بسم الله
 
EN

بازدیدها: 1,341

جرايم سايبري يا اينترنتي-قسمت دوم

  1390/7/30
خلاصه: در قسمت قبل مطلبي با عنوان جرايم اينترنتي يا سايبري ارائه شد. اکنون در ادامه اين بحث و در اين قسمت به جاي پرداختن به چند مطلب از شاخه هاي مختلف رشته حقوق و جرايم سايبري ، يکي از خدمات اينترنت به طور خاص و فضاي سايبري به طور عام را با رويکرد با مسائل جزايي، پيشگيري و فني معرفي مي کنيم و زمينه اي را براي ورود خوانندگان محترم و قضات به مباحث عملي در کنار مطالب تئوري فراهم مي آوريم. اين مقاله به قلم محمد حسن دزياني نوشته شده است.
• پست الکترونيک

پست الکترونيک را مي توان از سه منظر يا ديدگاه مورد بحث قرار داد. نخستين جنبه که بر دو جنبه يا ديدگاه ديگر اثر فراوان دارد جنبه يا ديدگاه فني است قطعا شناخت فني يک خدمت، وسيله، واسط و... در درک حقوقي و جزايي پديده هاي ناشي از آن ... بيشترين اثر را دارد . جنبه ديگر، جنبه جزايي و در آخر جنبه سوم، جنبه حقوقي پست الکترونيک است . در اين مقاله فقط براي طرح بحث و فراهم آوردن زمينه ورود براي خدمت نکات کلي را عنوان و تفصيل آن را به متون تفصيلي واگذار مي کنم.

الف - جنبه فني

براي شناخت ابتدايي پست الکترونيک از جنبه فني، پرداختن به چند نکته لازم به نظر مي رسد: مکان، اهميت ، روش کار و ...

1- امکان:

پست الکترونيک يا به طور رايگان توسط برخي موتورهاي جستجو ارائه مي شود يا با پرداخت هزينه قابل دسترس است. موتورهاي جستجو مانند ياهو و گوگل به طور رايگان اين خدمت را ارائه مي کنند و حجم قابل توجهي را در اختيار کار برقرار مي دهند. ياهو به تبعيت از وعده و وعيدهاي گوگل اخيرا حجم پست الکترونيک را افزايش داده و تا 250 مگا بايت فضا در اختيار کار برگذاشته است. درکنار ياهو و گوگل برخي مراجع ديگر مانند هات ميل ، اوت لوک و ... خدمات پست الکترونيک را ارائه مي کنند . برخي سازمانها ي دولتي و بخش خصوصي به تبع سايت يا مرکز مرور خود، خدمات پست الکترونيک به هر کارمند خود واگذار مي کنند که البته بيشتر کاربرد اداري دارد که در بکارگيري آن بايد دقت بيشتري کردو برخي دهندگان خدمات اينترنت (ISP) نيز بر اساس اکانت واگذاري به کاربر، خدمات پست الکترونيک ارائه مي کنند که البته هزينه آن همراه با اکانت کلي کاربري محاسبه مي شود.تفاوت مراجع ياد شده در نوع کاربري، هزينه اقتصادي، امنيت کاربري و ... است . طبعا با بالا رفتن ميزان حساسيت فعاليت کاربر، توجه به مرجع دريافت کننده خدمت پست الکترونيک بايد بيشتر شود.

2- اهميت:

در خصوص اهميت پست الکترونيک از جنبه غير حقوقي مي توان گفت کاربري اين خدمت نسبت به پست معمولي ارزان تر ، سريع تر و تا حد زيادي مطمئن تر مي باشد . پست يک نامه علاوه بر زماني که ارسال و دريافت آن مي طلبد مستلزم هزينه هاي بعضا قابل توجه و زياد است اما پست الکترونيک چنين نيست. در نظر بگيريد اگر با مثالي بخواهيم تفاوت اين دو نوع ارسال و دريافت پيام را تبيين کنيم مي توانيم بگوييم اگر يک نامه معمولي حدود پانصد تومان هزينه در برداشته باشد ارسال يک نامه الکترونيکي حدود پنجاه تومان هزينه دارد و از لحاظ ارسال و دريافت (بعد زماني) اگر يک نامه بدون بروز حوادث و بلاياي طبيعي و غير طبيعي 2 يا 3 روزه به دست مخاطب و گيرنده مي رسد پست الکترونيک به محض ارسال يا با چند ثانيه تأخير توسط دريافت کننده قابل دريافت و قابل مرور است.

اما اين بعد سرعت ارزاني ما را متوجه امر ديگري مي کند و آن امنيت است . خدمات رايگان در درگيري امنيتي بيشتر در فضاي سايبر دارند زيرا انواع اسپيم (پيام ناخواسته)، نفوذ گري و ... آنها را در معرفي تهديد و خطر قرار مي دهند. پزشکي که براي اعمال جراحي مهم منتظر پست الکترونيک است، نبايد خدمات ايميل خود را از يک مرجع رايگان عام مانند ياهو و ... دريافت کند چرا که اين امر مشکلات زيادي را بر دارد. همچنين براي تنظيم جلسات کاري مهم و ... بايد به اين مهم توجه داشت.

اما اهميت پست الکترونيک از جنبه حقوقي بسيار زياد و چشمگير است . حقوقدانان به اين خدمت اينترنتي بعنوان يک ابزار کار يا موضوع کشف علمي جرايم سايبري، جرايم سايبري (جزاي اختصاصي)، تحقيقات جنايي (مقدماتي) جرايم سايبري و پيشگيري نگاه مي کنند. درکنار اهميت فوق العاده جزايي، از نظر حقوقي در بحث عقود و تعهدات حقوق بين الملل خصوصي، تجارت الکترونيک و بانکداري الکترونيک پست الکترونيک واجد اهميت زيادي است. در ادامه همين نوشتار به طور خلاصه به اين مطالب اشاره خواهيم کرد.

3- باز کردن:

براي باز کردن يک پست الکترونيک در موتور جستجويي مانند ياهو بايد روي نمادي يا آيکون پست الکترونيک ( ايميل) در صفحه اصلي اين موتور جستجو کليک کرد. پس از باز شدن صفحه پست الکترونيک سه حالت مشاهده مي شود دو مورد مستلزم پرداخت هزينه و يک مورد رايگان (Free) است .

روي مورد رايگان کليک کنيد صفحه اي باز مي شود که حاوي پاره اي اطلاعات درخواستي از شما براي باز کردن يک حساب براي شمااست. لزومي ندارد همه سؤالات اطلاعات درست و منطبق با واقع باشد اما اگر درست باشد بهتر است ( استثناء : افراد نظامي،افراد داراي شغل مهم، کساني که به هر دليلي قصد ناشناس ماندن دارندو البته خلافکاران). معمولا اطلاعات درخواستي شامل اسم ، فاميل ، اسم مدرسه ، اسم سگ يا گربه در صورت وجود، تاريخ تولد ، کد کشور ( اين يک را با اعداد غيردقيق مانند 1،2،3،4 و ... پر کرد)، انتخاب موضوعات مورد علاقه جهت دريافت مطالب و ... مي باشد. در انتخاب موضوعات مورد علاقه و نيز اينکه دوست داريد آدرس شما در اختيار ديگران قرار گيرد يا خير، دقت کنيد . علت دقت به اين نکات ، دوري از اسم ، اجتناب از نفوذ افراد ناشناس،پرشدن ايميل به صورت ناخواسته و با مطالب نامربوط و ... است . معمولا براي انتخاب آدرس ، اسم به علاوه علامت ا ت ساين و ياهو دات کام ذکر مي شود اسم نبايد از اسامي شايع يا قبلا استفاده شده باشد. از انتخاب اسامي ساده بپرهيزيد و سعي کنيد اسم ترکيبي از حروف و علايم يا اعداد باشد . طبعا ياهو در صورت تکراري بودن اسم يا وجود برخي نمادها آن را نمي پذيرد.

با اتمام کار و پذيرش شمادر ياهو، پست الکترونيکي از طرف ياهو مبني داير بر خوش آمد گويي و اينکه داراي پست الکترونيک شده ايد دريافت خواهيد کرد. گذر واژه و نام کاربردي خودرا فراموش نکنيد و اگر به حافظه خود اطمينان نداريد اين دو را در جايي يادداشت کنيد. البته خود صفحه آغازين به پست الکترونيک نيز اين امکان را براي شما فراهم مي آورد.

4- مرور پست الکترونيک :

در اينجا نيز مثالي از ياهو مي زنيم . زماني که آدرس ايميل را در ياهو داشته باشيد يا به اصطلاح ثبت شده باشيد ، با کليک روي نماد پست الکترونيکي در صفحه آغازين ياهو مي توانيد به صفحه ايميل وارد شويد و سپس با ورود گذر واژه و نام کاربردي و کليک روي قسمت مربوط به صفحه پست الکترونيک خود وارد شويد براي مرور نامه ها و پيام ها از چک ميل استفاده کنيد يا روي اعداد نشانگر پيامهاي ارسالي براي شما کليک کنيد. براي ديدن هرنامه يا پيام روي آن کليک کنيد و پس از مرور آن را ببنديد(back). مي توانيد در صورت نياز از آرشيو براي نگهداري متن و از آدرس بوک براي نگاهداري آدرس ها استفاده کنيد.

براي ارسال ايميل از compose و براي پاسخ به فردي که از او نامه اي دريافت کرديد از reply و براي ارسال متن به ديگريان از خود وارد استفاده کنيد. در صورت نياز مي توانيد فايلهايي را به متن نامه خود پيوست کنيد.

همواره به خاطر داشته باشيد پس از اتمام کار با صفحه اي ميل خود آن را ببنديد (sign out). باز گذاشتن اين صفحه به معناي باز بودن در به روي هر ناشناس و غريبه است و امکان مرور نامه هاي شما وجود خواهد داشت.لزوم بستن ايميل (فقط از طريق sign out) جزء نکات امنيت اينترنت و سيستم است که بايد نسبت به آن دقت کنيد.

5- توصيه هاي فني:

قبل از ورود به مباحث جزايي و حقوقي بد نيست نکات فني را متذکر شويم چرا که در با مباحث جزايي و حقوقي مرتبط است و اهميت زيادي دارد. روي ديگر سکه توصيه هاي فني، مسائل کشف علمي و پيشگيري جرايم سايبر و ... قرار دارد. عدم دقت به برخي مسائل فني گاه موجب تحقق مسؤوليت کيفري و ... است.

• از باز کردن موارد مشهور به بالک (balk)، فايلهاي داراي پسوند اگزه (exe) و پيامهاي ناشناس بپرهيزيد علت اين امر نيز مشخص است يا در معرض پيام ناخواسته قرار خواهيد گرفت يا به ويروس مبتلا خواهيد شد يا آدرس شما براي مجرمان سايبري مشخص خواهد شد.

• هرگز به پيام ها و نامه هاي الکترونيک حاوي فحاشي، تهديد، سؤالات مبهم و ... پاسخ ندهيد (reply) . با اينکار آدرس و مشخصات کاربري خود را افشا مي کنيد يا اينکه هکرهايي که بدنبال عصباني کردن ديگران هستند موفق به عصباني کردن شما مي شوند يا انيکه از هويت شما آگاه خواهند شد و...

• نامه ها يا پيام هاي الکترونيک که دريافت مي کنيد حتي الامکان براي ديگران ارسال نکنيد (foreward)، هيچگاه از نقص امنيتي دريافت کنندگان بعدي آگاهي درستي نداريد مسيرهاي ناشناخته و مشکوکي نيز وجود دارند که خطرات زيادي براي شما و ديگران ايجاد مي کنند . ارسال به ديگران بايد حتي الامکان بصورت موارد معدود و نادر صورت گيرد و ...

• براي پيگيري فرستنده برخي سايتها مانند (tracert) و ... وجود دارند که آدرس و مسير ارسال پيام را مشخص مي کنند البته اين امکان هميشه وجود ندارد و فقط برخي مواقع ميسر است. اگر نتوانستيد آدرس فرستنده را پيگيري کنيد مستقيما به شناسايي فرستنده اقدام نکنيد بلکه از تهيه کننده خدمات (IPS) خود يا مسئول سرور سايت محل کارتان کمک بگيريد.

• ايميل خود را بي مورد به افراد ندهيد گاه افراد غير لازم آدرس ايميل را دريافت مي کنند .در صورت لزوم بسته به مورد و موضوع ارتباط از ايميل اداري ، سازماني يا شخصي خود استفاده کنيد و آدرس را حسب موضوع بدهيد. به سايتهاي ناشناس و نيز سايتهاي که به شغل يا فعاليت حرفه اي شما ربطي ندارند يا شناخت دقيق از آن نداريد ، آدرس ايميل خود را ندهيد.

• وقتي به سايتي مي رويد که آدرس ايميل يا نام کاربري و گذر واژه از شما مي خواهد نخستين کار اجتناب از دادن آدرس يا دادن اطلاعات است اگر سايت معتبري است جوانب کار را بررسي و سپس اقدام به دادن آدرس ايميل و ... کنيد. از پاسخ به نامه ها يا سايتهايي که آدرس ايميل شما را براي کنترل انطباق يا عدم انطباق آدرس کنوني با آدرس موجود در پايگاه داده بپزهيزيد . چرا که اين عمل مقدمه نفوذ، کلاهبرداري،مزاحمت و ... مي باشد.

• در خصوص بانوان و کودکان بايد دقت بيشتري کرد. آدرس ايميل برخي بانوان که براي ديدار از سايتهاي به ظاهرخوب داده شده بعدا بصورت دفترچه حاوي اسامي زنان روسپي و ... استفاده شده يا اينکه اين بانوان را در معرفي دريافت نامه هاي حاوي فحاشي، تصاوير پورنوگرافيک و ... قرار داده است کودکان نيز در معرفي قاچاقچيان کودک، پورنوگرافرها و ... هستند. به اين نکات از نظر آسيب شناسي بسيار دقت کنيد.

• در خصوص افراد نظامي وامنيتي بايد گفت اين افراد معمولا ايميل ندارند يا اينکه نبايد داشته باشند و اگر داراي ايميل باشند آدرس ايميل و مشخصات، کاذب است و بايد دقت لازم در خصوص اين افراد شود و بعضا برخوردهاي حفاظتي براي جلوگيري از سوء استفاده يا کوتاهي افراد ياد شده صورت گيرد .

• اگر علاقمند به سرزدن به سايتهاي مختلف هستيد يا مبتلا به کار شما است از دو يا چند ايميل استفاده کنيد يعني چند ايميل درست و بسته به مورد از آدرس ايميل هاي متنوع استفاده کنيد . پرهيز از اين کار شما را در معرض انواع پيام ناخواسته، حجم بالاي مطالب مستهجن، حملات هکري و ... قرار مي دهد . فايده ديگر داشتن چند ايميل اين است که: به هنگام کشف علمي جرايم سايبري و نيز تحقيقات مقدماتي مطمئن شويد متهم يا مظنون يک ايميل بيشتر نداشته باشد و اگر بيش از يک ايميل دارد حتما آنها را به دقت بررسي کنيد. به ياد داشته باشيد قاچاقچيان، تروريستها و ... داراي چند آدرس ايميل هستند .

• به خاطر داشته باشيد سرزدن به برخي سايتها موجب لو رفتن اطلاعات هويتي شما، شماره هاي کاربري و کدهاي کامپيوتر شما و ... مي شود لو رفتن اين اطلاعات مساوي است با لو رفتن مسيرها و اطلاعات سازماني و شغلي و... سايت علمي يا سايت تجاري و ... معمولا نياز به اطلاعات مهم و هويتي شما ندارد. اگر اطلاعاتي از اين دست را از شما طلب کردند بدوا در مورد آنها بررسي و کنکاش کنيد.

• کودکان و افراد زير 18 سال و بانوان هر گاه با پيام الکترونيک حاوي فحاشي، تصاوير مستهجن و ... روبرو شدند بايد پليس والدين و مقامات مربوطه را مطلع کنند تا برخورد قانوني با آنها صورت گيرد.

• هرگاه با پيام حاوي پيشنهاد کار مبتني بر اين که شما را سريعا پولداري کند يا در آن از شما شماره حساب خواسته شده نگران حضور کلاهبرداران دسته اندرکاران پولشويي باشيد. در اين حال اطلاع به پليس و مقامات قضايي بهترين واکنش است.

• تبليغات و پيام هاي ناخواسته جزء جدا نشدني از ايميل هستند اقلام مربوط به دريافت اين تبليغات را علامت نزنيد يا درصورت لزوم از تهيه کننده خدمات خود بخواهيد آنها را محدود کنند همچنين مي توانند از نسخه جديدتر ويندوز XP، نرم افزار هاي ضد اسپم و ... استفاده کنيد.

• به ياد داشته باشيد به هنگام باز کردن ايميل، برخي تصاوير نه چندان معقول روي هارد و ثبت و دقايع جاي مي گيرد . اگر بعنوان قاضي يا مدير سيستم با اين پديده روبرو شديد اصل را بر برائت بگذريد و در صورت اثبات ورود عمدي کاربر به سايتهاي خلاف اخلاق واکنش نشان دهيد.

• به ياد داشته باشيد مدير سيستم ، تهيه کنندگان خدمات (ISP) و ... امکان مررو پيام هاي شما را دارند.

• برخي قوانين مانند قانون ميهن پرستي آمريکا (پاتريوت) و مقررات مشابه در آمريکا و اروپاروي برخي واژگان حساسند. از بکار بردن واژگان مبهم يا شوخي هاي نادرست بپرهيزيد زيرا دريافت کننده پيام مستقيم آمريکا و اروپا با مزاحمت پليس و نيروهاي ويژه مواجه مي شود بدون اينکه عمل منفي از او سرزده باشد.

گفتني هاي فني بيش از اين موارد است اما اميدوارم با اين حداقل به مشکلات مرسوم در ايميل برنخوريد . در عين حال با ذکر اين مختصر نکات فني مي توان به سراغ بحث جزايي و حقوقي پست الکترونيک رفت.





نويسنده:محمد حسن دزياني





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان