بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,720

اکراه به چه معناست؟

  1390/8/3
خلاصه: اکراه به چه معناست؟
احتمالا تاکنون عبارت‌هاي اکراه در معامله يا اکراه در انجام جرم را شنيده‌ايد. در اين نوشتار سعي خواهيم کرد نخست مفهوم اکراه را بيان کنيم و سپس به برخي از آثار آن اشاره کنيم. اکراه از جمله مواردي است که هم در امور حقوق خصوصي مثل قراردادها مي‌توان آن را ديد و هم در امور جزايي و انجام جرايم گوناگون مثل قتل و.... درخصوص مسائل حقوق خصوصي مثل قرارداد مي‌توان به مواردي اشاره کرد که مثلا فرد را مجبور مي‌کنند تا خانه يا ماشين خويش را به شخص معيني بفروشد يا به قيمت خاصي واگذار کند. همچنين در امور جنايي نيز مي‌توان به مواردي اشاره کرد که مثلا فرد را به انجام يک جرم خاص بر عليه شخصي خاص تهديد مي‌کنند. اکراه را مي‌توان اين‌گونه تعريف کرد: واداشتن کسي به انجام فعلي (که هم مي‌تواند عمل حقوقي باشد هم عمل جزايي) که راضي به انجام آن فعل نبوده است و آزادي و اختيار تصميم‌گيري را از شخص سلب مي‌کند.

قبل از هر چيز بايد به اين مساله توجه کنيم که آيا هرگونه تهديد کردن يا ترساندن اشخاص را مي‌توان در پرتو قواعد اکراه قرار داد يا خير؟ در پاسخ به اين سوال اساسي بايد گفت که منطقا و قانونا نمي‌توانيم هر عملي را به عنوان تهديد و اکراه به حساب آوريم. در اين خصوص ماده 205 قانون مدني بيان مي‌کند: هرگاه شخصي که تهديد شده است بداند که تهديدکننده نمي‌تواند تهديد خود را به موقع اجرا گذارد و يا خود شخص مزبور قادر خواهد بود بر اين که بدون مشقت و سختي اکراه را از خود دفع کند و معامله را واقع نسازد، آن شخص مکره (کسي که اکراه شده) محسوب نمي‌شود. همچنين بايد به اين نکته نيز توجه داشت که مجرد خوف از کسي بدون آن که از طرف آن شخص تهديدي شده باشد، اکراه محسوب نمي‌شود. لازم به يادآوري است که بر طبق قانون، اکراه به اعمالي حاصل مي‌شود که موثر در هر شخص باشعوري بوده و او را نسبت به جان يا مال يا آبروي خود تهديد کند، به نحوي که عادتا قابل تحمل نباشد. در مورد اعمال اکراه‌آميز سن و شخصيت و اخلاق و مرد يا زن بودن شخص بايد در نظر گرفته شود. پس ممکن است شخصي عملي را انجام دهد که نسبت به اطفال و زنان اکراه و تهديد به حساب آيد، اما نسبت به مردان اکراه محسوب نشود. به طور کل براي اين که بخواهيم به اکراه استناد کنيم و معامله را از اعتبار بيندازيم بايد بتوانيم ثابت کنيم که 1 ـ طرف مقابل ما را تهديد کرده است 2 ـ تهديد به قدري جدي بوده است که در اراده و نحوه تصميم‌گيري ما موثر بوده يا به عبارتي واقعا بترسيم. در امور جنايي و جزايي نيز تهديد و اکراه مباحث گوناگوني را به خود اختصاص داده‌اند.

در اين خصوص ماده 54 قانون مجازات اسلامي بيان مي‌کند: در جرائم موضوع مجازات‌هاي تعزيري و بازدارنده هرگاه کسي بر اثر اجبار يا اکراه که عادتا قابل تحمل نباشد، مرتکب جرمي شود، مجازات نخواهد شد. در اين مورد اجبارکننده به مجازات فاعل جرم محکوم مي‌شود. تنها استثنا در اين خصوص مربوط به جرم قتل است که اکراه در آن تاثيري ندارد و قاتل، هرچند که تهديد شده باشد، قصاص مي‌شود و به مجازات خود مي‌رسد.





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان