بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,012

فوت خريدار بعد از تعويض پلاک و قبل از تنظيم سند انتقال

  1390/7/17
خلاصه: فوت خريدار بعد از تعويض پلاک و قبل از تنظيم سند انتقال
آقاي الف يک دستگاه خودروي سواري پژو جي ال ايکس مدل1388 را از آقاي ب مي خرد، آن دو به مرکز تعويض پلاک محل سکونت خريدار مراجعه مي کنند و با تخصيص شماره انتظامي بنام خريدار، پلاک انتظامي فروشنده فک و پلاک خريدار به خودرو نصب مي شود. طبق ماده20 آئين نامه راهنمائي و رانندگي آنها دو ماه مهلت دارند تا با حضور در يکي از دفاتر اسناد رسمي ، سند انتقال خودرو مزبور را بنويسانند و امضاء کنند و دفتر اسناد رسمي نيز مکلف است مراتب انتقال را کتباً به مرکز تعويض پلاک مربوط اعلام کند تا کارت خودرو بنام خريدار صادر شود، قبل از تنظيم سند انتقال، خريدار دارفاني را وداع مي کند، وراث با گرفتن گواهي حصر وراثت از شوراي حل اختلاف به دفترخانه مراجعه مي کنند تا سند انتقال بنام آنها تنظيم شود ، سردفتر مي ماند که چه اقدامي کند آيا آنها را به مرکز تعويض پلاک هدايت کند که دوباره براي يکي از وراث پلاک انتظامي اخذ کنند يا مي تواند با همان پلاک انتظامي مورث سند انتقال را تنظيم و ثبت کند؟
بايد ديد جايگاه تعويض پلاک در روند معامله ي خودرو ، از زمان انجام معامله تا زمان صدور کارت خودرو کجاست؟ پروسه ي معامله ي خودرو بر حسب اين که خريدار خودرو را مستقيماً از شرکت سازنده بخرد يا از ايادي بعدي فرق مي کند:
الف- خريد از شرکت سازنده: در صورتيکه خريدار ، خودرويي را از شرکت سازنده خريداري کند ، شرکت سازنده قبل از شماره گذاري سند آن را صادر و به مرکز تعويض پلاک ارسال مي کند و مطابق آن شماره پلاک انتظامي به خريدار تخصيص مي يابد و شناسنامه و کارت خودرو نيز صادر مي شود . در اين مورد روند شماره گذاري در سيستم جديد فرقي با سيستم شماره گذاري قبلي ندارد ، تفاوت فقط در اين است که تخصيص پلاک در سيستم قبلي به خود اتومبيل انجام مي گرفت ليکن در سيستم جديد به شخص مالک تخصيص مي يابد( م ماده3 آئين نامه راهنمائي و رانندگي) با اين حال شماره ي مزبور در قالب پلاک فقط به خودرويي که اطلاعاتش در سامانه شماره گذاري راهنمائي و رانندگي وارد شده است قابل نصب است. بند66 ماده 1 آئين نامه راهنمائي و رانندگي از شماره ي انتظامي بعنوان شماره ي وسيله نقليه ياد کرده و آن را چنين تعريف مي کند: « عدد يک يا چند رقمي و حروفي که از طرف راهنمائي و رانندگي روي پلاک هاي ويژه منقوش و در عقب و جلوي وسيله ي نقليه نصب مي شود » . با انتقال خودرو، پلاک مالک از آن منفک و در انبار تعويض پلاک تا مدتي نگهداري و پس از آن فيزيک پلاک امحاء مي شود : پس در خريد خودرو از شرکت سازنده مراحل زير به ترتيب طي مي شود:1- انجام معامله بين شرکت سازنده و خريدار خودرو 2- صدور سند (که سند اوليه، سند کمپاني، سند کارخانه ناميده ميشود) از سوي شرکت سازنده 3- تخصيص شماره انتظامي و پلاک 4- صدور شناسنامه 5- صدور کارت 6- نصب پلاک . در هريک از مراحل مزبور، اگر خريدار فوت شود، انجام مراحل بعدي بنام وي وجاهت نخواهد داشت چون طبق ماده956 قانون مدني شخصيت انسان با زنده متولد شدن او شروع و با مرگ او خاتمه مي يابد، حال اگر قبل از صدور سند، خريدار فوت نموده باشد سند مطابق گواهي حصر وراثت بنام وراث قانوني او صادر خواهد شد، اگر سند صادر شده و بعد از صدور آن ، خريدار فوت شود، تخصيص شماره انتظامي و پلاک بنام يکي از وراث خواهد شد يعني پلاک بنام يکي از وراث تخصيص يافته و ساير وراث نيز بعنوان شرکاء او در توضيحات شناسنامه معرفي خواهند شد . چنانچه خريدار بعد از تخصيص پلاک ترک دنياي فاني کند ؛ وراث طبق ماده 9 آئين نامه راهنمائي و رانندگي مکلفند حداکثر ظرف مدت دو ماه ؛ استفاده کننده ي مجاز از وسيله نقليه را به واحد شماره گذاري اعلام و بر اساس ماده 10 آئين نامه حداکثر ظرف شش ماه نيز بايد مالک و يا متصرف قانوني جديد وسيله نقليه را به منظور تغيير مالکيت و ثبت آن به واحد مزبور معرفي کنند و الا پلاک هاي وسيله نقليه از درجه اعتبار ساقط و غير مجاز تلقي خواهد شد. ماده9 آئين نامه راهنمائي و رانندگي: « در صورت فوت يا محجور شدن مالک وسيله نقليه ، بر حسب مورد، نماينده قانوني وراث با ارائه گواهي تسليم دادخواست حصر وراثت به دادگاه ، و يا وصي و يا قيم مکلف است حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاريخ فوت يا حجر به نزديکترين واحد شماره گذاري براي اعلام استفاده کننده مجاز از وسيله نقليه مراجعه نمايد.» ماد 10:« اشخاص مندرج در مواد(8و9) فوق مکلفند حداکثر ظرف مدت شش ماه براي معرفي مالک و يا متصرف قانوني جديد وسيله نقليه، به منظور تغيير مالکيت و ثبت آن ، به راهنمائي و رانندگي مراجعه نمايند ، مراجعه نکردن در مهلت مقرر و سپري شدن مدت ياد شده موجب خواهد شد پلاکهاي وسيله نقيله از درجه اعتبار ساقط و غير مجاز تلقي شود. » گرچه در ماده10 از معرفي مالک و يا متصرف قانوني جديد و تغيير مالکيت سخن به ميان آمده است ليکن به نظر مي رسد مقصود تغيير شماره و پلاک انتظامي است که بنام مورث صادر شده است و الا وراث با فوت خريدار قهراً مالک خودرو مي شوند و نمي توان آنها را ملزم به تغيير مالکيت کرد که همانا با انتقال سهم الارث آنها ممکن است . ب) خريد از ايادي بعدي: وقتي خريدار مي خواهد خودرويي را نه از شرکت سازنده خودرو بلکه از دست هاي بعدي بخرد ، ابتداء معامله بصورت عادي بين او و مالک خودرو در نمايشگاه اتومبيل يا خارج از آن انجام ميگيرد، آنها سپس درخواست خود را به مرکز تعويض پلاک خودرو صلاحيتدار مي دهند تا به خريدار شماره انتظامي تخصيص يابد، با تخصيص شماره انتظامي و صدور شناسنامه بنام خريدار، پلاک فروشنده از خودرو فک و پلاک خريدار به آن نصب مي شود و آنها تا دو ماه فرصت دارند با حضور در يکي از دفاتر اسناد رسمي، سند رسمي انتقال را بنويسانند و به ثبت برسانند. با اعلام مراتب ثبت سند انتقال به مرکز تعوض پلاک مربوطه، کارت خودرو بنام خريدار صادر ميشود. پس در خريد از دست هاي بعدي، قبل از اقدام به اخذ پلاک ايجاب و قبول عقد از سوي طرفين گفته ميشود و اقدامات طرفين را به ترتيب زير مي توان مرحله بندي کرد: 1- انجام معامله 2- تخصيص شماره انتظامي و پلاک بنام خريدار و صدور شناسنامه خودرو بنام خريدار به درخواست طرفين 3- فک پلاک انتظامي فروشنده از خودرو و نصب پلاک خريدار به آن 4- حضور در دفتر اسناد رسمي و تنظيم سند انتقال 5- صدور کارت خودرو در مرکز تعويض پلاک.
اين همان ترتيبي است که در ماده20 آئين نامه راهنمائي و رانندگي پيش بيني شده است.
عمل تعويض پلاک در فاصله ي بين ثبوت و اثبات معامله قرار گرفته است چون آئين نامه راهنمائي و رانندگي همه جا از متقاضي شماره انتظامي بعنوان مالک ياد مي کند چنانچه در ماده15 مقرر ميدارد: « راهنمائي و رانندگي پس از تخصيص شماره پلاک به مالک وسيله نقليه و ورود اطلاعات مالک (شماره ملي ) و وسيله نقليه به سامانه ، کارت مشخصات و شناسنامه مالکيت وسيله نقليه را صادر و بر حسب مورد بنشاني(کدپستي ) مالک ارسال و يا به وي تسليم ميکند » و چون دفاتر اسناد رسمي از تنظيم سند انتقال قبل از تعويض پلاک منع شده اند منظور جز اين نمي تواند باشد که از نظر آئين نامه، اصل بر اين قرار گرفته است که طرفين پس از انجام معامله براي تخصيص شماره و فک و نصب پلاک مراجعه مي کنند و تنظيم سند در دفتر اسناد رسمي صرفاً براي تسجيل رسمي معامله ي انجامي است معامله خودرو ثبوتاً بين فروشنده و خريدار انجام شده است و آنها مي خواهند امر تعويض پلاک را که مقدمه ي ثبت سند انتقال معامله است انجام دهند تا امکان تنظيم سند انتقال به عنوان ابزار اثبات بعدي معامله فراهم گردد. اگر معامله انجام شده است و تعويض پلاک قرينه اي بر انجام آن است، با فوت شدن خريدار، وراث قائم مقام قانوني وي هستند و بايد سند انتقال بنام آنها تنظيم و تسجيل شود . مالکيت خودرو با انجام کامل پروسه ي فوق الذکر مسجل مي شود و نمي توان وراث را در نيمه ي راه اين پروسه عقب نشيني داد تا مرحله اي را از نو شروع کنند و دوباره پلاک جديد براي خود بخواهند تا امکان تنظيم سند بنام آنها فراهم شود ، الزام آنها به اين کار برخلاف معني عنوان قائم مقامي است که به آنها داده ايم . قائم مقام قانوني يعني کسيکه به جايگزيني از ديگري داراي حقوق و تکاليف گردد ، ضمن اينکه ملزم کردن فروشنده نيز به حضور مجدد در تعويض پلاک و تجويز فک دگرباره پلاکي که قبلاً فک شده است وجاهتي ندارد و اگر قرار است از نو عمليات قبلي تکرار شود ديگر انجام مجدد آنها به قائم مقامي نمي تواند محسوب شود بلکه در واقع وراث به اصالت کاري را انجام مي دهند. وراث مالک قهري خودرو تعويض پلاک شده بنام مورث خود هستند. چون قبلاً معامله ثبوتاً بين فروشنده و مورث آنها منعقد شده است، ليکن نمي توانند درخواست تخصيص پلاک بنام يکي از وراث با شراکت ساير وراث بکنند چون هنوز سند انتقال بنام آنها تنظيم نشده است و يکي از مستندات لازم براي تعويض پلاک علاوه بر شناسنامه خودرو ، سند انتقال اعم از سند فروش شرکت سازنده يا سند تنظيمي در دفتر اسناد رسمي است ولي اگر عمليات تعويض پلاک به منظور تخصيص شماره انتظامي به يکي از وراث با شراکت وراث ديگر و ابطال شماره انتظامي مورث و امحاء فيزيک پلاک انتظامي مربوط به آن باشد البته نيازي به ارائه سند انتقال نخواهد بود و اگر مراکز تعويض پلاک ترتيبي اتخاذ کنند که در شناسنامه اصداري شرحي درج کنند که دلالت بر ابطال شماره انتظامي مورث آنها و صدور شناسنامه جديد بنام وراث داشته باشد تنظيم سند انتقال از فروشنده بنام وراث با انجام عمليات مزبور مانعي نخواهد داشت ؛ بدون تصريح در شناسنامه از آنجا که در برگ تائيديه براي نقل و انتقال نام فروشنده و خريدار قيد ميشود و با انجام عمليات جديد، در تائيديه براي نقل و انتقال نام مورث بعنوان فروشنده معرفي خواهد شد اگر سند انتقال به استناد چنين تائيديه اي از فروشنده بنام وراث تنظيم شود سند تنظيمي با تائيديه براي نقل و انتقال مطابقتي نخواهد داشت ، از آن جهت که در سيستم تعويض پلاک دو انتقال ثبت شده است و در دفتر اسناد رسمي فقط يک انتقال . تنظيم سند به ترتيب بيان شده در واقع پروازي است از انتقال اول به انتقال دوم که از انتقال اول نام فروشنده را اختيار کرده است و از انتقال دوم نام خريدار . جا دارد در اين باره از سوي کانون محترم سردفتران و دفترياران به معاونت محترم راهنمائي و رانندگي نيروي انتظامي جمهوري اسامي ايران پيشنهاد شود در سيستم تعويض پلاک تمهيدي انديشيده شود در مواردي که خريدار بعد از تعويض پلاک خودرو بنام وي ، فوت ميشود عمليات انجامي بنام خريدار متوفي حذف و شماره انتظامي ابطال و فيزيک پلاک امحاء شود و عمليات تعويض پلاک مجدداً بنام وراث خريدار متوفي انجام گيرد اگرچه فعلاً با توجه به ماده 9 و 10 آئين نامه راهنمائي و رانندگي از آن جا که شماره انتظامي تخصيصي بنام متوفي تا شش ماه از تاريخ فوت دارنده شماره انتظامي معتبر است تنظيم سند انتقال با فوت خريدار بعد از تعويض پلاک بنام وراث وي مانعي نخواهد داشت به نظر مي رسد بايد مهلت هاي مندرج در ماده9 و10 را تجميع کرد و مدت اعتبار پلاکهاي انتظامي مزبور را هشت ماه تلقي کرد .عدم ذکر قيد از تاريخ فوت براي مهلت تعيين شده در ماده10 چنين شائبه اي را تقويت ميکند.
نتيجه: در صورت فوت خريدار بعد از تعويض پلاک خودرو بنام او دفاتر اسناد رسمي مي توانند به دو صورت عمل کنند:1- چنانچه مراکر تعويض پلاک با فوت خريدار قبل از تنظيم سند انتقال مجدداً بنام يکي از وراث با شراکت وراث ديگر در اجراي ماده10 آئين نامه راهنمائي و رانندگي شماره جديد تخصيص داده و تائيديه براي نقل و انتقال صادر کرده باشد تنظيم سند انتقال با مبنا قراردادن دو تائيديه براي نقل و انتقال(تائيديه از فروشنده به خريدار متوفي و تائيديه از خريدار متوفي به قائم مقامي وراث بنام يکي از وراث) اشکالي ندارد، عمل مراکز تعويض پلاک در صورتي صحيح خواهد بود که بر اساس ماده10 آئين نامه راهنمائي و رانندگي بخواهد شماره انتظامي متوفي را باطل کند و الا اگر بخواهد به استناد شناسنامه اصداري بنام متوفي با دخالت وراث وي بنام شخص ديگر و يا حتي يکي از وراث (بدون شراکت ساير وراث) شماره انتظامي تخصيص دهد عمل تخلف از ماده20 آئين نامه راهنمائي و رانندگي و تعويض پلاک قبل از تنظيم سند انتقال خواهد بود.
2- ادامه ي مراحل بنام وراث به عنوان قائم مقام قانوني متوفي بيشتر با قوانين و مقررات فعلي سازگار است و بنابراين اصلح اين است که با همان برگ تائيديه براي نقل و انتقال اصداري بنام خريدار متوفي وراث قانوني وي بتوانند سند رسمي انتقال خودرو را بنام خود تنظيم کنند و‌آنها خود در اجراي ماده 10 آئين نامه راهنمائي و رانندگي مراتب فوت مورث خود را به مرکز تعويض پلاک اعلام و با ارائه سند انتقال و شناسنامه خودرو براي يکي از وراث با شراکت ديگر وراث شماره انتظامي تخصيص دهند و پلاک منصوبه را که بنام متوفي است از خودرو فک و پلاک جديد را به آن نصب کنند.



نويسنده:لطيف عبادپور





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان