بسم الله
 
EN

بازدیدها: 2,556

جرايم سايبري يا اينترنتي-قسمت اول

  1390/7/10
خلاصه: به دنبال برگزاري کلاس هاي آموزشي ضمن خدمت قضات در دادگستري استان تهران، از مهرماه 82 دو عنوان درسي ـ آموزشي در برنامه هاي اين دوره گنجانيده شد.اين عناوين عبارتند از: الف ؛ جرايم اينترنتي (يا به تعبير درست تر جرايم سايبري؛ جرايم عليه تکنولوژي اطلاعات) براي قضات کيفري. ب ؛ دعاوي اينترنتي (يا به تعبير درست تر حقوق سايبر؛ حقوق تکنولوژي اطلاعات) براي قضات حقوقي. در دوره جرايم سايبري اين مباحث به صورت مقدماتي و در 5 جلسه درسي ارائه مي شود: 1ـ کليات شامل ادوار زماني استفاده از کامپيوتر و مسائل جزائي و حقوقي ناشي از هر دوره زماني، رشته هاي جديد حقوق و جرايم سايبري و ،... 2ـ ماهيت جرايم سايبري، 3 و 4ـ تقسيم بندي و شرح مختصر دسته هاي جرايم سايبري. 5ـ آيين دادرسي جرايم سايبري و صلاحيت سايبري. نيز در دوره حقوق سايبر (دعاوي اينترنتي به تعبير مذکور در برنامه دوره) اين مباحث با توجه به اندازه 5 جلسه درسي طرح مي شود: 1ـ کليات (مشترک با دوره کيفري)، 2 و 3ـ قراردادهاي انفورماتيک، 4ـ مسئوليت مدني در محيط ديجيتال ، 5ـ مالکيت فکري در فضاي سايبر. از آن جا که مطالب کلاس بسيار کلي و در حد بيان فهرست و ذکر مشکلات و مباحث حقوقي است، برآنيم در ماهنامه قضاوت برخي مباحث را به طور جزئي تر مطرح کنيم تا قضات، حقوقدانان، وکلا و دانشجويان حقوق بتوانند بسته به علايق خود به مطالعات تفصيلي روي آورند. به طور طبيعي مطالب طرح شده در اين سلسله مقالات شامل موضوعات مختلف اما مطرح در حقوق سايبر و جرايم سايبري است. خوانندگان محترم در صورت تمايل به پيگيري مطالب به صورت منظم و حسب ترتيب و توالي منطقي، تئوريک و تاريخي مي توانند به جزوه هاي درسي اين مرقومات و مقالات منتشره در خبرنامه انفورماتيک (شوراي عالي انفورماتيک) مراجعه کنند. آن چه مي آيد قسمت اول اين موضوع است که توسط محمد حسن دزياني تهيه و به نگارش درآمده است.
• پيشگيري از جرايم سايبري
قواعد نت اسمارت براي حمايت از کودکان در اينترنت:
به کاربران خردسال، نوجوان و جوان توصيه مي شود:
1 - هرگز آدرس خانه، شماره تلفن، اسم مدرسه و... خود را از طريق اينترنت به هيچ کس ندهيد، مگر با اجازه و آگاهي اولياء و سرپرستان قانوني خود.
2 - هرگز عکس، مشخصات کارت اعتباري يا جزئيات حساب بانکي يا هر مطلب شخصي و خصوصي خودتان را از طريق اينترنت به کسي ندهيد، مگر با اجازه و آگاهي اولياء و سرپرستان قانوني خود.
3 - هرگز گذرواژه ( password) خودتان را به هيچ کس حتي بهترين دوستانتان ندهيد.
4 - هرگز از طريق اينترنت با ديگران و افراد ناشناس قرار ملاقات نگذاريد، مگر اينکه والدين و سرپرستان قانوني شما مطلع باشند. در صورت انجام نخستين ملاقات، بلافاصله اولياي خود را آگاه و مطلع کنيد. بايد ملاقات ها، هميشه، در مکان هاي عمومي باشد.
5 - هرگز در اتاق گفتگو و مکالمه ( چت) يا کنفرانس هاي اينترنتي شرکت نکنيد. زماني مطالب مکتوب يا مطروحه در آن باعث آزار شما مي شود يا موجب بي اعتمادي شما مي شود. هميشه اين موارد را به اولياء يا سرپرستان قانوني خودتان اطلاع دهيد.
6 - هرگز به پست الکترونيک يا بسته هاي پستي حاوي مطالب زشت و زننده يا غير اخلاقي جواب ندهيد، خواه در گروه هاي خبري باشد يا يوزنت و...
7 - هرگاه در حال کار آن لاين و ارتباط اينترنتي با تصاوير زننده و مستهجن يا پيام هاي بد و غير اخلاقي مواجه شديد، اولياء خود را مطلع سازيد.
8 - هميشه مطالب درستي از خود منعکس کنيد (راست بگوييد) و هيچ گاه اطلاعات گمراه کننده يا غلط به کسي ندهيد.
9 - هرکس صداي زيبايي دارد لزوما سيرت زيبايي ندارد. اگر پيشنهاد، مطالب و حرف هاي کسي ظاهرا خوب و مطمئن است، ممکن است در واقع منفي، مضر و گمراه کننده باشد.
توضيحات:
- مطالب فوق بسيار سودمند است و در پيشگيري از وقوع جرايم سايبري و مبارزه با آن نقش مهمي ايفا مي کند.
- به حکايت آمار و اطلاعات، کودکان و نوجوانان از اوليا، معلمان و اولياي خود بيشتر با تکنولوژي اطلاعات مانوس و آشنا هستند. از طرفي اين نکته نشان دهنده ارتقاي سطح کمي و کيفي دانش فني کودکان، نوجوانان و جوانان است. از سوي ديگر حاکي از عقب ماندن اولياء و ... از کودکان و فرزندان خود و بالطبع افزايش ميزان بزه ديدگي و... است. آشنايي هرچه بيشتر کودکان و نوجوانان با تکنولوژي اطلاعات، موجب آلودگي و بزه ديدگي آن ها خواهد شد، اگر هشدارهاي تربيتي ـ قضايي را ناديده بگيرند يا اصولا چنين هشدارهايي را دريافت نکنند.
- دسته اي از جرايم سايبري، جرايم عليه کودکان و نوجوانان در دسته جرايم عليه محتوا است.
• اقسام جرايم سايبري
جرايم سايبري - کامپيوتري داراي چند دسته يا طبقه کلي هستند که عبارتند از: 1 - جرايم کلاسيک با توصيف سايبري شامل جعل سايبري، کلاهبرداري سايبري و... ، 2 - جرايم عليه محتوا شامل جرايم عليه کودکان و نوجوانان، افتراهاي اينترنتي، پورنوگرافي، ترويج ايدئولوژي هاي مضر و،... 3 - جرايم صرف تکنولوژي اطلاعات شامل جرايم دستيابي غير مجاز، شنود و ... ، 4 - جرايم مخابراتي شامل جرايم ماهواره، شنود مخابراتي، جرايم موبايل و،... 5 - جرايم با مبناي غير جزايي شامل جرايم مالکيت فکري، جرايم بانکداري الکترونيک، جرايم تجارت الکترونيک، جرايم حمايت از داده و ...
- افرادي که از آن ها به عنوان شاهين شکاري ياد مي شود با استفاده از اتاق هاي گفتگوي اينترنتي (چت) يا استفاده از گروه هاي خبري و ... با اتخاذ ماهيت کذب و غالبا مثبت، خود را افرادي درستکار، هنرمند و ... نشان مي دهند و کودکان يا نوجوانان و حتي بزرگسالان مخاطب آن ها بدون آگاهي از ماهيت اين افراد، به راحتي با آن ها گفتگو مي کنند، اطلاعات مختلفي به آن ها مي دهند و حتي قرار ملاقات مي گذارند. شاهين ها معمولا در کار قاچاق کودکان، نوجوانان و زنان براي مقاصد غير اخلاقي و فروش اعضاي بدن، قاچاق مواد مخدر و... هستند.
- اطلاعات کارت اعتباري يا جزئيات حساب بانکي با کار مجرمان مالي به ويژه کلاهبرداران سايبري، جاعلان سايبري و ... مي آيد. گذر واژه ها، آدرس ها و ... با کار غالب مجرمان مي آيد، از جمله کساني که به تخريب سايبري، نفوذيابي، دستيابي غير مجاز و ... اقدام مي کنند.
- عکس خواه کامل يا فقط مربوط به چهره، يکي از بهترين ابزار سوء استفاده مجرمين اخلاقي ( پورنوگرافرها) است.
اين افراد عکس ها را مي گيرند در حالي که صاحب عکس از نيت اين افراد آگاهي ندارد و حتي براي اين کار پوشش موجه و قانوني به شکل سايت حاوي مطالب هنري، آموزشي يا ... درست مي کنند و درصدد تهيه عکس از کاربر و بازديد کننده بر مي آيند. اين کار در واقع براي افزودن عکس به بدن عريان و ... صورت مي گيرد.
برنامه هايي مانند فتوشاپ که براي گرافيک استفاده مي شود قادر به خلق تصاوير کاذب يا نيمه کاذب به صورت عريان، نيمه عريان يا در حال انجام اعمال غير اخلاقي هستند. البته فتوشاپ يکي از برنامه هاي ارزشمند گرافيک است اما از آن سوء استفاده نيز مي شود.
ارسال عکس براي کسي که نمي شناسيم، دادن شماره تلفن و ... به افراد ناشناس خطر قرار گرفتن در ليست هاي منفي و مجرمانه را دارد. پاسخ به پست الکترونيک ناشناس يا غير ضروري موجب شناسايي آدرس پست الکترونيک آن فرد مي شود و آن گاه اين فرد در معرض دريافت اي ميل هايي با محتواي مضر يا غير اخلاقي قرار مي گيرد.
- والدين در صورت برخورد با پيام هاي زشت يا تصاوير مستهجن مي توانند به مقامات قضايي و پليسي اطلاع دهند تا آنان با توجه به آموزش ها و توان فني که دارا هستند به راحتي مجرم يا مجرمان را دستگير کنند.
- در غالب کشورها، نهادهاي غير رسمي اما تحت الحمايه دولت تشکيل شده اند که به آن ها هات لاين يا خط آتش مي گويند. اين خطوط، معمولا پيام هاي حاوي مخاطرات در زمينه هاي مختلف مالي، اخلاقي و ... را از افراد دريافت و به پليس يا مقام قضايي اطلاع مي دهند و در کار تعقيب مجرمان مشارکت و نظارت دارند.
- هشدارهايي که در متن براي کودکان و نوجوانان آمده، از آن جا که بسيار ارزشمند است، بنا به توصيه ارگان هاي ذي ربط بين المللي بايد به نحو مقتضي به اطلاع مديران مدارس، مديران کافي نت ها، مسئولان سايت ها، اولياء و تهيه کنندگان خدمات اينترنت برسد تا از اين طريق کاربران و کودکان مطلع شوند و درصد مخاطرات کاهش يابد و از ميزان و امکان بزه ديده شدن اين قشر سني کاسته شود.
• راهنماي پژوهشگران
حقوق تکنولوژي اطلاعات: در هر شماره در اين بخش سعي مي شود با شاخه هاي جديد حقوق و جرايم سايبري و نيز برخي منابع مفيد آشنا شويم.
پيشنهاد 2 واحد درس کشف علمي جرايم سايبري؛
معرفي ماخذ:
Searching and seizing computer and obtaining electronic evidence in criminal investigation
تفتيش و توقيف کامپيوتر ها و تحصيل ادله الکترونيک در تحقيقات جنائي.
با پيدايش جرايم کامپيوتري شکي نماند که تمامي مباحث حقوق جزا از جمله حقوق جزاي ماهوي ـ شکلي و بين الملل دچار چالش شده و بايستي همانند فضاي فيزيکي ـ فضاي سايبر نيز از نظر جزايي قاعده مند شود. از اين رو کوشش هايي توسط او اي سي دي، شوراي اروپا و سازمان ملل در سطح جهاني و کشورها در سطح منطقه اي و محلي صورت گرفت. از جمله متون منتشره که بيانگر اين کوشش ها است نشريه سياست جنايي سازمان ملل در زمينه جرايم کامپيوتري است.
يکي از متون منتشره شوراي اروپا نيز حاوي ليست و توضيح چالش ها براي آيين دادرسي و... است.
در سطح کشورها دادگستري آمريکا جهت آموزش قضات، ماموران اف بي آي و ساير علاقه مندان اقدام به ارائه متن تفتيش و توقيف کامپيوترها و ... کرد. اين متن در طول چند سال اخير چند بار اصلاح شده و نسخه 2002 آن که روي سايت قرار گرفته نسخه جديد آن محسوب مي شود. اين کتاب براي دانشجويان حقوق، علوم انتظامي، کارآموزان قضايي و کارآموزان وکالت و نيز کساني که به صورت حرفه اي به جرايم کامپيوتري مي پردازند يا با پرونده هاي مرتبط با آن سرو کار دارند، متن مفيد و سودمندي است.
حتي از اين متن به عنوان دو واحد درسي در کنار دو واحد درس کشف علمي جرايم در دوره هاي کارشناسي و کارشناسي ارشد مي توان در بحث کشف علمي جرايم کامپيوتري استفاده کرد.
در اين کتاب پس از يک مقدمه، مباحث تفتيش و توقيف کامپيوترها بدون حکم، تفتيش و توقيف کامپيوترها با حکم، قانون حريم خصوصي ارتباطات الکترونيک، نظارت( ديده باني) الکترونيک در شبکه هاي ارتباطي، ادله و ضمايم توضيح داده شده است.
تفتيش و توقيف کامپيوترها بدون حکم شامل دليل نقض حريم خصوصي، استثنائات الزام به وجود حکم (رضايت شرايط اضطراري)، تفتيش ويژه محل کار( بخش عمومي/ بخش خصوصي) و ... است. تفتيش و توقيف کامپيوترها با حکم شامل برنامه ريزي و طراحي تفتيش (استراتژي مبنا و پايه اجراي تفتيش کامپيوتر، قانون حمايت از حريم خصوصي.اسناد ممتازه و ...)، پيش بيني حکم و مسائل قبل از توقيف است.
در قانون حريم خصوصي ارتباطات الکترونيک به تهيه کنندگان خدمات ارتباط الکترونيکي از جمله خدمات راه دور، تقسيم بندي انواع اطلاعات نگه داري شده توسط تهيه کنندگان خدمات، افشاي اجباري و افشاي اختياري و ... پرداخته شده است. در مباحث نظارت الکترونيک و ادله نيز مطالب سودمندي ذکر شده است. براي ديدن متن و استفاده از آن به آدرس زير مراجعه نماييد:
www.cybercrime.gov
پيشنهاد 2 واحد درس جرم شناسي جرايم سايبري:
معرفي ماخذ:
A social learning theory and moral disengagement analysis of criminal computer behavior, an explaratory study
By: Marcus. Rogers
در اثر پيدايش و تکامل جرايم سايبري يکي از شاخه ها يا رشته هاي مهم در اين دکترين سايبري، يعني جرم شناسي واجد يا درگير مباحث جديدي شده است. بر عکس حقوق جزا که در مواجهه با تکنولوژي اطلاعات دچار تنش صد در صد شده مباحثي مانند جرم شناسي مجرمان سايبري، بزه ديده شناسي سايبري، روان شناسي جنايي سايبري و جامعه شناسي جنايي سايبري با تنش کمتري مواجه شده و فقط برخي مباحث آن تغيير کرده است. براي مثال در جرم شناسي سايبري صحبت از خرده فرهنگ هکري، علل ارتکاب جرايم سايبري، تطبيق تئوري ها و نظريه هاي جرم شناسي با رفتارهاي جديد غير قانوني يا منحرفانه در فضاي سايبر است. رشته ها يا شاخه هايي نيز مانند سياست جنايي جرايم سايبري، پيشگيري جرايم سايبري و کشف علمي جرايم سايبري به مانند حقوق جزا با تنش کامل مواجه شده اند. بحث اين کتاب ها ناظر به آناليز مجرمين کامپيوتري بر اساس تئوري يادگيري اجتماعي است.
تئوري يادگيري اجتماعي منشعب از تئوري معاشرت هاي ترجيحي ساترلند است. در اين تز در بخش مقدمه بحث قانون گذاري، بررسي اصطلاح هکر، تئوري يادگيري اجتماعي و به تبع آن تئوري معاشرت هاي ترجيحي ذکر شده است. با ارائه برخي توضيحات و تعاريف، مولف در سه فاز مطالعه خود را انجام داده است. آن گاه مولف و محقق هيپوتز خود را که حاصل گذر از سه مرحله و تلفيق يافته ها و تئوري ها است، ارائه کرده است.
متد تحقيق نامبرده بر اساس مصاحبه ها، پرسشنامه ها، سنجش منطقي و مهارتي و ... است. در کنار بررسي مجرمان عمومي و عادي. مجرمان اينترنتي بررسي و نتيجه اين بررسي تجزيه و تحليل شده است . مولف سپس جزئيات و مباحث ريز و جزئي موجود در تئوري يادگيري اجتماعي را در کنار آناليز رفتار مجرمان کامپيوتري به چالش کشيده است. در بخش ضمايم نيز برخي مستندات و ابزارهاي کار مؤلف ارائه شده است.
براي ملاحظه متن فوق مي توان به آدرس زير مراجعه نمود:
www.cerias.purdue.edu/homes/mkr/cybercrime-thesis.pdf



نويسنده:محمد حسن دزياني





برای دادن نظر، باید به صورت رایگان در سایت عضو شوید. [عضویت در سایت]



مشاوره حقوقی رایگان