. آرى اگر در باطل‏شدن عقد ولو بدون هيچ عمد وعلمى همسر بزرگ سبب شده باشد،ضامن پرداخت مهر همسر کوچک مى باشد، چه، اين کار ستم است‏وخداوند به اجراى عدل دستور داده که اقتضا دارد حق هر حقدارى‏به او داده شود.
اما احتياط آن است که ولى شير خوار در مهر مصالحه کند، زيراشيرخوار با عقد، مستحق مهر گشته است.
آداب ومستحبات شير خوارگى
حديث شريف:
1 - از امام صادق‏عليه السلام نقل است که فرمود: "شير خوارگى بيست‏ويک ماه است وکمتر از آن ستم است بر کودک."(96)
2 - کسى از امام موسى بن جعفر نقل کرده که از حضرت‏عليه السلام‏پيرامون زنى پرسيدم که از زنا کودکى آورده وپرسيدم آيا شير اوشايستگى تغذيه را دارد؟
حضرت‏عليه السلام فرمود: "نه شير او شايستگى دارد ونه شير دختر اوکه از زنا زاده شده است."(97)
3 - در حديث ديگرى آمده است: "کودک با شير زن )گبر( تغذيه‏نشود ولى با شير زن يهودى ومسيحى که شراب ننوشد تغذيه‏مى‏شود."(98)
4 - امام صادق‏عليه السلام مى‏فرمايد: "شير خوارگى از زن يهودى‏ومسيحى بهتر است از زن ناصبى."(99)
5 - امير المؤمنين‏عليه السلام مى‏فرمايد: "بنگريد چه کسى به کودکانتان‏شير مى‏دهد که کودک با )آثار روانى( همان شير به جوانى مى‏رسد."(100)
6 - پيامبر اکرم‏صلى الله عليه وآله مى‏فرمايد: "نگذاريد زن احمق يا زنى که چشم‏او ضعيف است به فرزندتان شير دهد که شير اثر وضعى دارد."(101)
7 - حضرت على‏عليه السلام مى‏فرمايد: "براى شير دادن بر گزينيد چنان‏که براى ازدواج بر مى‏گزينيد که شير سرشتها را تغيير مى‏دهد."(102)
8 - امام باقرعليه السلام مى‏فرمايد: "شير زن زيبا وخوشرو به کودکانتان‏دهيد نه شير زن زشت رو، که شير اثر وضعى دارد."(103)
9 - فضل ابو العباس از امام صادق‏عليه السلام پرسيد: "آيا مرد )شوهر(سزاوارتر است نسبت به کودک يا زن؟"
حضرت‏عليه السلام فرمود: "مرد، ولى اگر زن به شويش که او را طلاق‏داده بگويد: من کودکم را، با همان اجرتى که به ديگرى خواهى داد،شير مى‏دهم در اين صورت آن زن نسبت به کودک سزاوارتر است."(104)

تفصيل احکام:
1 - شايسته است زنان را مانع از آن شد که کودکان مختلف مردم رابى‏هيچ قيد وبندى شير دهند، زيرا ممکن است فراموش کنند که به‏چه کسى شير داده‏اند ومردم در حرام افتند.
2 - پيوند رضاعى موجب حرمت ازدواج وحليت نگاه کردن‏مى‏شود، ولى ميان طرفهاى رضاع موجب ارث نمى‏گردد، بلکه بايدبا يکديگر با نيکى رفتار کنند واگر کودک شير خواره از طرف مادر يتيم‏است شير دادن او از سوى يک خانواده موجب مى‏شود او همچون‏عضوى از اعضاى آن خانواده گردد.
3 - مستحب است که مادر، کودک خود را با شير خويش تغذيه‏کند، زيرا شير او قابل جايگزينى نيست، واگر ترسيد مبادا در حالت‏ندادن شير زيانى به طفل رسد، دادن شير بر او واجب مى‏شود.
4 - مدت شير دادن دو سال کامل است ومادر بايد مدت آن راکامل کند، مگر آن که بترسد زيانى به خود وارد شود.
5 - مادر مى‏تواند براى شير دادن به فرزند خود از پدر فرزند اجرت‏بطلبد، ولى اگر مزدى که او خواست بيش از مزد معمول باشد پدرمى‏تواند براى فرزندش زن شيرده‏اى بگيرد که ارزانتر تمام شود.
6 - شايسته است پدر ومادر پيرامون از شير گرفتن فرزند با يکديگررايزنى ومشورت کنند.
7 - اگر پدرى مى‏خواهد زن شيرده اى براى فرزندش برگزيند بهتراست بهترين را انتخاب کند ونسبت به عقل، دين، رفتار، اخلاق،جمال وسلامتى او از بيماريها توجه داشته باشد که شير اثر وضعى‏دارد.
8 - مکروه است که زنى يهودى يا مسيحى را براى شير دادن برگزيند، واولى عدم اختيار زن )گبر( وناصبى براى شيردادن است‏مگر به هنگام اضطرار، وهمچنين کسى که شيرش از روسپيگرى‏باشد.
9 - فقها مى‏گويند: از آن جا که همسر برادر محرم انسان نيست‏وگاهى در يک خانه زندگى مى‏کنند، وهمى موجب مى‏شود در نگاه‏کردن به سختى افتند، لذا شيوه‏اى را پيشنهاد مى‏کنند تا اين سختى ازميان برود، وراه آن هم اين است که برادر با کودکى شير خوار ازدواج‏کند )به طور مؤقت، يا به طور دائم ولى بعداً او را طلاق دهد(وسپس همسر برادر او، اين شيرخواره را )در مدّت عقد( با شيرش‏تغذيه کند به گونه‏اى که موجب انتشار حرمت گردد، در اين صورت‏زن برادر، مادر رضاعى همسر او مى‏گردد که به اين ترتيب براى‏هميشه محرم او خواهد بود.
10 - اثبات رضاع با راههاى شرعى وعقلانى ديگرى صورت‏مى‏پذيرد، همچون اعتراف وحصول يقين وآنچه اطمينان را موجب‏شود ونيز شهادت دو عادل ونظاير آن .
11 - اخيراً شاهد آن هستيم که رحم به اجاره گرفته مى‏شود،بطوريکه نطفه تلقيح شده زن وشوهر در رحم زنى بيگانه قرار مى‏گيردوکودک در رحم غير از مادر رشد مى‏يابد. آيا اين نيز همان حکم‏رضاع را دارد به اين اعتبار که کودک در طول چند ماه از آن زن تغذيه‏کرده تا آن که عرفاً مادر او تلقى مى‏شود يا آن که چنين نيست وآن زن‏نيز همچون ديگر زنان بيگانه است؟
احوط واقوى آن است که اين زن مادر رضاعى به شمار مى‏آيدواحکام رضاع بر او بار است، واين از ظاهر آيه مبارکه: )وَأُمَّهَاتُکُمُ‏الَّلاتِي أَرْضَعْنَکُمْ( فهميده مى‏شود واللَّه العالم.





نويسنده:آيت الله محمد تقي مدرسي





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان